तस्मिन् महति भीषणे च कोलाहले राक्षसाधिपतेः सेनाः, महाबलानि शस्त्राणि गृह्य, युगान्तसमीरवत् विचलन्ति स्म। ततो राक्षसाः रावणस्य राजप्रासादं गत्वा, रामवानरैः नगरी परिवेष्टिता इति निवेदयामासुः। तच्छ्रुत्वा रजनीचराधिपः कोपमाविष्टः, सावधानतां द्विगुणीकृत्य, प्रासादमारोहत्। स रावणः पर्वतवनोपवनेन परिवृतां लङ्कां दृष्ट्वा, सर्वतः समन्तात् युद्धोत्सुकवानरकोटिभिः आवृतां अपश्यत्। सर्वत्र वानरैः आवृतां पृथिवीं दृष्ट्वा, तेषां विनाशाय किं कर्तव्यमिति चिन्तायाम् मग्नः अभवत्। दीर्घकालं विचार्य, धैर्यं संनियच्छ्य, रावणः विशाललोचनः रामं वानरयूथपतिंश्च दृष्टवान्। तस्मिन्नेव काले, रामः स्वसेनया सह हृष्टः, लङ्कां समन्तात् राक्षसैः सुविगृहीतां दृष्ट्वा अग्रे प्रस्थितः। लङ्कां नानाविधध्वजपताकाभिरलङ्कृतां दृष्ट्वा, दशरथात्मजः जानक्याः कृते सहसा शोकसन्तप्तः अभवत्। "अत्र सा मृगनयना जनकात्मजा, मम हेतोः दुःखार्ता कृशा च भूमौ शयाना वर्तते" इति चिन्तयन्, स धर्मात्मा रामः शीघ्रं वानरान् शत्रुनाशाय आज्ञापयत्। रामस्य निष्कल्मषं वचनं श्रुत्वा, वानराः सिंहनिनादं कृत्वा, परस्परं घर्षमाणाः कोलाहलं चक्रुः। "दृढमुष्टिभिः वा, पर्वतशिखरैः वा, एषा लङ्का विक्षेप्या" इति सर्वे वानरयूथपतयः संकल्पं कुर्वन्ति स्म। ते वानरयूथपतयः महतीः पर्वतशिखराणि नानावृक्षांश्च उत्थाप्य, युद्धाय स्थिताः। राक्षसराजस्य साक्षात् पश्यतः, राघवार्थे प्राणांस्त्यक्तुम् उद्यताः ते वानरविभागाः लङ्कामारुह्य स्थिताः। ताम्रवदनाः सुवर्णवर्णप्रभास्वराः, शालवृक्षपर्वतशिखरधारिणः ते वानरवीराः लङ्कां प्रति अग्रे प्रस्थिताः। वृक्षैः पर्वतशिखरैश्च मुष्टिभिश्च वानराः अनन्तरक्षां द्वाराणि च विदारयन्ति स्म। निर्मलतोयानि खातानि भूमिना पर्वतशिखरैः तृणकाष्ठैश्च पूरयित्वा, वानराः अग्रे प्रस्थिताः। ततः सहस्रकोटिसेनानां, दशकोटिसेनानां, शतकोटिसेनानां च नायकाः लङ्कामारुह्य स्थिताः। वानराः सुवर्णद्वाराणि पीडयित्वा, कैलासशिखरप्रतिमान् तोरणानि विदलयित्वा, अग्रे प्रस्थिताः। प्लवमानाः, तैर्यमानाः, नादयन्तश्च, गजेन्द्रसदृशाः वानराः लङ्कां प्रति धावन्ति स्म। "जयति महाबाहुः रामः, जयति रणकर्मणि लक्ष्मणः, जयति राघवसंरक्षितः राजा सुग्रीवः" इति घोषयन्तः, रूपाण्यनुसृज्य, वानराः लङ्कायाः प्राकारं प्रति जघ्नुः। वीरबाहुः, सुभाहुः, नलः, पनसश्च, ते वानरयूथपतयः प्राकारस्य समीपे स्थित्वा, तत्रैव सैन्यवेश्म स्थापयामासुः। कुमुदः दशकोटिवानरसंघेन परिवृतः, पूर्वद्वारे महाबलः स्थितः। तस्य साहाय्याय प्रघासो वानरः स्थितः, महाबाहुः पनसश्च वानरैः परिवृतः तत्रैव स्थितः। शतबलिः वीर्यवान् वानरः दक्षिणद्वारं गत्वा, विंशतिः कोटिसैन्येन सह तत्र स्थितः। बलवान् सुषेणः तारया प्रेषितः पश्चिमद्वारं गत्वा, अपारकोटिसैन्येन परिवृतः तत्र स्थितः। रामः सौमित्रिणा सह उत्तरद्वारं गच्छन्, तत्रैव सुग्रीवेण सह, स्वसेनया सहितः स्थितः। महाकायः भीषणरूपः गोलाङ्गूलः, महाबलः गवाक्षश्च, रामस्य पार्श्वे कोटिसैन्येन सहितौ स्थितौ। धूम्रः शत्रुसूदनः, क्रोधवशानां ऋक्षाणां नायकः, कोटिसैन्येन सहितः रामस्य पार्श्वे स्थितः। विभीषणः महाबलः, गदायुधी कवचधारी च, स्वमन्त्रिभिः सह महतीं सेनां यत्र तत्र स्थितः। गजः, गवाक्षः, गवयः, शरभः, गन्धमादनश्च, सर्वतः धावन्तः, वानरसेनां सर्वतो रक्षितवन्तः। ततो रजनीचराधिपः रावणः, क्रोधग्रस्तचित्तः, शीघ्रं सर्वसेनायाः निर्गमनाय आज्ञां दत्तवान्। रावणस्य वचः श्रुत्वा, सहसा भीषणः शब्दः रजनीचरैः उत्पादितः। ततः राक्षसैः सर्वतः चन्द्राभैः विशालमुखैः दुन्दुभयः स्वर्णदण्डैः ताडिताः निनादिताः। घोरस्वनैः शतसहस्रशः शङ्खाः, वातपूरितमुखैः राक्षसैः, नादिताः। नीलाङ्गयः सुशोभनाः रजनीचराः, शङ्खधारिणः, विद्युद्वलयभूषिताः, मेघा इव विद्युद्भिः रेखाभिश्च शोभन्ते स्म। रावणस्य प्रेरणया प्रमुदिताः सेनाः, समुद्रतरङ्गसमुच्चलनवत्, शीघ्रं निर्गताः। तदा सर्वतः वानरसेनायाः निनादः उत्पन्नः, येन मलयपर्वतः शिखरकन्दरादिभिः सह व्याप्य अभवत्। शङ्खदुन्दुभिस्वनः, शीघ्रगामिनां सिंहनिनादः, पृथिव्यां दिवि च समुद्रे च प्रतिश्रुत्य निनदितः।