काकाः श्येनाः गृध्राश्च निचैः पतन्तः, स्वरेण महान् शुभाशुभानि शब्दानि उच्चैरुक्तवन्तः। ततः शीघ्रं भूमिः कपिराक्षसैः पर्वतशूलखड्गधारिभिः आच्छादिता भविष्यति, मांसशोणितेन च मलिना। तस्मात् अद्यैव वयं सर्वतः कपिभिः परिवृताः, दुष्प्राप्यां रावणपालितां पुरीं जेतुम् अभियाम। इति लक्ष्मणं प्रति उक्त्वा, वीर्यवान् लक्ष्मणाग्रजः शीघ्रं गिरिशिखरात् अवतीर्णः। तस्मात् गिरिश्रेष्ठात् अवतीर्य, धर्मात्मा राघवः स्वबलं ददर्श, तद् अद्भुतबलं, रिपूणां दुःसहं च। ततः स सुग्रीवेण सह, कालवित् राघवः, महाकपिसेनां सम्यक् व्यवस्थितवान्, यथाकालं युद्धाय प्रेरितवान् च। अनन्तरं, यथाकालम्, महाबाहुः सः, महाबलसमन्वितः, धनुष्पाणिः, सेनाग्रणीः सन्, लङ्कां प्रति प्रस्थितः। तदा तं अन्वगच्छन् विभीषणः, सुग्रीवः, हनूमान्, जाम्बवान्, नलः, ऋक्षराजः, नीलः, लक्ष्मणः च। तेषां पश्चात्, महती कपिरिक्षसेना, पृथिवीं व्याप्य, राघवम् अन्वगच्छत्। महाकपयः गजोपमाः, शतशः पर्वतशृङ्गाणि, महावृक्षांश्च आयुधत्वेन जगृहुः। एवं चिरात्, रामलक्ष्मणौ, रिपुघ्नौ तौ, रावणस्य लङ्कां पुरीम् अगच्छताम्। सा पुरी पताकाभिः विभूषिता, शोभना, उद्यानवनैः विराजिता, चित्रप्राकारैः, दुर्गमद्वारैः, उच्चैः प्राकारद्वारैः च शोभिता। सा पुरी देवानपि दुष्प्राप्या, रामाज्ञया वनौकसाम् आक्रमणेन समन्तात् परिवृता। रामः भ्रात्रा सह, धनुष्पाणिः, गिरिशिखरसमुन्नते लङ्कायाः उत्तरद्वारं रक्षन् स्थितः। दशरथात्मजः रामः, वीर्यवान् लक्ष्मणेन सह, लङ्कायाः समीपे न्यवसत्। यत्र रावणः स्वयम् स्थितः, उत्तरद्वारे, तत्र रामाद् अन्यः कश्चन तद्वारं रक्षितुं न समर्थः आसीत्। तद् भयंकरं द्वारं, यथा वरुणेन समुद्रः, तथा रावणेन रक्षितम्, सर्वतः युद्धाय सज्जैः भीषणैः राक्षसैः संरक्षितम्। दुर्बलानां भीतिदं तद् द्वारं, यथा दानवसंवृतं पातालं, तथा विविधानि सैन्यानि तत्र स्थितानि। सः तत्र विविधायुधकवचानि समुपस्थितानि अपश्यत्; तस्मिन् काले कपिसेनापतिः नीलः पूर्वद्वारं प्रति जगाम। तत्र सः मैनदेन सह, महाबलिना द्विविदेन च स्थितः; महाबलवान् अङ्गदः दक्षिणद्वारस्य अध्यक्षः अभवत्। ऋषभगवाक्षगजगवयैः सह, बलवान् हनुमान् पश्चिमद्वारं रक्षन् स्थितः। प्रमाथिप्रघसादिभिः वीरैः सहितः, सुग्रीवः स्वयम् मध्यभागे स्थितः। सर्वैः अग्र्यकपिभिः, गरुडवायुसमवेगैः, षट् त्रिंशत् कोटयः कीर्तिमन्तः कपिसेनापतयः आसन्। ते सर्वे यत्र सुग्रीवः कपिः तत्र समागताः, रामाज्ञया लक्ष्मणविभीषणौ अपि तत्र स्थितौ। प्रतिद्वारे लक्ष्मणः एकैकां कोटिं कपीनां न्ययोजयत्; रामस्य पश्चिमे सुसेणजाम्बवन्तौ स्थितौ। न मध्यभागात् दूरं, तौ स्वबलसमन्वितौ स्थितौ; अग्र्यकपयः, व्याघ्रदंष्ट्रसमाः, प्रमुदिताः, वृक्षपर्वतशिखराणि गृहीत्वा युद्धाय सज्जाः आसन्। सर्वेषां विकृतपुच्छाः, सर्वे दंष्ट्रानखायुधाः, नानारूपधारिणः, भीषणमुखाः च। केचित् दशगजबलिनः, केचित् दशगुणबलिनः, केचित् सहस्रगजबलोपमाः। केचित् महाप्रवाहबलिनः, केचित् शतगुणबलिनः, अपरिमितबलिनः कपिसेनापतयः अपि आसन्। तेषां संनाहः अद्भुतः नानाविधः च, कपिसेनासमवायः शलभसमूहसमुद्भूतवत् अभवत्। आकाशः सम्पूर्णः, भूमिः अपि, कपिभिः लङ्कायाः समन्तात् परितः संस्थितैः प्लवत्कपिभिः च आवृता। लक्षशः शतशः कपिवीराः, लङ्काद्वाराणि सर्वतः समाश्रित्य, युद्धाय समुपस्थिताः। सः पर्वतः, सर्वतः तैः कपिभिः परिवृतः, दशसहस्रसैन्यसमूहः तां पुरीं प्रति प्रस्थितः। लङ्का सर्वतः महाबलिनः वृक्षधारिभिः कपिभिः परितः आवृता, वायोरपि दुर्गमा अभवत्। राक्षसाः सहसा कपिमेघसमूहैः इन्द्रसमानवीर्यैः आक्रान्ताः, विस्मयं जग्मुः। तत्र प्रवर्तमानेन महता सैन्यरवेन, समुद्रभेदनिनादसमः शब्दः उत्पन्नः। तेन भीमेन शब्देन, लङ्कापुरी प्राकारद्वारपर्वतवनोद्यानसमेता कम्पिता। सा सेना, रामलक्ष्मणसुग्रीवसंरक्षिता, सर्वैः अपि देवादिभिः असुरैः च अजय्या अभवत्। राघवः, राक्षसानां विनाशाय स्वसैन्यं सम्यक् व्यवस्थितवान्, मन्त्रिभिः पुनःपुनः मन्त्रयामास। ततः शीघ्रकर्मणः, यथाक्रमं यथार्थनीतिविदः, विभीषणस्य अनुमतिं लब्ध्वा, राजधर्मं स्मृत्वा कार्यारम्भाय चेष्टितवान्।