सीता, दुःखेन संतप्ता, अशोकवाटिकायाम् उपविश्य, विलपन्ती इदं विचारयति—"मम कारणेन, निःपापः राजपुत्रः रामः, यस्य वीर्येन समुद्रः लंघितः, गोचरणे पद्मलेखवत् हतः। अहं, दशरथस्य पुत्रेण मोहात् परिणीता, कुलस्य कलङ्कः अभवम्; धर्मपत्नी रामस्य, तस्य निधनस्य कारणं अभवम्। नूनं, पूर्वजन्मनि किञ्चिद् महद् दानं वा उत्तमं दानं वा विघ्नं कृतवती, यतः अद्य अतिथिसत्तमस्य पत्नीत्वे दुःखं अनुभवामि। हे रावण, शीघ्रं रामस्य शरीरस्य उपरि मां हन, पतिं पत्नीं संयोगय, उत्तमं धर्मं दत्त्वा।" एवं शोकातुरः जनकस्य कन्या विस्तीर्णलोचना विलप्य, पतिस्य शिरः धनुष्च दृष्टवती। तस्य विलापस्य मध्ये, राक्षसः सीतायाः पतिं समीपं गत्वा, अञ्जलिं कृत्वा तस्थौ। सः प्रणम्य 'जय, प्रभो पुत्र' इति उक्त्वा, प्रहस्तः सेनापतिः आगतः इति निवेदयामास। "प्रहस्तः समस्तमन्त्रिणः सह त्वत्समीपं आगतः, त्वां द्रष्टुम् इच्छति, प्रभो, तेनाहम् अत्र प्रेषितः। नूनं, महाराज, किञ्चिद् आपत्कालिनं कार्यम् अस्ति, यथा राज्ञः युक्तं धैर्यं आवश्यकम्; त्वं तान् दर्शनं दातव्यः।" राक्षसस्य वचनं श्रुत्वा दशग्रीवः अशोकवाटिकाम् त्यक्त्वा मन्त्रिणः द्रष्टुम् अगच्छत्। सर्वाणि कार्याणि मन्त्रिभिः सह विचिन्त्य, रामस्य बलं ज्ञात्वा, सभां प्रविश्य, यथायोग्यं व्यवस्था कृतवान्। तदनन्तरं रावणस्य निर्गमनात् तत् शिरः च उत्तमं धनुः च दृष्टिपथात् अदृश्यं अभवत्। राक्षसाधिपः मन्त्रिणः सह, रामसम्बन्धे कार्यविनिश्चयं चक्रे। रावणः समन्तात् सेनापतिभ्यः, हितैषिभ्यः, मृत्युतुल्यं कठोरं वचनम् उवाच—"शीघ्रं, कोणे युद्धदुन्दुभिं घोषयित्वा, सेनान्यः समावेशय; कारणं न प्रकाश्यतव्यम्।" तस्य आज्ञां 'एवं भवतु' इति स्वीकृत्य, दूताः तत्क्षणं महतीं सेनां समावेश्य, युद्धोत्सुकस्य प्रभोः समक्षं समागतान्, आगच्छमानान् च निवेदयामासुः। श्रीवाल्मीकिरामायणस्य युद्धकाण्डे त्रयस्त्रिंशः सर्गः आरभ्यते। सीतां मोहग्रस्तां दृष्ट्वा, सारमा नाम राक्षसी, स्नेहपूर्णा, धर्मनिष्ठा, सीतायाः सखी अभवत्; रावणेन रक्षणार्थं नियुक्ता, सीतया च रक्षिता। सा सखी सारमा, सीतां विमूढेन्द्रियां, धूलिप्रपाते पतितां, अश्विनीव, दृष्ट्वा, स्नेहात् सांत्वनं दत्वा, "वैदेहि, धैर्यं धारय, मनः न व्याकुलं कुरु; यद् रावणः त्वाम् उक्तवान्, यद् त्वं स्वयम् निर्णीतवती—" इति उवाच। "स्नेहात्, भीरु, तव कृते सर्वं वचनं दत्तम्; एकान्तवनं गत्वा, रावणस्य भीतिं त्यक्त्वा, तव कृते मम रावणस्य भयम् नास्ति। यद् राक्षसाधिपः आकुलः समागच्छत्, तत् सर्वं अहं जानामि, मैथिली, स्वयं निर्गत्य। रामे, आत्मज्ञानिनि, रात्रौ आक्रमणं न शक्यते; न च पुरुषसिंहस्य वधः उचितः। वृक्षवासिनः वानराः तेन प्रकारेण वध्यम् न शक्यन्ते; ते रामेण रक्षिताः, यथा देवाः श्रेष्ठेन देवेन। सः दीर्घबाहुः, कीर्तिमान्, विशालवक्षाः, महाबलः; युद्धाय धनुर्धरः, धर्मात्मा, भूमौ प्रसिद्धः। सदा स्वस्य परस्य च रक्षकः, भ्राता लक्ष्मणेन सह, कुलीनः, राजनीतिशास्त्रज्ञः। शत्रुसैन्यविनाशकः, अपरिमितबलपराक्रमः; श्रीरामः, शत्रुनिषूदनः, सीते, न हतः। सर्वजनविरोधेन, दुर्बुद्ध्याः, तव प्रति, क्रूरमायया राक्षसाधिपः मोहं कृतवान्। दुःखं त्यज, शुभं तव आगतम्; नूनं, सौभाग्यं तव, प्रियः च सुरक्षितः—श्रुणु। रामः, वानरसैन्येन समुद्रं लंघ्य, दक्षिणतीरे स्थित्वा, सैन्येन सह आगतः। काकुत्स्थं, लक्ष्मणेन सह, तीरं प्राप्तं, सुरक्षितं, सैन्येन सह, अहं दृष्टवती। राक्षसैः शीघ्रगामिभिः प्रेषितैः, रामस्य समुद्रलङ्घनस्य वार्ता आगता। तद् श्रुत्वा, विस्तीर्णलोचना, राक्षसाधिपः रावणः मन्त्रिभिः सह मन्त्रयते। एवं वदन्ती सारमा राक्षसी, सीता सह, भयानकं सैन्यसन्नाहनादं श्रुत्वा। महद् युद्धदुन्दुभिं गर्जनवत् श्रुत्वा, मधुरवाक्या सारमा सीतायै इदं उवाच—"एष, भीरु, युद्धदुन्दुभिः, समागमस्य संकेतः; मेघनिनादवत् गम्भीरं दुन्दुभिं शृणु। मदोन्मत्ता द्विपाः सज्जीकृताः, रथाः अश्वाः युक्ताः; सहस्रशः सैनिकाः शस्त्रधारिणः अश्वारूढाः दृश्यन्ते। यत्र तत्र सहस्रशः कवचधारिणः सैनिकाः धावन्ति; राजमार्गाः सेनाभिः पूर्णाः, अद्भुतं दृश्यते।" एवं अशोकवाटिकायाम् सीता दुःखेन संतप्ता, सारमा सखी तस्य दुःखं शमयन्ती, रावणस्य युद्धोत्सुकता, रामस्य सुरक्षितत्वं, वानरसैन्यस्य समुद्रलङ्घनं, सर्वं सारमा सीतायै निवेदयति। रावणः मन्त्रिभिः सह युद्धाय सज्जीकृत्य, अशोकवाटिकायाः निर्गत्य, सभायां व्यवस्था कृत्वा, दुन्दुभिं घोषयित्वा, सेनां समावेशयति। अशोकवाटिकायाम् सीता, सारमा सखी सह, युद्धस्य पूर्वरूपं पश्यन्ती, रामस्य जीवितं श्रुत्वा, आशां पुनः धारयति।