लङ्कायाः उद्यानेषु प्रविश्य, भीमस्वरं व्याहरन्तः व्याघ्राः शृगालाः गृध्राश्च समागताः। कृष्ण्यः स्त्रियः शुक्लदन्त्यः पुरतः तिष्ठन्त्यः हास्यन्ति; स्वप्नेभ्यः स्त्रियः गृहात् वस्तूनि हरन्ति, अशुभं च भाषन्ते। गृहेषु श्वानः हविर्भक्षयन्ति; गावामध्ये वनगर्दभाः जायन्ते, नकुलानां मध्ये मूषकाः उत्पद्यन्ते। मार्जाराः चित्रकायैः सह साकं मिश्र्यन्ते, वराहाः श्वभिः सह; किंनरराक्षसाः मानवैः सह दृश्यन्ते। कालप्रेरिताः शुक्लपक्षाः रक्तपादाः कपोताः राक्षसानां विनाशाय विचरन्ति। गृहेषु स्थिताः सारिकाः "चीचीकू" इति शब्दं कुर्वन्ति, कलहप्रियैः बाध्यमानाः पतन्ति। सर्वे पक्षिणः मृगाश्च सूर्यं प्रति रुदन्ति; तत्र भीषणरूपः, उग्रः, मुण्डितः, कृष्णपिङ्गलः पुरुषः दृश्यते। कालः भीषणरूपेण सर्वेषां गृहाणि पुनः पुनः निरीक्षते; एवं तानि अन्यानि च पापशकुनानि समुत्पद्यन्ते। यः सागरस्य पार्श्वे अद्भुतं सेतुं निर्मितवान्, तेन — हे रावण, रामेण सह शमं कुरु, नरपतिना; यथा च कर्तव्यं भविष्यति, तथा ज्ञात्वा विचिन्त्य च। इत्युक्त्वा, मालयवान् राक्षसाधिपतेः मनः परीक्ष्य, सः परमवीर्यवान् वृद्धः तत्रैव स्तब्धः तिष्ठन् रावणं निरीक्ष्य मौनं जग्राह। शृणु अद्य षट्त्रिंशः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डे। दशग्रीवः तु, दुष्टचित्तः, दैववशेन पराजितः, मालयवता हितं भाषितं न शशाक सोढुं। स भ्रुकुटिं कृत्वा, कोपेन नेत्रे व्यूढ्वा, रुष्टः मालयवानम् इदम् उदाहरत्। यः शत्रोः पक्षे स्थित्वा, हितं वचनं कठोरं ब्रूयात्, तादृशं वाक्यं मम श्रोत्रे न पतति। कथं त्वं रामं, दुःखितं, एकं, मृगयूथेषु वसन्तं, पित्रा परित्यक्तं, समर्थं मन्यसे? कथं माम्, राक्षसेश्वरं, देवतानां भीषणं, पराक्रमे हीनं मन्यसे, यत्र मम किंचित् वीर्यं नास्ति? अहं मन्ये, वीरद्वेषात् वा, शत्रुपक्षपातात् वा, परेषां प्रोत्साहनात् वा, त्वया कठोरं वाक्यं उक्तम्। कः हि पण्डितः, शास्त्रार्थविचक्षणः, शक्तिमन्तं प्रति कठोरं वदेत्, शत्रुप्रोत्साहनं विना? वनात् सीतां आनयित्वा, पद्महीनां लक्ष्मीं इव, भयेना रामाय प्रत्यर्पयितुं का आवश्यकता? अनन्तकपिवानरैः परिवृतः, सुग्रीवेण लक्ष्मणेन च सह, रामं कियद् दिनेभ्यः हनिष्यामि। माम् युद्धे देवाः अपि न तिष्ठेयुः; कुतः पुनः रावणस्य युद्धे भीतः भावः? यदि द्विधा अपि स्यात्, अहं कस्यचित् न नमामि; एष मे स्वभावदोषः, दुर्निवार्यः। यदि रामेण सेतुर्निर्मितः, तेन केनचित्, तत्र किमाश्चर्यं? कुतः ते भीतः? रामः तु, कपिसैन्येन समुद्रं तीर्त्वा, न जीवन् प्रतियास्यति इति सत्यं ब्रवीमि। रावणं क्रुद्धं, कम्पमानं च एवं भाषमाणं दृष्ट्वा, मालयवान् लज्जितः प्रत्युत्तरं न दत्तवान्। तं विजयं कामयन्, अनुमत्यां प्राप्तायां, स्वगृहं प्रतस्थे। ततः रावणः मन्त्रिभिः सह समालोच्य, लङ्कायाः रक्षां विधाय, प्रहस्तं राक्षसं पूर्वद्वारे नियुक्तवान्। दक्षिणद्वारे महापार्श्वं महोदरं च, पश्चिमद्वारे तु आत्मपुत्रं इन्द्रजितं, महामायाविनं, बहुभिः राक्षसैः सहितं स्थापयामास। उत्तरद्वारे शुकं सारणं च नियुक्तवान्, स्वयम् उवाच — "अहं अत्र स्थास्यामि।" मध्ये तु विरूपाक्षं महाबलवीर्ययुक्तं राक्षसं, बहुभिः राक्षसैः सह स्थापयामास। एवं लङ्कायाः रक्षां कृत्वा, स राक्षसेश्वरः दैववशात् कृतकृत्यम् आत्मानं मेने। मन्त्रिभ्यः आदिश्य, नगरे सम्पूर्णव्यवस्थां विधाय, मन्त्रिभिः विजयाशिषः प्राप्य, सः महाप्रासादं प्रविवेश। शृणु सप्तत्रिंशः सर्गः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डे। तत्र मनुष्यराजः, वानरराजः, वायुपुत्रः, जाम्बवान् ऋक्षराजः, विभीषणः च राक्षसः आसन्। अङ्गदः वालिपुत्रः, सौमित्रिः, शरभः वानरः, सुषेणः पुत्रसहितः, मैन्दः, द्विविदः च। गजः, गवाक्षः, कुमुदः, नलः, पनसः च अपि, सर्वे मिलित्वा, परस्परं प्रोत्साहयन्तः, शत्रोः देशं प्रविश्य समागच्छन्। "एषा लङ्का नगरी, रावणेन पालिता, अस्माकं पुरतः दृश्यते; देवैः, असुरैः, नागैः, गन्धर्वैः अपि अजिता। कार्यसिद्धिं पुरः कृत्वा, वयं विचारयेम; रावणः राक्षसेश्वरः सदा अत्र स्थितः।" इत्युक्त्वा, तेषां मध्ये विभीषणः, रावणस्य अनुजः, स्पष्टरमर्थयुक्तं वाक्यं उवाच।