तदा क्रोधेन कम्पमानः, पार्श्वेण विलोकयन्, महाबलः सः स्वपुच्छं वेगेन प्रहरन्, नासारन्ध्राभ्यां निर्गच्छद्भिः शब्दैः स्फुटितं प्रकटयन्, तत्र स्थितः। सः शीघ्रगामित्वेन निर्भयत्वेन च सदा सल्वेयगिरौ रमणीयस्थले निवसति, हे राजन्, सः शरभः नाम, वानरसेनानां प्रमुखः। यस्य आधिपत्ये विहाराख्याः सर्वे सेनापतयः, चत्वारिंशदुत्सहस्राणि ते, हे राजन्। सः महाबलः वानरवीराणां मध्ये, मेघमिव व्याप्तदिगन्तरं स्थितः, देवानां मध्ये इन्द्रवत् शोभते। येन निर्गतः महान् शब्दः, मृदङ्गनिनादोपमः, शाखामृगयूथपतिनां युद्धोत्सुकानां गर्जितवत् श्रूयते। सः परियात्रे परमगिरौ मध्ये निवसति, युद्धे सदा अजित्यः, पनसः नाम सेनापतिः। पञ्चाशत्सहस्राणि प्रमुखाः तस्य पार्श्वे तिष्ठन्ति, येषां गणाः विभागतः व्यवस्थिताः। यः सागरतीरे स्थितां भीमतरङ्गिणीं सेनाम् इव द्वितीयं सागरं शोभयति, सः। सः विहगः इव विनतः नाम सेनापतिः, सः उत्तमस्य वेनानद्याः जलं पिबन् विचरति। षष्टिसहस्राणि वानराः तस्य सैन्यम्; क्रोधनः नाम वानरः त्वां युद्धाय आह्वयति। ते वीर्यवन्तः, बलवन्तः, गणविभागेन व्यवस्थिताः; अयं च वानरः, रक्ताङ्गारवर्णशरीरः, सदा सर्ववानरान् अवज्ञाय, स्वबलस्य गर्वात्, क्रुद्धः प्रभायुक्तः गावयः त्वां प्रति प्रस्थितः। सप्ततिसहस्राणि तं परिवेष्ट्य तिष्ठन्ति; सः एकः एव स्वसेनया लङ्कां विध्वंसयितुम् इच्छति। एते सर्वे अजेयवीराः, येषां संख्या न ज्ञायते; ते गणपतयः, गणविभागेन व्यवस्थिताः। एवं सप्तविंशतितमे सर्गे शृणु। ये प्रमुखाः त्वया दृश्यन्ते, ये राघवकार्यार्थं समागताः, येषां प्राणेषु न किंचित् मूल्यं, तान् अहं वर्णयामि। बहवः बलवन्तः स्निग्धाः, दीर्घपुच्छाः, तस्य चतुर्दिशं संनिपत्य स्थिताः, ताम्राः, पीताः, श्वेताः, विचित्रवर्णाः, कर्मणा भीषणाः। समवेताः सवितुः किरणाविव दीप्तिमन्तः, भूमिम् अन्विताः, एष वानरः हरः नाम। शतसहस्राणि तस्य पृष्ठतः शीघ्रं वृक्षान् उत्थाप्य, लङ्काम् आरोढुम् उत्सुकाः, अनुगच्छन्ति। एते वानरराजस्य परिचारकाः, ये प्रमुखाः त्वया दृश्यन्ते, मेघसमाः तिष्ठन्ति। ते कालाञ्जनसदृशाः, युद्धे स्थिराः, अपरिमेयाः, सागरतीरस्य पारमिव दुरुपलभ्याः। यत्र कुत्रापि, पर्वतेषु, देशेषु, नदिषु वा, एते भीमकायाः ऋक्षाः त्वां प्रति प्रवर्तन्ते, हे राजन्। तेषां मध्ये भीमाक्षः स्थितः, भीषणरूपः, सर्वतः मेघैः परिवृतः, इव वर्षकर्ता। सः उत्तमगिरौ स्थित्वा, नर्मदां पिबन्, सर्वेषां ऋक्षाणां स्वामी, धूम्रः नाम, गणपतिः। तस्य अनुजः पर्वतसदृशाकृतिः, भ्रातुः सदृशः, परन्तु शौर्ये श्रेष्ठः। एष जाम्बवान् नाम, महागणपतिः, शान्तः, वृद्धपूजकः, परन्तु युद्धे निर्दयः। सः बुद्धिमता इन्द्रेण महता साह्यं कृतवान्, जाम्बवान् देवासुरसंग्रामे युद्धं कृत्वा, अनेकानि वराणि प्राप्तवान्। ते पर्वतशिखराणि आरोह्य, महाशिलाः मेघसमाः क्षिपन्ति, मृत्युम् न बिभ्यति। तस्य बहवः तेजस्विनः सैन्याः, राक्षसपिशाचसदृशाः, विचरन्ति। यदा सर्वे वानराः तं गणपतिं समागतम्, प्लवने स्थितं पश्यन्ति, तदा तिष्ठन्ति विस्मिताः। एष वानरेश्वरः, बलसम्पन्नः, डम्भः नाम, सहस्राक्षं इन्द्रं पूजयन्, गणपतिः। यः गच्छन्, पर्वतं योजने स्थितं अतिक्रम्य, स्वशरीरेण योजनमुत्क्रम्य प्लवेत्। चतुष्पदेषु तस्मात् श्रेष्ठतरं रूपं नास्ति; सः सम्मदानः नाम, वानराणां पूर्वजः। सः कदा अपि बुद्धिमता इन्द्रेण सह युद्धं कृतवान्, न विजयं प्राप, न च पराजितः; सः प्रमुखेषु प्रमुखः। तस्य शौर्यम् इन्द्रसमम्; सः गन्धर्वकन्यायाः तमसा जातः। तस्मिन् देवासुरसंग्रामे, दिवौकसां साह्यार्थम्, यत्र वैश्रवणराजा जम्बुवृक्षं पूजयति— सः गिरिराजः, किन्नरसंघैः सेवितः, सदा क्रीडायाम् आनन्ददायकः, तव स्वामिनः भ्राता, हे राक्षसराज। तत्र एष प्रख्यातः, बलसम्पन्नः, वानरश्रेष्ठः, युद्धे सदा गर्वितः, क्रथनः नाम सेनापतिः, रमते। शतकोटिवानरैः परिवृतः, तिष्ठति, सः एकः एव स्वसेनया लङ्कां विध्वंसयितुम् इच्छति। सः गङ्गामनुगम्य, गजयूथपतीन् त्रासयन्, गजवानरयोः प्राचीनं वैरं स्मरन्, चरति।