रामः कपिसैन्यस्य नायकः, विभीषणेन सस्नेहं सत्कारितः, लक्ष्मणेन सह कपिसैन्यपतिभिः सुवेलशैलस्य शिलातले सुखेन स्थितः। तत्र रात्रिं यापयित्वा, वीराः कपिप्रवराः लङ्कायाः वनानि काननानि च दृष्टवन्तः। तानि वनानि समतलानि रम्याणि विशालानि विस्तीर्णानि च, लोचनानां प्रियाणि, दृष्ट्वा तैः विस्मयः अनुभूतः। तत्र चम्पक- अशोक- बकुल- शाल- तालवृक्षैः सघनानि तमालवनैः गुप्तानि नागवृक्षसमूहैः परिवृतानि च सञ्जातानि। हिन्ताल- अर्जुन- निप- सप्तपर्ण-वृक्षाः पूर्णपुष्पिताः तिलक- कर्णिकार- पाटलवृक्षाः समन्तात् शोभमानाः। लङ्का विविधपुष्पलताभिः आवृताः दिव्यरूपा इन्द्रस्य अमरावतीव शोभाम् अवाप। अद्भुतपुष्पैः कोमलारुणपर्णैः हरिततृणैः नीलवृक्षसमूहैः च शोभितम्। तत्र वृक्षाः सुगन्धितपुष्पफलैः युक्ताः, तानि कपिभिः भूषणरूपेण धारितानि, मानुषाणामिव। तद् वनम् चित्ररथसदृशं नन्दनवनवत् सर्वकालसुखदं मधुमक्षिकाभिः पूर्णम्। दात्यूह- कोयष्टि- बकाः नृत्यन्तः, मयूराः च, गीतस्वनः नदीनदीषु श्रुतः। पक्षिणः सदा मदोन्मत्ताः, मधुमक्षिकाः भ्रमन्त्यः, कोकिलसमूहैः पूर्णम्, वायुः पक्षिस्वनैः गुञ्जितः। भृङ्गराजानां गीतानि, कुरराणां क्रन्दनानि, कोणालकानां आह्वानानि, सरसपक्षिणां शब्दाः च गुञ्जिताः; ततः तैः तानि वनानि काननानि च प्रविष्टानि। वीराः कपयः, रूपान्तरकरणे समर्थाः, तत्र प्रमुदिताः हृष्टाः च प्रविष्टवन्तः, तेषां वीर्यं प्रकटितम्। सुगन्धितः वायुः, पुष्पगन्धयुक्तः, सुखस्पर्शः वातः प्रवाहितः; अन्ये कपिपतयः, स्वसैन्यं विहाय, सुग्रीवस्य अनुमत्याः, पताकाः गृहीत्वा लङ्कां प्रति गतवन्तः। पक्षिणः त्रासिताः, मृगगजाः श्रमिताः, लङ्का कपिस्वरैः कम्पिता, ते महाबलिनः गर्जन्तः गर्जितवन्तः। वेगवन्तः कपयः भूमिं पादैः दब्ध्वा, धूलिं उत्पाट्य, ताम् आकाशे समुत्क्षिप्तवन्तः। भल्लूक- सिंह- महिष- गज- मृग- पक्षिणः कपिस्वरात् भयभीताः दशदिशः पलायितवन्तः। त्रिकूटशिखरः, आकाशस्पृशः, सर्वत्र पुष्पैः आवृतः, महारजतमिव दीप्तिमान्। शतयोजनविस्तारः, निर्मलः, दर्शनीयः, सुश्लक्ष्णः, विशालः, पक्षिणामपि दुर्गमः। मनसा अपि दुर्गमः, कर्मणा तु किमुत, तस्य शिखरे लङ्का रावणेन शासिता आसीत्। सा नगरी दशयोजनविस्तीर्णा द्विंशतयोजनदीर्घा, श्वेतमेघसदृशैः उच्चैः प्रासादैः, सुवर्णरजतपरिखाभिः दीप्तिमती। लङ्का प्रासादैः विमानैः च शोभिता, मध्यवैष्णवराज्यसदृशी, घनैः मेघैः सूर्यस्य तापात् रक्षिताः। तत्र सहस्रस्तम्भशोभिता प्रासादः, कैलासशिखरसदृशः, आकाशस्पृशः, दृष्टः। राक्षसराजस्य मंदिरं नगरीस्य भूषणम् अभवत्, यत्र शतं राक्षसाः सर्वदा रक्षणाय स्थिताः। स रम्यां नगर्यं सुवर्णमयीं, विविधधातुशैलैः शोभिताम्, विविधोपवनैः अलङ्कृतां च दृष्टवान्। तत्र विविधपक्षिसमूहैः पूर्णा, विविधपशुभिः सेविताः, विविधपुष्पसमृद्धा, बहु राक्षसैः सेविता नगरी। रावणस्य सा श्रीमत् नगर्यं, रामः लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता कपिभिः सह दृष्टवान्। प्रासादसमूहेन पूर्णां नगर्यं दृष्ट्वा, वीरः रामः दिव्यलोकसदृशीं तां नगरीं विस्मितः। रामः कपिसैन्येन सह, रत्नसमूहैः पूर्णां, सुव्यवस्थितां, प्रासादपंक्तिभिः अलङ्कृतां, महान् यन्त्रद्वारैः युक्तां नगर्यं दृष्टवान्। ततः रामः सुवेलशिखरम् आरोह्य, द्वयोजनविस्तीर्णं प्रदेशं, सुग्रीवेन कपिसैन्येन सह प्रविष्टवान्। क्षणं तत्र स्थित्वा, दशदिशः निरीक्ष्य, त्रिकूटशिखरे विश्वकर्मणा निर्मितां रम्यां नगर्यं दृष्टवान्। लङ्कां रम्योपवनैः शोभिताम्, राक्षसराजं दुर्गमं द्वारशिखरे स्थितं दृष्टवान्। रावणं श्वेतचामरैः परिवृतम्, विजयछत्रेण अलङ्कृतम्, रक्तचन्दनलेपनम्, रत्नाभरणैः शोभितम् अपश्यत्। स मेघसदृशः, सुवर्णवस्त्रधारी, ऐरावतदन्ताग्रचिह्नितवक्षाः, शोभमानः। शशरक्तवस्त्रधारणात्, सायंतनदीप्त्याः आवरणात्, आकाशस्थमेघसमूहसदृशः। कपिप्रवराः रामः च दृष्टवन्तः, तदा सुग्रीवः राक्षसराजं दृष्ट्वा तुर्यं उठितः। क्रोधबलसाहसैः पूर्णः, शिखरात् द्वारशिखरं प्रति उत्तप्य, तत्र स्थित्वा, निर्भयः सर्वदिशः निरीक्ष्य, राक्षसं अवज्ञाय, कर्कशं वचनम् उदाहरत्।