एवं प्रकारेण उक्तः सन् वसिष्ठः, श्रुतिसत्तमः, हर्षयन् पापविमुक्तां कल्माषीं आह्वयामास। सः हृष्टः तां कामधेनुं शब्दयामास—"शबलो, शबलो, शीघ्रं आगच्छ मम वचनं शृणु। अहम् एषं राजर्षिं श्रेष्ठेन भोज्येन सत्कारं च संपादयितुम् इच्छामि; तत् मम कृते व्यवस्थितं कुरु। प्रतियथेष्टं सर्वेषां षड्रसेण सम्पूज्य च दिव्यानि कामधुग्भूतानि वर्षय, हे कामधेनो। शबलो, शीघ्रं सर्वविधान्नानि—पाक्यान्नं, पेयम्, लेह्यं, चोष्यं—रसेन धान्येन पानैश्च समृद्धानि उत्पादय।" एवमुक्ता सा शबला, वसिष्ठस्य वचनेन प्रेरिता, प्रत्येकस्य यथाकामं सर्वमपि समुपकल्पयामास। सा शर्कराखण्डान्, मधु, लाजान्, उत्तमान् सुरान्, मद्यपानानि, सर्वविधान्नानि, स्निग्धानि रूक्षाणि च उत्पादयामास। तत्र पर्वतसन्निभाः सिक्तशाल्यन्नस्य राशयः, स्वादूनि पक्वान्नानि, सूपाः, दधि च विपुलं समुपस्थितम्। तत्र च विविधान्नानि, बहुरसानि, मधुराणि, सहस्रशः गुडपूर्णानि पात्राणि च समुपस्थितानि। सर्वत्र तृप्तिपूर्णाः हृष्टाः पुष्टाः च जनाः आसन्; वसिष्ठः सर्वथा विश्वामित्रस्य सैन्यं परितोषयामास। ततः विश्वामित्रः सः राजर्षिः, स्वगृहैः, ऋत्विग्भिः, परिचारकैः सह, परमसन्तुष्टः पुष्टशरीरः च अभवत्। सः मन्त्रिभिः सेवकैः च सत्कृतः, परमसुखेन पूर्णः, वसिष्ठं इदं वचनं उवाच—"ब्राह्मण, त्वया मम उत्तमेन आतिथ्येन सत्कृतिः कृताऽस्ति; शृणु वचनं मम, वाक्यकुशल। शबलां मे प्रयच्छ, लक्षशः गोभिः प्रतिपद्य; एषा हि रत्नं, नृपाणां रत्नसंग्रहः। तस्मात् द्विजश्रेष्ठ, शबलां धर्मतः मे देहि।" एवं उक्ते वसिष्ठः, धर्मात्मा महर्षिः, नृपं विश्वामित्रं प्रत्युवाच—"न लक्षशः गोभिः, न कोटिभिः, नापि रूप्यराशिभिः, अहं शबलां दातुं न शक्नोमि, हे रिपुसूदन। एषा शबलाऽहमदीया, यथा धर्मिणः कीर्तिः; एषया देवपितृकार्यं जीविका च मम। एषया हवनं, स्वाहा, वषट्, विविधा विद्याः च संपद्यन्ते। सर्वं एतत् एष्याः अधीनम्, न संशयः; सा एव मम सर्वस्वं, तृप्तिः, सत्यं च। अत एव, न त्वां शबलां दास्यामि।" एवं वसिष्ठेन उक्तः, विश्वामित्रः पुनः उत्कण्ठया, महता उत्साहेन, वचनं उवाच—"हे ब्रह्मन्, सुवर्णमालाभिः, सुवर्णाङ्कुशैः भूषितान् गजेन्द्रान्, सुवर्णकण्ठान् च तव दास्यामि। चतुर्दशसहस्राणि सुवर्णगजानां, चतुर्हयान् सुवर्णरथांश्च दास्यामि। अश्वान् शृङ्खलाभिः भूषितान्, कुलीनान्, बलिनः, अष्टशतानि च, सहस्रमेकं च दश, सर्वं तव दास्यामि। कोटिशः गोः, वर्णवयः विविधाः, रत्नानि सुवर्णं यावद् इच्छसि तत् सर्वं तव दास्यामि; शबलां मे ददातु।" एवं विश्वामित्रेण उक्तः, वसिष्ठः प्रत्युवाच—"राजन्, न कदापि शबलां दास्यामि। एषा एव मम निधिः, एषा एव मम वित्तम्, एषा एव मम सर्वस्वम्, एषा एव मम प्राणः। अमावास्यापूर्णमासयज्ञाः, सर्वे विधिनिष्पन्नकर्माणि, एतानि एव मम, अन्यानि च विविधानि कर्माणि। सर्वं मम शबलायाः अधीनम्, न संशयः; किम् बहुना? न अहं कामधुगां दास्यामि।" एवं वसिष्ठे न दत्तायां कामधुन्यां, विश्वामित्रः तदा शबलां बलात् नयितुं आरब्धवान्। सा शबला, महता दुःखेन रुदती, चिन्तयामास—"महात्मना वसिष्ठेन त्यक्तास्मि; किं पापं मया कृतं, येन तेन धर्मात्मना, निर्दोषां भक्तां च मां परित्यज्य, राजा मां दुःखितां नयति?" इति। एवं चिन्तयन्ती, पुनः पुनः दीर्घनिःश्वासं कुर्वती, सा शीघ्रं वसिष्ठस्य समीपं गतवती। शतशः राजपुरुषान् झटित्युत्सृज्य, सा वातवेगेन महात्मनः वसिष्ठस्य पादयोः उपाविशत्। सा शबला, अश्रूणि मुञ्चन्ती, गर्जयन्ती इव मेघघोषेण, वसिष्ठस्य पुरतः स्थित्वा इदं वचनं उवाच—"भगवन्, ब्रह्मसूनो, किमर्थं मां परित्यक्तवान्, येन राजपुरुषाः मां त्वत्सकाशात् नयन्ति?" इति। एवं शोकसंतप्तां भगिनीमिव तां शबलां दृष्ट्वा, ब्रह्मर्षिः वसिष्ठः शान्तया वाचा प्रत्युवाच। एवं श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीय आदिकाव्ये बालकाण्डे उक्तानि सर्गाणि श्रूयन्ते।