शाल्वेयगिरौ रमणीयस्थले सदा निवसति शरभः नाम महावानरः, शीघ्रगामी निर्भयश्च सदा स्वगणे प्रमुखः प्रतिष्ठितः। तस्यैव बलिनः सर्वे विहाराख्याः प्रमुखाः, राजन्, चत्वारि शतानि चत्वार्युतानि तेषां संख्या। स महान् मेघ इव व्याप्तदिगन्तरः, वानरवीराणां मध्ये देवानामिव इन्द्रः, स्थितः दृश्यते। तस्मादुद्भवति महान् शब्दः, मृदङ्गनिनादोपमः, युद्धलोलुपानां शाखामृगवराणां गर्जनसमः। परियात्रे पर्वते परमेष्ठिनि सदा निवसति पनसः नाम प्रमुखः, युद्धे अजय्यः। तस्य पञ्चाशत्सहस्राणि प्रमुखानां सेवायामस्ति, येषां गणाः विभागेन व्यवस्थिताः। स यः सागरतीरे स्थितस्य भीमस्य सेनायाः शोभां वर्धयति, स एव द्वितीयसागर इव दृश्यते। स मेंढकसदृशः विनतः नाम प्रमुखः, वेनस्य उत्तमस्य नद्याः जलं पिबन् विचरति। षट्शतानि सहस्राणि वानराणां तस्य बलम्, क्रोधनः नाम वानरः त्वां युद्धाय आह्वयति। ते वीर्यवन्तः, बलिनश्च, विभागेन व्यवस्थितगणाः; चूर्णाभवर्णः वानरः, यस्य देहः रक्ताङ्गारसदृशः, स सर्वान् वानरान् सदा अवमान्य, स्वबलस्य गर्वेण, दीप्तिमान् गवयः कुपितः त्वत्समीपं गच्छति। सप्ततिः शतानि सहस्राणि तं परिवेष्ट्य तिष्ठन्ति; स एकाकी स्वगणेनैव लङ्कां दलयितुम् इच्छति। एते अजय्यवीर्याः, येषां संख्या न ज्ञायते, गणप्रमुखाः च विभागेन व्यवस्थितगणाः। इदानीं सप्तविंशतितमं सर्गं शृणु। ये प्रमुखाः दृष्टाः, ये राघवस्य हेतोः अग्रे गच्छन्ति, ये प्राणेषु अविचारिणः, तान् वर्णयामि। बहवः बलिनः स्नेहवन्तः च दीर्घपुच्छाः तस्य समीपे संगीता, तेषां वर्णाः ताम्राः, पीताः, श्वेताः, विचित्राश्च; कर्मसु च भीष्णाः। ते संगम्य सूर्यरश्मय इव दीप्तिमन्तः दृश्यन्ते, भूमिं सञ्चरन्ति, एष वानरः हरः नाम्ना प्रसिद्धः। शतसहस्राणि तस्य पृष्ठतः शीघ्रं वृक्षानुत्पाट्य लङ्कां आरोढुम् उत्सुकाः अनुगच्छन्ति। एते वानरराजस्य परिचारकाः, ये प्रमुखाः त्वया दृष्टाः, घनसङ्घातवद् स्थिताः। ते अञ्जनसदृशवर्णाः, युद्धे स्थिराः, अनन्ताः, अवर्णनीयाः, सागरतीरस्य पारमिव। ये पर्वतेषु, देशेषु, नद्यां वा सन्ति, ते भीमकायाः ऋक्षाः त्वां प्रति प्रवर्तन्ते, राजन्। तेषां मध्ये भीमाक्षः स्थितः, भीषणरूपः, सर्वतः मेघैः परिवृतः वर्षदायिवद् दृश्यते। स श्रेष्ठे पर्वते नर्मदां पिबन् निवसति; स सर्वेषां ऋक्षाणां स्वामी, धूम्रः नाम प्रमुखः। तस्य अनुजः पर्वतसन्निभः, भ्रातुः सदृशरूपः, पराक्रमे तु श्रेयान्। एष जाम्बवान् नाम, महाप्रधानां प्रमुखः, शान्तः, वृद्धोपासकः, युद्धे तु निर्दयः। स बुद्धिमन्तं इन्द्रं महता साह्येन उपकृतवान्; जाम्बवान् देवासुरसङ्ग्रामे युद्धं कृत्वा बहून् वरान् प्राप्तवान्। ते पर्वतशिखराणि आरोह्य, महाशिलाः मेघवद् उड्डिनन्ति; मृत्युम् न भीषन्ते। तस्य बलिनः बहवः गणाः, राक्षसोपमाः, पिशाचसदृशचर्मिणः, विचरन्ति। ये वानराः प्रमुखं तं दृष्ट्वा, प्रक्रममाणं, प्लवितुम् उद्यतं, तिष्ठन्ति निरीक्षन्ते च। राजन्, एष वानराणां स्वामी, बलसम्पन्नः, डम्भः नाम, सहस्राक्षं इन्द्रं अर्चयन्, प्रमुखः। स यदा गच्छति, तदा योजनमात्रं स्थितं पर्वतं तरति, शरीरमुत्क्षिप्य योजनमात्रम् उच्चैः गच्छति। चतुष्पदेषु तस्य रूपात् श्रेष्ठतरं नास्ति; स सम्मदनः नाम, वानराणां प्रपितामहः। स एव कदाचित् बुद्धिमन्तं इन्द्रं युद्धे आह्वयत्; जयं न प्राप, पराजितश्च नाभूत्; स प्रमुखेषु प्रमुखः। तस्य पराक्रमः इन्द्रसमः; स गन्धर्वकन्यायां तमसि जातः। तस्मिन् देवासुरसङ्ग्रामे, सुरलोकनिवासिनाम् उपकाराय, यत्र वैश्रवणराजा जम्बुवृक्षं पूजयति—स एव पर्वतराजः, बहुभिः किन्नरैः सेवितः, क्रीडायां सदा प्रमोदयति; स तव प्रभोः भ्राता, राक्षसाधिपते। तत्र स दीप्तमान्, बलसम्पन्नः, वानरश्रेष्ठः क्रथनः नाम, सदा युद्धे गर्वितः, प्रमुखः स्थितः। शतकोटिसंख्यैः वानरैः परिवृतः, स एकाकी स्वगणेनैव लङ्कां दलयितुम् इच्छति। स गङ्गां अनुगच्छन्, गजपतीन् भीषयन्, पुरातनं गजवानरवैरं स्मरन्। एष प्रमुखः, पथदर्शी, पर्वतगुहानां मध्ये निवसन्, गर्जन्, मत्तगजान् निगृह्णन्, महावृक्षान् उन्मूलयन् दृश्यते।