राजर्षे, सर्वमिदं तस्याः प्रतीयते, न संशयः; सा एव मे सर्वस्वं, तृप्तिश्च सत्यं च मम। बहूनि कारणानि सन्ति, राजन्, यतो न तुभ्यं शबलां दास्यामि—इति वसिष्ठेन संबोधितः, तदा विश्वामित्रः वाक्यं प्राह। स वाक्पतिः, उत्कटेन उत्साहेन च महता समन्वितः, इदं वचनं प्राह—"दास्यामि तुभ्यं सुवर्णशृङ्खलाभिः सुवर्णाङ्कुशैश्च भूषितान्, सुवर्णहारैः कण्ठेषु संयुतान् गजान्।" "दास्यामि चतुर्दशसहस्राणि तादृशानां सुवर्णगजानाम्, सुवर्णरथांश्च चतुर्भिः श्वेताश्वैः युक्तान्।" "दास्यामि चाष्टशतानि अश्वानां, घंटानिनादितान्, श्रेष्ठजातीनां, बलिनां, सह सहस्रदशभिः, सर्वं तुभ्यं, स्थिरव्रत।" "दास्यामि कोटिं गवां, नानावर्णवयस्कानां; सा च शबला मम दीयताम्।" "यावन्ति रत्नानि, यावत् सुवर्णं वा त्वं इच्छसि, द्विजोत्तम, तावन्ति सर्वाणि तुभ्यं दास्यामि; शबला मम दीयताम्।" एवं बुद्धिमता विश्वामित्रेण उक्तः, भगवाँस्तु प्रत्युवाच—"न कदापि शबलां दास्यामि, राजन्।" "एषा एव मम निधिः, एषा एव मम विभवः, एषा एव मम सर्वस्वम्, एषा एव मम प्राणा इव।" "यज्ञाः पौर्णमास्याः च, अमावास्याः च, सर्वे च विधिवत् क्रियामाः, ते एव मम, राजन्, तथा अन्ये बहवः कर्मविधयः।" "सर्वाः मम क्रियाः तस्याः एव आश्रिताः, राजन्, न संशयः; किम् बहुना? न अहं शबलां त्यक्ष्यामि।" एवं वसिष्ठेण प्रतिषिद्धः, विश्वामित्रः तदा शबलां बलात् नयितुम् आरब्धवान्। सा शबला, महता दुःखेन क्लिष्टा, रुदती, चिन्तयामास—"कथं महर्षिणा वसिष्ठेन, यस्य अहम् अनघा, भक्त्या युक्ता, परित्यक्ता इव अस्मि? किं मया पापं कृतं, येन स धर्मात्मा मां परित्यजति?" इति। एवं विचारयन्ती, पुनः पुनः दीर्घनिःश्वासान् कृत्वा, शीघ्रं वसिष्ठस्य समीपम् अगच्छत्। राजपुरुषान् शतशः अपाकृष्य, सा वायुवेगेन महात्मनः वसिष्ठस्य पादमूले अपतत्। शबला, रुदती, गर्जन्ती, तत्र स्थित्वा, मेघनिनादसमस्वरेण वचः उवाच—"भगवन्, ब्रह्मपुत्र, किमर्थं त्वया परित्यक्ता अस्मि, येन राजपुरुषा मां तव सन्निधेः नयन्ति?" इति। एवं तया उक्तः, ब्रह्मर्षिः वसिष्ठः, शोकातुरा भगिन्येव, प्रत्युवाच—"न त्वां परित्यजामि, शबले, न च त्वया किञ्चित् अपराधितम्; किन्तु अयं बलवान् राजा त्वां बलात् नयति।" "मम बलं न समं राज्ञः, विशेषतः अद्य; राजा क्षत्रियः, पृथिव्याः स्वामी च।" "एषा पुरीषा सेना, गजैः, अश्वैः, रथैः च संकुला, ध्वजैः च शोभिता, तं अधिकं बलिनं करोति।" एवं वसिष्ठेण उक्ता, सा वाक्यकुशला शबला, विनीतया वाचा ब्रह्मर्षिं प्रत्युवाच—"न क्षत्रियबलं ब्राह्मणबलात् श्रेष्ठं वदन्ति, ब्रह्मन्; ब्राह्मणबलस्यैव देवत्वं, क्षत्रियेषु नास्ति।" "तव बलं अप्रमेयम्; विश्वामित्रः अपि बलवान्, किन्तु तव बलं न अतिवर्तते; तव तेजः दुर्जयम्।" "आज्ञापय माम्, ब्राह्मणतेजसा युक्ताम्; अहं तस्य दुष्टस्य गर्वं, बलं, प्रयासं च नाशयिष्यामि।" एवं तया उक्तः, वसिष्ठः प्रख्यातः तदा उवाच—"मुक्त्वा तेजः, रिपुसैन्यविनाशिनी।" तस्य वचः श्रुत्वा, सुरभिः तदा घोषेण शतशः पल्लवान् उत्पादयामास। तैः पल्लवैः विश्वामित्रस्य सैन्यम् सर्वं विनाशितम्। विश्वामित्रः, क्रोधात् ज्वलन्नयनः, तान् पल्लवान् शस्त्रैः महद्भिः लघुभिः च नाशयामास। पल्लवान् तेन पीडितान् दृष्ट्वा, सा पुनः तीक्ष्णान् शाकान् यवनैः सहितान् उत्पादयामास; पृथिवी तैः शाकैः यवनैः च आच्छादिता अभवत्। ते शोभनाः, महाबलाः, सुवर्णकणाभः, तीक्ष्णखड्गशूलधारिणः, सुवर्णवस्त्राणि धारयन्तः, तेन सैन्यं सर्वं ज्वलदग्निवत् क्षपितम्। ततः विश्वामित्रः महाबलः शस्त्राणि ससर्ज, तैः यवनाः, कम्बोजाः, बार्बराः च विक्षिप्ताः। एवं विक्षिप्तान् सैन्यान् दृष्ट्वा, वसिष्ठः शबले योगबलात् सृष्टिं कर्तुम् आज्ञापयामास। तस्याः घोषात् सूर्यसंकाशाः कम्बोजाः जाताः; स्तनात् बार्बराः शस्त्रपाणयः उत्पन्नाः। गर्भदेशात् यवनाः, पूयदेशात् शाकाः, रोमकूपेषु म्लेच्छाः, हारिताः, किराताः च निवसन्ति। तैः सर्वैः, तस्मिन्नेव क्षणे, विश्वामित्रस्य सैन्यं सह गजैः, अश्वैः, रथैः च विनाशितम्। एवं, राजर्षे, तस्याः शबलायाः अनुग्रहात्, वसिष्ठस्य ब्रह्मतेजसा च, विश्वामित्रस्य महद् बलम् अपि नष्टम्।