तदा कपिवरः, राजमहालयस्य शिखरं विदार्य स्वनाम घोषयन्, महाबलपूर्वकं गर्जित्वा आकाशे लीलया उत्प्लुत्य गतवान्। तेन कपीनाṃ मध्ये आगत्य, राक्षसान् सम्प्रकम्प्य, कपिषु हर्षं जनयन्, रामस्य समीपं प्राप्तः। रावणः तु स्वमहालये कृतं प्रहारं दृष्ट्वा, स्वविनाशं अवलोक्य, तीव्रं क्रोधं प्राप्य, गम्भीरं श्वासं निष्क्रामयत्। रामः, बहुषु हृष्टकपिषु परिवृतः, शत्रुनिधनकामः, रणाय अग्रे गतः। तत्र सुषेणः महाबलः कपिः, शैलशिखरसमः, नानाविधैः कपिभिः परिवृतः स्थितः। स बलवान् कपिः, सुग्रीवस्य आज्ञां पालयन्, द्वाराणि रक्षितवान्, नक्षत्रेषु चन्द्रमिव विचरति स्म। लङ्कायाः समन्तात् शतं वनचरविभागान् समुद्राभिमुखं स्थितान् दृष्ट्वा, राक्षसाः केचित् विस्मिताः, केचित् भीतः, केचित् युद्धोत्साहेन उत्साहिताः अभवन्। राक्षसाः दृष्ट्वा, दुर्गबन्धनं च खातं च सर्वं कपिभिः पूर्णं, भीताः दुर्गं कपिभिः आवृतं दृष्ट्वा, भयात् उच्चैः आक्रन्दन्। तस्मिन भीमघोषे, राक्षसराजस्य सेनाः, महायुधानि गृह्य, युगान्तवातानिव विचरन्ति स्म। ततो राक्षसाः रावणमहालयं गत्वा, रामकपिभिः नगरी परिबद्धा इति निवेदयामासुः। नगरं परिबद्धमिति श्रुत्वा, रात्रिचरः रावणः कोपितः, द्विगुणं रक्षणं कृत्वा, महालयं आरोहत्। स लङ्कां पर्वतवनोपवनेषु संपूर्णां, सर्वतः बहुकपिसैन्यैः परिबद्धां, युद्धोत्सुकैः कपिभिः आकीर्णां दृष्ट्वा। भूमिं सर्वत्र कपिभिः आच्छादितां दृष्ट्वा, तेषां विनाशाय चिन्तायाम् मग्नः अभवत्। दीर्घं विचार्य, धैर्यं संहृत्य, रावणः विशालाक्षः रामं कपिसेनापतिं च निरीक्ष्य स्थितवान्। रामः तु स्वसैन्येन सह हर्षितः, लङ्कां दृष्ट्वा, सर्वतः राक्षसैः रक्षितां, अग्रे गतः। लङ्कां विविधध्वजपताकाभिः शोभितां दृष्ट्वा, दशरथनन्दनः सीतायाः चिन्तया आकुलः अभवत्। अत्र सा जानक्याः मृगनयनी, मम कारणात् दुःखार्ता, कृशा, भूमौ शयाना इति रामः मनसि विचिन्तयन्। वैदेहीं सततं चिन्तयन्, धर्मात्मा रामः शीघ्रं कपिभिः शत्रुं नाशयितुं आज्ञापयत्। रामस्य निर्मलविक्रमस्य वचनं श्रुत्वा, कपयः सिंहनादं कृत्वा, घोषं विदार्य, समरणं आरब्धवन्तः। कपिसेनापतयः, लङ्कां शिखरैः वा, वा स्वपाणिभिः एव विदारयामः इति संकल्पं कृत्वा स्थिताः। ते कपिसेनापतयः, महाशैलशिखराणि विविधवृक्षांश्च उद्धृत्य, युद्धाय सज्जाः अभवन्। राक्षसराजस्य साक्षात् समक्षे, ते कपिविभागाः राघवस्य प्रियाय, लङ्कां आरोहत्। तां लङ्कां, ताम्रमुखाः, सुवर्णाभाः, रामार्थे प्राणान् दत्त्वा, शालवृक्षैः शैलशिखरैः च भूषिताः, अभिमुखं गतवन्तः। ते कपयः वृक्षैः, शैलशिखरैः, पाणिभिः च, अनन्तं दुर्गं द्वारं च विदारयामासुः। कपयः निर्मलवारिखातं, भूम्या शैलैः तृणैः काष्ठैः च पूरयित्वा, अग्रे प्रस्थिता। ततः सहस्रसैन्यपतयः, दशकोटिसैन्यपतयः, शतकोटिसैन्यपतयश्च, लङ्कां आरोहत्। कपयः सुवर्णद्वाराणि विदार्य, कैलासशिखराभानि स्तम्भानि च भग्नवन्तः। उत्प्लुत्य, तैर्य, गर्जित्वा, महागजसदृशाः कपयः लङ्काम् अभिमुखं धावन्ति स्म। "जयति महाबलः रामः, जयति युद्धविशारदः लक्ष्मणः, जयति सुग्रीवः राघवसंरक्षितः" इति घोषयन्तः, कपयः, यथेष्टमूर्तिधारिणः, लङ्कादुर्गं अभिमुखं गर्जन्तः धावन्ति स्म। वीरबाहुः, सुबाहुः, नलः, पनसः च, कपिसेनापतयः, दुर्गसमीपे स्थित्वा, सेनानिवेशनं च कृतवन्तः। कुमुदः दशकोटिकपिभिः परिवृतः, fatigue-विजितैः कपिभिः सह, पूर्वद्वारे स्थितः। तस्य साहाय्याय प्रघासः कपिः स्थितः, महाबलः पनसः कपिभिः परिवृतः तत्र एव निविष्टः। शतबलिः वीरः कपिः, दक्षिणद्वारं प्राप्त्वा, बीसकोटिसैन्यैः परिवृतः, तत्र स्थितः। सुषेणः महाबलः, तारया प्रेषितः, पश्चिमद्वारं गत्वा, अनन्तकोटिसैन्यैः परिवृतः, तत्र स्थितः। रामः सौमित्रिणा सह उत्तरद्वारं प्राप्तः, तत्र सुग्रीवः कपिराजः सेनया सह स्थितः। महाकायः, भीमदर्शनः गोलाङ्गूलः, महावीर्यः गवाक्षः, रामस्य पार्श्वे, एककोटिसैन्यैः परिवृतः स्थितः। धूम्रः, शत्रुनाशकः, क्रोधमत्तभल्लूकराजः, रामस्य पार्श्वे, एककोटिसैन्यैः परिवृतः, महाबलः स्थितः। विभीषणः महाबलः, गदापाणिः, कवचधारी, तत्र सेनायाः समीपे, मन्त्रिणः समाहितान् कृत्वा स्थितवान्। एवं कपिसेनाः, रामसौमित्रिसुग्रीवविभीषणादिभिः सह, लङ्कायाः सर्वद्वारेषु, रणाय सज्जाः, दुर्गं समन्तात् आवृत्य स्थिताः।