एवं समुद्रेण उक्त्वा तत्र स समुद्रः अन्तर्धानम् अगच्छत्। ततः श्रेष्ठः कपिः नलः उत्तस्थत्, बलवान् रामं प्रति इदं वचनम् उवाच—“एषः विशालः मकरालयः समुद्रः मया सेतुः निर्मीयते। पितुः कौशलं मया प्राप्तम्, यथा महा-सागरः उक्तवान्। लोके दण्ड एव श्रेष्ठः, इति मम मतिः; क्षमायाः, सन्धेः, दाने वा कृतघ्ने लज्जा। एषः घोरः समुद्रः सेतु-निर्माणं द्रष्टुम् इच्छन्, दण्ड-भीतया रामाय गम्भीरं मार्गं अदात्। मम मातरः मन्दरे विश्वकर्मणः वरम् अलभत—‘तव तुल्यः पुत्रः जातः भविष्यति।’ अहम् तस्य विश्वकर्मणः तुल्यः पुत्रः अस्मि; तेन सागरः सत्यं स्मारितः। त्वया अनुक्तः स्वगुणं न वदामि। अहम् अपि वरुणालये सेतुं कर्तुम् समर्थः। अतः श्रेष्ठाः कपयः अद्यैव सेतुं निर्मन्तु।” रामस्य अनुमत्याः पश्चात्, सर्वे श्रेष्ठाः कपयः हृष्टाः महावने शतसहस्रशः उत्प्लुत्य अगच्छन्। ते कपिसेनापतयः पर्वत-सदृशाः तत्र वृक्षान् छित्वा समुद्रं प्रति तान् चालयन्। सालेन, अश्वकर्णेन, धवेण, वंशेन, कुटजेन, अर्जुनेन, तालेन, तिलकेन, तिनिशेन च कपयः समुद्रं पूरयन्। बिल्वेन, सप्तपर्णेन, पुष्पितेन कर्णिकारैः, आम्रैः, अशोकैः च अपि समुद्रं पूरयन्। श्रेष्ठाः कपयः मूलयुक्तान् अमूल्यान् च वृक्षान् इन्द्रध्वज-सदृशान् उत्थाप्य अपनीयन्। ततः तालं, दाडिमपत्रं, नारिकेलं, विभीतकं, करीरं, बकुलं, निम्बं च सर्वतः संगृह्यन्। महाबलिनः कपयः महाकायाः गज-सदृशान् शिलान् पर्वतान् च यन्त्रैः उत्खात्य अपनीयन्। पर्वतान् समुद्रे क्षिप्ते, जलं आकाशं प्रति उत्थाय पुनः पतितम्। सर्वत्र पतन्तः ते समुद्रं कम्पयन्; अन्ये शतयोजनं सूत्रं प्रसार्य मापयन्। नलः मध्ये नदीनां नाथस्य महा-सेतुं निर्मितवान्; तस्मिन् काले कपयः घोरं कर्म कुर्वन्तः सेतुं निर्मितवन्तः। केचित् दण्डं गृह्णन्ति, अन्ये विचरन्ति; शतशः कपयः रामस्य आज्ञया यथायोग्यं चेरुः। कपयः पुष्पिताग्रवृक्षैः, तृणैः, काष्ठैः, मेघपर्वत-सदृशैः वृक्षैः सेतुं निर्मितवन्तः। पर्वत-सदृशाः शिलाः शीघ्रं राक्षस-सदृशैः कपिभिः अपनीयमानाः दृश्यन्ते। महान् शब्दः समुद्रे उत्पन्नः यदा पर्वतानि शिलाश्च तत्र क्षिप्यन्ति। आद्ये दिवसे हृष्टाः कपयः गज-सदृशाः शीघ्रं चतुर्दश योजनानि निर्मितवन्तः। द्वितीये दिवसे महाकायाः कपयः विंशति योजनानि शीघ्रं निर्मितवन्तः। तृतीय दिवसे महाकायाः शीघ्रगतयः एकविंशति योजनानि समुद्रे निर्मितवन्तः। चतुर्थे दिवसे शीघ्रबलिनः द्वाविंशति योजनानि निर्मितवन्तः। पञ्चमे दिवसे कपयः शीघ्रं त्रयोविंशति योजनानि पूर्णं कृत्वा सुवेलं प्राप्तवन्तः। सः विश्वकर्मणः पुत्रः नलः पितुरिव समुद्रे सेतुं निर्मितवान्। स नलेन निर्मितः रम्यः शोभनः सेतुश्च मकरालये स्वातिपथ-सदृशः आकाशे ददृशे। ततः देवाः गन्धर्वैः सिद्धैः महर्षिभिः सहिताः आकाशे स्थित्वा तं अद्भुतं द्रष्टुम् इच्छन्। देवाः गन्धर्वाश्च नलस्य सेतुं अपश्यन्—दशयोजन-विशालः, शतयोजन-दीर्घः, अत्यन्तदुष्करः। कपयः उत्प्लुत्य, तैर्यक् जलं तीर्यन्तः, गर्जन्तः, तं अद्भुतं, अचिन्त्यं, भयङ्करं सेतुं दृष्टवन्तः, यः रोमाञ्चं जनयति। सर्वे प्राणी सेतु-निर्माणं कपिसेनया समुद्रे अपश्यन्। सेतुं निर्मायन्तः कपयः दीर्घबलिनः समुद्रस्य पारं प्राप्तवन्तः; सेतुश्च विशालः, सुस्थिरः, शोभनः च आसीत्। स महा-सेतुश्च समुद्रे विभक्तिरिव शोभते। तत्र पार्श्वे विभीषणः गदा-हस्तः स्थितः। सः मन्त्रिभिः सह शत्रु-घाताय स्थितः। ततः सुग्रीवः रामं प्रति वीरं वचनम् उवाच—“हनुमान् त्वां वाहयतु, लक्ष्मणः अङ्गदं आरोहतु; एषः विशालः मकरालयः समुद्रः पुरतः अस्ति। एतौ कपयः आकाशे गन्तुं समर्थौ। रामः लक्ष्मणेन सह सेनायाः अग्रे गच्छेत्।” धनुष्मान् धर्मात्मा रामः सुग्रीवेन सह अग्रे अगच्छत्; अन्ये मध्ये, केचित् कपयः पार्श्वे गच्छन्। केचित् जलं पतन्ति, अन्ये तीरम् आगच्छन्; केचित् आकाशे विहायसा विहरन्ति महाविहङ्ग-सदृशाः। गर्जनं कृत्वा, समुद्र-सदृशी विशाल सेना समुद्रं तरन्ती, तस्य शब्दः निःशब्दः अभवत्। एवं कपिसेनया नलेन सेतुं समुद्रे निर्मितं, रामः लक्ष्मणः सुग्रीवः हनुमता अङ्गदेन च अग्रे गच्छन्, सर्वे कपयः उत्साहेन समुद्रं तरन्ति, देवाः गन्धर्वाः सिद्धाः ऋषयः च तं अद्भुतं दृश्यन्ति।