तत्र, इक्ष्वाकुवंशसमुत्पन्नः स वीरः, श्यामवर्णः पद्मनयनः, महाबलवान् रथकृत्, लोकेषु स्ववीर्यप्रसिद्धः, दृष्टः। यस्य धर्मे न कदापि चलनं, यो धर्ममर्यादां न कदाप्यतिक्रामति, ब्रह्मास्त्रविद् वेदविद् च, वेदविदां श्रेष्ठः स एव। सः बाणैः व्योम विदारयितुं क्षमः, भूमिं च विदारयितुं समर्थः, यस्य क्रोधः मृत्युसमः, वीर्यं च इन्द्रतुल्यम्। यस्य भार्या सीता जनस्थानात् त्वया हृता, सः एव अयं रामः, हे राजन्, यः त्वां युद्धाय समुपस्थितः। तस्य दक्षिणे पार्श्वे स्थितः, सुवर्णसमप्रभः, विशालवक्षाः, ताम्रनेत्रः, कृष्णकुन्तलः, सः लक्ष्मणः नाम, भ्रातृहितसुखनिष्ठः, शासनयुद्धकुशलः, शस्त्रधारिणां श्रेष्ठः। सः अकम्प्यः, अजय्यः, विजयी वीरः, महाबलवान्, रामस्य दक्षिणबाहुः, नित्यं तस्य प्राणः इव प्रवर्तते। रामार्थं स्वजीवनं न मन्यते प्रियं, सः एव राक्षसान् संग्रामे नाशयितुम् इच्छति। रामस्य वामे पार्श्वे यः स्थितः, राक्षसगणैरुपेतः, सः विभीषणः राजा। सः राजाधिराजेन लङ्कायां अभिषिक्तः, युद्धोत्साहसमन्वितः, त्वाम् उपसर्पति। वानराणां मध्ये यः तेजसा, कीर्त्या, बुद्ध्या, बलप्रभावेन च, हिमालयमिव विराजते, सः वानरश्रेष्ठः। यः किष्किन्धायां, घनतरुवेष्टितगुहायां, दुर्गमपर्वतसदृशे, सेनापतिभिः सह वसति—यस्य शिरसि शतपद्मशोभितं सुवर्णमाल्यं विराजते, देवमानुषेषु प्रियः, यस्मिन् श्रीर्नित्यं वसति, सः सः। एतन्माल्यं, तारा, च चिरस्थायि वानरराज्यम्, वालिनं हत्वा, रामेण सुग्रीवाय दत्तम्। कोटिः शतसहस्रं कथ्यते, शतकोटिः शङ्कुः स्मृतः। शतशङ्कुः महाशङ्कुः, शतमहाशङ्कुः वृन्दम्। शतवृन्दं महावृन्दम्, शतमहावृन्दं पद्मम्। शतपद्मं महापद्मम्, शतमहापद्मं खर्वः। शतखर्वं महाखर्वः, शतमहाखर्वः समुद्रः, शतसमुद्रं ओघः। शतओघः महौघः प्रसिद्धः। एवं कोट्याः कोटिः, शतशङ्कुः, सहस्रमहाशङ्कुः, शतवृन्दम्, सहस्रमहावृन्दम्, शतपद्मम्, सहस्रमहापद्मम्, शतखर्वम्, समुद्रः, महौघः—एवं महौघकोटिसमूहः, समुद्रसदृशः। वीरैः विभीषणेन मन्त्रिभिः च परिवृतः, वानरराजः सुग्रीवः, युद्धहेतोः त्वां अनुवर्तते, सदा महाबलवीरैः सह, स्वयम् अपि महाबलपराक्रमी। हे महाबाहो, एतां ज्वलन्तीं ग्रहसमूहवद् सेनां दृष्ट्वा, पराक्रमः कर्तव्यः, जयस्तव स्यात्, न रिपोः। इदानीं वाल्मीकीयरामायणे युद्धकाण्डे एकोनत्रिंशः सर्गः शृणु। शुकस्य उपदेशं श्रुत्वा, रावणः वानरयूथपान्, महाबलिनं लक्ष्मणं, रामस्य दक्षिणबाहुं च अपश्यत्। सः विभीषणं, रामस्य भ्रातरं समीपस्थं, सुग्रीवं च सर्ववानराणां राजानं, घोरपराक्रमं च ददर्श। अंगदं वालिपुत्रं महाबलिनं, हनूमन्तं च वीर्यवन्तं, जाम्बवन्तं च दुष्प्रधर्षणं अपि अपश्यत्। सुषेणं, कुमुदं, नीलं, नलं वानरश्रेष्ठं, गजं, गवाक्षं, शरभं, मैन्दं, द्विविदं च अपश्यत्। तदा रावणस्य हृदयं किंचित् कम्पितम्, क्रोधश्च समुत्पन्नः। सः शुकशरणौ तयोः वीरयोः भाषणान्ते तिरस्कृतवान्। शुकशरणौ, अधोमुखौ, प्रणम्य, रावणं कुपितेन कण्ठेन, रुष्टवाक्यैः संबोधितौ। न युक्तं मन्त्रिणां वा अनुगामिनां वा, स्वामिनं राजानं अप्रियं वक्तुम्, निवारणे वा प्रेरणे वा। युद्धायागतान् शत्रून् स्तोतुं युक्तं भवेत्, न तु अयुक्तकाले। गुरवः वृद्धाः आचार्याश्च युष्माभिः व्यर्थं सेविताः, न च राजशास्त्रसारः गृहीतः। अपि च, पठितोऽपि न अवगतः, मूढभारः वह्यते। दैवयोगात् एतादृशान् मूढमन्त्रिणः अहं सहिष्णुः। किं न भवतोः मृत्युभयम्, यद् मां कठोरं वक्तुम् उत्सहध्वे? मम आदेशे अपि, शुभाशुभं वाक्यं वदथः। अग्निना दग्धाः अपि वृक्षा वनस्थायिनः तिष्ठन्ति, राजदण्डस्पृष्टाः तु दोषवन्तः न तिष्ठन्ति। शत्रुपक्षस्य स्तुतिवचनं कुर्वतोः एतयोः पापयोः अहं वधं कुर्यां, यदि पूर्वकृतं पुण्यं न स्मरेयम्। गच्छतं, नश्यतं, मम सन्निधेः वियुत्यताम्! न हन्तुम् इच्छामि, पूर्वस्मृत्याः; परन्तु मम प्रीतिविमुखौ, कृतघ्नौ, मृत्युसमौ एव। एवं उक्त्वा, शुकशरणौ लज्जितौ, परस्परं वीक्ष्य, रावणं जयशब्देन प्रणम्य निर्गतौ।