ततः रघुवंशसम्भूतौ तौ भ्रातरौ हर्षपूर्णौ अहल्यायाः चरणौ स्पृष्टवन्तौ। गौतमस्य वचनं स्मृत्वा, अहल्या तयोः स्वागतं स्वीकृतवती। सा पूर्णशान्त्या पाद्यं, अर्घ्यं, अतिथिसत्कारं च दत्तवती; काकुत्स्थः तान् विधिवत् प्रतिगृह्य सम्मानितः। ततः दिव्यदुन्दुभीनादेन सह पुष्पवृष्टिः अभवत्; गन्धर्वाः अप्सरसः च महोत्सवम् अचेष्टन्त। देवाः अहल्यां प्रशंसन्तः ‘साधु साधु’ इति चुचूषुः, सा तपःबलात् शुद्धदेहा, गौतमस्य आज्ञायाः पालनं कृतवती। गौतमः महातेजाः, अहल्यया सह प्रसन्नः अभवत्; रामं सम्यक् पूज्य, महान् तपस्वी पुनः तपः आरब्धवान्। रामः अपि, गौतममहर्षेः परमसम्मानं विधिवत् प्राप्य, मिथिलां प्रति प्रस्थानं कृतवान्। ततः उत्तरपूर्वदिशं गच्छन् रामः सौमित्रिणा सह, विश्वामित्रस्य नेतृत्वे यज्ञवाटिकाम् आगच्छत्। रामः लक्ष्मणेन सह अग्रसाधुं विश्वामित्रं उवाच—‘जनकस्य महात्मनः यज्ञसमृद्धिः वास्तवम् अद्भुतम्।’ अत्र सहस्रशः सौभाग्यशाली ब्राह्मणाः विभिन्नदेशेभ्यः आगता वेदाध्ययननिरता दृश्यन्ते। ऋषीणां आश्रमाः अपि दृश्यन्ते, शतशः रथैः आकीर्णाः; हे ब्राह्मण, वयं कुत्र स्थातुम् अर्हामः इति स्थानं निर्दिश। रामस्य वचनं श्रुत्वा, महर्षिः विश्वामित्रः जलयुक्ते एकान्ते निवासस्थानं व्यवस्थितवान्। विश्वामित्रस्य आगमनं श्रुत्वा, दोषरहितः राजा जनकः, शतानन्दमुख्यपुरोहितेन अग्रतः, शीघ्रं महायज्ञयूपसम्प्रदानं कृत्वा, यथायोग्यं पूजां दत्त्वा, विश्वामित्रम् आदरात् सम्यम्य, तस्य कुशलं, यज्ञस्य निर्विघ्नं, ऋषीणां च कुशलं पृष्टवान्। ततः सर्वे ऋषयः, आचार्याः, पुरोहिताः च, आनन्देन सम्यक् मिलित्वा उपविष्टवन्तः। राजा जनकः, हस्तौ संजाल्य, विश्वामित्रं प्रीत्या उवाच—‘अद्य मे यज्ञस्य सिद्धिः देवैः सम्पूर्णा। आज्यः फलम् अद्य प्राप्तम्, तव दर्शनात्। धन्यः अहम्, यस्याग्र्यः ऋषिः यज्ञवाटिकायाम् आगतः। तव आगमनात्, यज्ञदीक्षा द्वादशरात्रं स्थायिनी इति विद्वांसः वदन्ति। अतः कौशिक, देवान् यज्ञभागार्थिनः पश्य।’ इत्युक्त्वा, पुनः संजालितहस्तः, भक्त्या, राजा विश्वामित्रं पप्रच्छ—‘कः एते युवान्, देवैः तुल्यवीर्यौ?’ ‘गजगामिनौ, व्याघ्रवृषसमानौ, विशालपद्मलोचनौ, शस्त्रधारिणौ, धनुर्बाणकोशयुक्तौ, अश्विनौ इव शोभमानौ, यौवनारम्भे स्थितौ। दिव्यलोकात् अवतरितौ इव, पादयात्रया आगतौ, कस्य पुत्रौ, किमर्थम् आगतौ?’ इत्यादि राजा पृष्टवान्। ‘श्रेष्ठशस्त्रधारिणौ, कस्य पुत्रौ एते, भूमिं चन्द्रसूर्यौ इव शोभयन्ति। रूपे, गत्याः, आचरणे च तुल्यौ, केशाः काकपक्षसमानाः, तयोः यथार्थं श्रोतुम् इच्छामि।’ एवं जनकस्य वचनं श्रुत्वा, विश्वामित्रः अनन्तशक्तिः उवाच—‘एते दशरथस्य पुत्रौ।’ तयोः सिद्धाश्रमे वासः, राक्षसवधः, निर्विघ्नम् आगमनं, विशालादर्शनं, अहल्यादर्शनं, गौतमसमागमः, धनुषः परीक्षणार्थं आगमनं, सर्वं जनकाय निवेद्य, विश्वामित्रः विरमितवान्। शतानन्दः, विश्वामित्रस्य वचनं श्रुत्वा, रोमाञ्चितः अभवत्। गौतमस्य ज्येष्ठपुत्रः शतानन्दः, तपसा दीप्तः, रामदर्शनात् महाविस्मितः अभवत्। तौ राजकुमारौ सुखेन उपविष्टौ दृष्ट्वा, शतानन्दः विश्वामित्रं पप्रच्छ—‘मम माता, दीर्घकालं तपसि स्थित्वा, राजपुत्रस्य पुरतः प्रकटिता वा? सा महातेजस्विनी, रामाय सर्वभूतपूजां वन्योपहारैः दत्तवती वा? यद् पूर्वं देवेन कृता पीडा, तत् रामाय उक्तं वा? हे कौशिक, मम माता, श्रेष्ठसाध्वी, रामदर्शनानन्तरं गुरुणा सह संगता वा?