वसिष्ठेन तदा शबले समाहूय त्वरया प्रोक्तम्—"आगच्छ शीघ्रम्, मम वचनानि शृणु। अस्मिन् राजर्षौ परमं सत्कारं भोजनं च दातुम् दृढनिश्चयोऽहम्; तत् मम कृते सम्यक् व्यवस्य।" तथोक्तं च—"यथेष्टं सर्वेषां षड्रसयुक्तं सत्कारसम्पन्नं सर्वमपि दिव्यम् इच्छितं वस्तु वर्षय मे, हे कामधेनो।" "शबले, त्वं शीघ्रं सर्वविधान्नानि—पाक्यम्, पेयम्, लेह्यम्, चोष्यम्—रसधान्यान्नपानीययुक्तानि उत्पादय।" एवं वसिष्ठस्य वचः शृण्वन्ती शबला, कामधेनुः, सर्वेषां यथाकामं यथेष्टं ददौ। सा इक्षुशर्कराः मधूनि लाजाः उत्तमानि सुरासवपानीयानि, विविधान्नानि चोपनिन्ये। तत्र पर्वतानिव महान्तः शालिपिण्डाः, स्वादुन्यन्नानि, सूपाः दधि च बहुशः प्रादुरभवन्। नानारसान्नानि, मधुराणि, सहस्रशः गुडपूर्णानि पात्राणि च तत्र आसन्। सर्वं तृप्तिकरं, हृष्टपुष्टजनसमाकुलं जातम्; एवं वसिष्ठः राम, विश्वामित्रस्य सेनां पूर्णतया तर्पयामास। ततः विश्वामित्रः सपरिवारः, पुरोहितैः सहायैश्च सह, तृप्तः प्रमुदितः चाभवत्। सः मन्त्रिभिः सेवकैः सह सत्कृतः, परमसन्तोषं प्राप्य, वसिष्ठं हृष्टः इदं वचनम् अब्रवीत्— "ब्राह्मण, त्वया मम परमं सत्कारः कृतः; तव वाक्यं शृणु, यथाहम् अवदामि। शबलां मे प्रयच्छ, लक्षगवां परिमाणेन; सा हि रत्नं, राजानः च रत्नसंग्राहकाः। तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, धर्मेण शबलां मे ददातु।" एवमुक्तः महातेजाः वसिष्ठः प्रत्युवाच— "राजन्, न शबलां लक्षगव्येन, न कोटिगव्येन दास्यामि। नापि रूप्यराशिना शबलां दातुम् अर्हामि, न च त्वया गृहीतुं शक्या। सा शबला मम नित्यं स्वधर्मकीर्तिवत्; तया देवपितृयज्ञाद्युपजीवनं मम। अग्निहोत्रं, हविर्दानं, स्वाहावषट्कार्यं, वेदविद्याश्च तया एव सिध्यन्ति। एतत्सर्वं तया एव, नात्र संशयः; सा मम सर्वस्वं, तृप्तिः, सत्यं च। बहून् हेतून् दृष्ट्वा, न शबलां दास्यामि।" एवमुक्तः विश्वामित्रः तदा पुनः उवाच— "हे वाक्पत, सुवर्णमालाभूषितान् हेमाङ्कुशयुक्तान्, सुवर्णकण्ठान् गजाञ् दास्यामि। चतुर्दशसहस्राणि तादृशानां गजानां, सुवर्णरथांश्च चतुर्हययुक्तान् दास्यामि। अष्टशतानि हयानां घण्टाशब्दयुक्तानां, श्रेष्ठजातीयानां, बलिनां, सह सहस्रदश च दास्यामि। कोटिं विविधवर्णवयस्कगवां तुभ्यं दास्यामि; शबलां मे ददातु। रत्नानि यावन्ति वा सुवर्णं यावद् इच्छसि, तत् सर्वं दास्यामि; शबलां मे ददातु।" एवमुक्तः वसिष्ठः प्रत्युवाच— "राजन्, न कदापि शबलां दास्यामि। एषा मम धनं, एषा मम सम्पत्तिः, एषा मम सर्वस्वं, एषा मम प्राणैः अपि अधिका। दर्शपूर्णमासयज्ञादयः, यथाविधि कृताः, मम एव; विविधाः चान्ये कर्मपदार्थाः। मम सर्वे यज्ञाः तया एव; तस्मात्, न शबलां दास्यामि।" एवं वसिष्ठेन प्रतिषिद्धः सन् विश्वामित्रः शबलां बलात् हरितुम् आरभत। सा शबला, राज्ञा नीयमाना, शोकार्ता रुदती, चिन्तयामास— "मया किं पापं कृतं येन महात्मना वसिष्ठेन त्यक्ता, दुःखिता, राजपुरुषैः नीयमाना। किं दोषमहम् अकरवं, येन धर्मात्मा मम भक्तायाः, निर्दोषायाश्च, मां परित्यजति?" एवं चिन्तयन्ती, पुनः पुनः श्वसन्ती, शीघ्रं वसिष्ठमभ्यगच्छत्। राजपुरुषान् शतशः अपाकृत्य, सा वेगेन वायुवत् वसिष्ठस्य पादमूलम् उपागमत्। रुदती, क्रोशन्ती, मेघनिनादसमन्विता शबला वसिष्ठस्य पुरतः स्थित्वा वाक्यम् अब्रवीत्— "भगवन्, ब्रह्मपुत्र, किं मां परित्यजसि, येन राजपुरुषा मां तव सन्निधेः नयन्ति?" एवमुक्तः ब्रह्मर्षिः शोकतप्तां भगिनीमिव प्रीयमाणां शबलां प्रत्युवाच— "न त्वां परित्यजामि, न त्वया मम किंचित् अपराधितम्; किन्तु एष बलवान् राजा त्वां बलात् नयति।