तदा अशनिप्रभः, विद्युत्समप्रभः, द्विविदं वानराधिपतिं वृक्षयुद्धविशारदम् इन्द्राशनिसमकर्षिभिः शरैः विव्याध। तस्य शरीरं शरैः विदारितं दृष्ट्वा, द्विविदः कोपसंरक्तः, महता सालवृक्षेण अशनिप्रभं सारथिं चाश्वांश्च रथं च सहस्रशः प्राहरत्। तस्मिन् समये विद्युत्प्रभः सुवर्णाभरणधारी रथे स्थितः, सुषेणं शरैः समभिद्रवत्, पुनः पुनः निनदन्। सुषेणः तु वानरश्रेष्ठः तम् रथस्थं दृष्ट्वा, शीघ्रं महाशिलाखण्डेन तस्य रथं पातयामास। तदा निशाचरः विद्युत्प्रभः त्वरितः रथात् अपतन्, भूमौ स्थित्वा गदां समादत्त। सुषेणः वानरयूथपः कोपसंयुतः, महतीं शिलां गृहीत्वा निशाचरं प्रति प्रधावन्। तं सुषेणं गृध्रगमनं निशाचरः विद्युत्प्रभः गदया वेगेन वक्षसि प्राहिणोत्। स तु वानरश्रेष्ठः ताम् अतिभयंकरां गदाप्रहारं न विचलितः, मौनम् आस्थितः, शिलां प्रतिपक्षिणः वक्षसि समाक्षिपत्। तया शिलया हतः निशाचरः विद्युत्प्रभः हृदयभिन्नः भूमौ मृतः पपात। एवं तत्र वीराः निशाचराः, वानरवीरैः पृथग्युद्धे अभिहता, देवैः दैत्याः इव। शरैः शूलैः गदाभिः प्रासैः तोमरैः, रथैरश्वैश्च समुत्सृष्टैः, समरे रणभूमिः समाकीर्णा अभवत्। मदोन्मत्तैः हतानां गजैः, पतितैः वानरराक्षसैः, भग्नचक्राक्षयुगैः भूमौ विक्षिप्तैः, रणभूमिः भयङ्करा अभवत्। शिरच्छिन्नानि वानरराक्षसानां शरीराणि च सर्वतोऽभ्युत्थितानि, तस्यां घोरसंघर्षभूमौ, देवासुरयुद्धमिव दृश्यन्ते स्म। वानरयूथपतिभिः प्रहृताः निशाचराः, रक्तगन्धेन मोहिताः, पुनः पुनः प्रचण्डं युद्धं समारभन्त, सूर्यास्तमयस्य कामिनः। एवं वानरराक्षसयोर्युद्धे प्रवृत्ते, सूर्यः अस्तं गतः, रात्रिः समुत्पन्ना, घोरतमसावृता। तदा उभयपक्षाः, परस्परद्वेषसंयुताः, विजयलुब्धाः, तीव्रं संघर्षं कृत्वा, रात्रौ वानरराक्षसयोर्युद्धं समपद्यत। राक्षसाः “वानरः अस्ति” इति, वानराः “राक्षसः अस्ति” इति च, तस्मिन्भयङ्करे तमसि, अन्योन्यं समरे ताडयन्ति स्म। “हन्यताम्! विदार्यताम्! पलाय्यताम्!” इति शब्दाः तत्र सेनायाम् उत्पेतुः। तस्मिन्ध्वान्ते सुवर्णकवचधृताः राक्षसाः, ज्वलदौषधिवनमध्ये गिरिश्रेष्ठा इव, दृश्यन्ते स्म। तस्मिन्गहनतमसि, क्रोधसंरक्ताः राक्षसाः, वेगेन वानरान् भक्षयन्तः, इतस्ततः प्रधावन्ति स्म। ते भीमाः कोपसंयुक्ताः राक्षसाः, तीक्ष्णदंष्ट्रैः, सुवर्णशिरस्कैः अश्वैः नागैः पताकाध्वजैः रथैश्च, वानरान् विदारयन्तः लीलया प्रपेदिरे। वानरवीराः अपि, समरे, राक्षससेनां गजैः गजारोहैश्च, पताकाध्वजैः रथैः सह कम्पयन्ति स्म। ते कोपिताः, दन्तैः आकृष्य चक्षुषा च दंशन्ति स्म; लक्ष्मणरामौ तु विषधरशरैः राक्षसान् प्राहरतुः। दृश्यदृश्येषु राक्षसेषु, रामलक्ष्मणौ शरैः तान् निपातयामासतुः; अश्वचक्रचूर्णितेन रजसा भूमिः समुत्थिता। तत् रजः, समरकर्मभिः उत्पन्नं, युद्धशीलानां कर्णनेत्राणि अवरुद्धम्; तस्मिन् घोरभीषणे संग्रामे, रक्तनद्यः प्रवहन्ति स्म। तदा भेरीमृदङ्गपणवानां शब्दः, शङ्खनिस्वनरथनादैः संयुक्तः, अद्भुतः श्रवणीयः अभवत्। हतानां राक्षसानां, व्यथितवानराणां च, भीमः क्रन्दः तत्र उदपद्यत। तत्र वानरयूथपाः, शूलत्रिशूलपरश्वधैः हताः, मायाविनः पर्वतसमरूपिणः राक्षसाः अपि निपातिताः। तस्मिन्रणाङ्गणे, शस्त्रसमर्पणैः शरवृष्टिभिः भूमिः आवृता अभवत्, या न ज्ञायते, दुःखेन गम्या, रक्तपङ्केन समाकीर्णा। सा रात्रिः, वानरराक्षसयोः विनाशकरी, यथा सर्वभूतानां कालरात्रिः, अतीव दुःसाध्या अभवत्। तदा राक्षसाः, तस्मिन्भयङ्करे तमसि, प्रमुदिताः, रामं प्रति शरवृष्ट्या प्रधावन्तः। तेषां कोपितानां गर्जितशब्दः, सप्तसागरनिनादवत् आकाशं पूरयामास। रामः, तु, षड्राक्षसान् षड्भिः शरैः, निमेषमात्रेण, ज्वलज्जिह्वाभिः इव शरैः निपातयामास। यज्ञशत्रुः, दुर्धर्षः, महापार्श्वः, महोदरः, वज्रदंष्ट्रः, शुकः, शरणः च—एते सर्वे, रामस्य शरवर्षेण सर्वाङ्गेषु विदारिताः, शेषजीविताः, युद्धात् निवृत्ताः। निमेषमात्रेण, रामः तैः प्रज्वलज्जिह्वाभिः शरैः दिशः प्रदेशांश्च विशुद्धान् कृतवान्। ये चान्ये राक्षसवीराः रामं प्रति स्थिताः, ते अपि तं समीपं गच्छन्तः, पतङ्गा इव वह्निं, नष्टाः। सुवर्णपक्षैः शरैः सर्वत्र पतद्भिः, सा रात्रिः शरद्व्यत्यस्तज्योत्स्नेव द्योतिता। राक्षसगर्जितैः, दुन्दुभिनिस्वनैः, सा रात्रिः अतिभयङ्करा, ततोऽपि भीषणा अभवत्। तस्मिन् महति निनादे, त्रिकूटगिरिः गुहासंकीर्णः, दिव्यगिरिरिव प्रतिनिनादम् अकरोत्।