श्रीरामायणे बालकाण्डे, महर्षिः वाल्मीकीः रामस्य कथा सर्वं गुणगणसम्पन्नं च रचयामास। तस्य कथा आरम्भे, शरण्यः शरभङ्गः, सुतिक्ष्णः च, अनसूयायाः कथा च, सुगन्धितं च तेलं ददौ। ततः अगस्त्यस्य दर्शनं, धनुषः प्राप्य, शूर्पणखायाः सह संवादः च, तस्या अपर्णनं च अभवन्। खरत्रिशिरसौ हत्वा, रावणस्य उदयः, मारीचस्य वधः च, वैदेहीं च अपहरणं च अभवत्। राघवस्य विलापः, गृध्रराजस्य मृत्युः, कबन्धस्य दर्शनं च, पम्पा सरसः च दृष्टम्। शबरीं च दृष्ट्वा, फलमूलानां उपभोगः, पम्पायां विलापः, हनुमतः सह संगमः च अभवत्। ऋष्यमूकं गत्वा, सुग्रीवस्य दर्शनं, मित्रत्वं च स्थापनं, वानरयोः वली-सुग्रीवयोः संघर्षः च अभवत्। वलीं हत्वा, सुग्रीवस्य पुनः प्रस्थापनं, तारायाः विलापः, सहमति च अभवत्। राघवस्य सिंहवत् क्रोधः, सेनायाः संग्रहः, सर्वदिशां प्रेषणं च अभवत्। अङ्कुशं ददौ, पुनः कुक्कुटस्य गुहां दृष्ट्वा, आत्मन्युत्साहं प्रकटयामास, सम्पातिं च दृष्ट्वा। पर्वतं उन्नतम्, महासागरं पारं गत्वा, समुद्रस्य वचनं च श्रुतम्, मैनाकं च दृष्टम्। राक्षसीं धमयित्वा, छायाग्रासायाः सह संगमः, सिम्हिकायाः नाशः च अभवत्, लङ्कां च मलयम् च दृष्टम्। रात्रौ लङ्कां प्रवेशः, एकाकिनी चिन्तनं, पानभूमिं गत्वा, रक्षितं प्राङ्गणं च दृष्टम्। रावणं दृष्ट्वा, पुष्पकं रथं च दृष्टम्, अशोकवनं प्रवेशः, सीतां च दृष्टम्। पहचानपत्रं दत्वा, सीतायाः सह संवादः, राक्षसीनां धमयित्वा, त्रिजटायाः स्वप्नदर्शनं च दृष्टम्। रत्नं दत्वा, वृक्षं भञ्जयित्वा, राक्षसियों च पलायनं, किङ्कराणां च विनाशः च अभवत्। वायुतेजसः पुत्रस्य पकडनं, लङ्कायां अग्नि प्रज्वलनं च अभवत्, पुनः गत्याः मधुं च प्राप्य। राघवस्य शान्तिः, रत्नं दत्वा, समुद्रं दृष्ट्वा, नलस्य पुलं निर्माणं च अभवत्। महासागरं पारं गत्वा, रात्रौ लङ्कां घेरित्वा, विभीषणस्य सहकारं च प्राप्य, वधाय साधनं च दत्तम्। कुम्भकर्णस्य विनाशः, मेघनादस्य पराजयः, रावणस्य नाशः च अभवत्, समुद्रनगर्यां सीतां पुनः प्राप्य। विभीषणस्य अभिषेकः, पुष्पकं रथं दृष्ट्वा, अयोध्यां गत्वा, भारद्वाजस्य दर्शनं च अभवत्। वायुतेजसः पुत्रस्य प्रेषणं, भरतः सह संगमः, रामस्य अभिषेकस्य शुभसमयः, सर्वाणां सेनानां विसर्जनं, स्वराज्यस्य हर्षः, तथा वैदेहिं च प्रेषणं च अभवत्। यदपि रामस्य अन्यत् घटनं पृथिव्यां भविष्यति, तदपि महर्षिः वाल्मीकीः तस्य काव्यस्य उत्तरपृष्ठे रचयामास। इति चतुर्थः सर्गः बालकाण्डे महाकाव्यस्य वाल्मीकीरामायणस्य।