यत्र रावणः स्वबलं गर्जनं च प्रदर्शयन् महापर्वतसदृशशरीरः, महायष्टिं धारयन्, तीक्ष्णदंष्ट्रः, इन्द्रमपि भयभीतः स्यात्। सः पुनः रामं द्वितीयेन बाणेन आघातयिष्यति, ततः तस्य रक्तं यथेष्टं पिबिष्यामि, तव मनः शान्तं भवतु। दशरथस्य पुत्रं हत्वा तव सुखदं जयम् उपनयिष्यामि; रामं लक्ष्मणं च हत्वा, वानरसेनायाः सर्वान् प्रमुखान् खादिष्यामि। तव इच्छानुसारं रमस्व, उत्तमं मद्यं पिब, हितकार्याणि कुरु, चिन्ता विहीनः भव; यदा रामं यमलोकं प्रेषयिष्यामि, तदा सीता दीर्घकालं तव वशे भविष्यति। एवं तृतीयः सर्गः समाप्तः। ततो रावणस्य कोपं ज्ञात्वा, बलवान् महापार्श्वः क्षणं विचिन्त्य, अञ्जलिं कृत्वा, रावणं सम्बोधितवान्। यः पुरुषः मृगपशुसेविते वनं प्राप्त्वा, तत्र लब्धं मधु न पिबति, स मूढः एव। त्वं शत्रुनिग्रही, तव अधिपत्ये कोऽस्ति? वैदेह्या सह रमस्व, शत्रून् निहत्य तेषां शिरसि पदं स्थापय। बलात्कृत्य, पक्षिणां मध्ये कुक्कुटः इव, बारं बारं सीतां गृहीत्वा, तया रमस्व, तव कामं पूरय। यदा तव कामः पूरितः, तदा किं भयम्? यद्वा कालेन अकालेन आगच्छेत्, सर्वं त्वं समर्थः। कुम्भकर्णः, वयं च, महाबलः इन्द्रजित् च, वज्रधारिणं इन्द्रं अपि प्रतिरोधयितुं समर्थाः। दान, साम, भेद, युक्तयः सर्वाः अतिक्रान्ताः; तस्मात् दण्डमेव प्रेक्षे। सर्वे शत्रवः, ये अत्र आगताः, तव आयुधबलात् जिताः स्युः, न संशयः। एवं उक्त्वा, रावणः महापार्श्वस्य वचनं सम्मान्य, प्रत्युत्तरं दत्तवान्। "महापार्श्व, शृणु, एकं गूढं रहस्यं ते कथयामि, यद् पूर्वं मया लब्धम्। एकदा, ब्रह्मगृहं गच्छन्तीं, द्युतिमन्तीं, अग्निशिखासदृशीं, पुञ्जिकस्थलां व्योम्नि पश्यामि। तां बलात् गृहीत्वा, वस्त्रं अपाहरं, सा कम्पितपद्मसदृशी, स्वयम्भुवः गृहम् अगच्छत्। ततः ब्रह्मणः शापः, 'यदि अन्यां स्त्रियं बलात् गृहीष्यसि, तव शिरः शतधा विदीर्येत्' इत्युक्तम्। तस्मात् भयात्, वैदेह्याः सीतां कदापि बलात् न उपनयामि। मम वेगः समुद्रसदृशः, गतिर्वातसदृशी; दशरथस्य पुत्रः न जानाति, न च मां प्राप्नुयात्। पर्वतगुहायां सुप्तं सिंहं, वा कोपस्थितं मृत्युम्, कः जाग्रयेत्? रामः मम युद्धे प्रक्षिप्तान् द्विसर्पवद् विषधरान् बाणान् न पश्यति; अतः सः मां समीपं आगच्छति। शीघ्रं वज्रसदृशैः बाणैः, मम धनुष्यात् मुक्तैः, रामं दग्ध्वा, उल्काभिः गजं यथा, हनिष्यामि। मम महाबलसमवृतः, तस्य तेजः सूर्यः तारा इव हरिष्यामि। न इन्द्रः सहस्राक्षः, न वरुणः, मां युद्धे जितुं शक्नोति; पुरा, वैश्रवणस्य नगरीं बाहुबलात् जितवान्।" अथ चतुर्दशः सर्गः आरभ्यते। रात्रिचराधिपस्य वचनं, कुम्भकर्णस्य गर्जनं च श्रुत्वा, राक्षसश्रेष्ठः विभीषणः, हितं अर्थपूर्णं च वचनं उवाच। "राजन्, बाहुपाशैः आवृतः, विषदशः चिन्तया पूरितः, तीक्ष्णदंष्ट्रः स्मितमुखः, पञ्चाङ्गुलः पञ्चमुखः, महाकारः—कस्य तव महान् सर्पः सीता आविष्टा अस्ति? पर्वतशिखरप्रमाणाः, दंष्ट्राक्रूराः, लङ्कां प्रति धावन्तः वीराः आगच्छन्ति; तस्मात् मैथिलीं दशरथस्य पुत्राय दत्तव्या। रामस्य बाणाः वातसदृशः, वज्रसदृशः, राक्षसश्रेष्ठानां शिरांसि गृह्णन्ति; तस्मात् मैथिलीं दशरथस्य पुत्राय दत्तव्या। कुम्भकर्णः, इन्द्रजित्, महापार्श्वः, महोदरः, निकुम्भः, कुम्भः, अतिकायः—राजन्, कश्चन राघवस्य युद्धे स्थितुं न शक्नोति। जीवन् अपि, रामात् न मोक्षः, सवितृ, मरुतः, इन्द्रः, मृत्युः, आकाशे, पाताले च शरणं गृहीत्वा अपि।" एवं विभीषणस्य वचनं श्रुत्वा, प्रहस्तः उवाच—"न कदापि देवदनवानां भयम् अनुभवामः।" "यक्षगन्धर्वमहानागानां, गरुडसर्पाणां च युद्धे भयम् नास्ति; कथं मानवश्रेष्ठं रामं युद्धे भयिष्यामः?" प्रहस्तस्य वचनं श्रुत्वा, विभीषणः, राजहिते इच्छन्, धर्मार्थकामनिष्ठं गम्भीरं वचनं उवाच। "प्रहस्त, राजन्, महोदर, त्वं, कुम्भकर्णः—रामस्य पराजयः न सम्भाव्यः; अधर्मनिष्ठस्य स्वर्गपातः एव। रामस्य वधः त्वया, मया, प्रहस्तेन, सर्वैः राक्षसैः—कथं सम्भाव्यः? यथा कुशलः तीरं तीरं तरति। देवाः अपि, धर्मनिष्ठस्य, इक्ष्वाकुवंशस्य, महारथस्य, कृत्यकुशलस्य, राज्ञः पुरतः स्थिताः; येन विरोधः कुर्युः, मूढाः ते। तव तीक्ष्णबाणाः गृध्रपक्षधाराः, राघवस्य शरीरं विदार्य प्रविशन्ति; तथापि त्वं गर्वं कुर्याः।" न रावणः, न अतिबलः त्रिशिरा, न निकुम्भः कुम्भकर्णपुत्रः, न इन्द्रजित्, न त्वं प्रहस्तः—रामस्य युद्धे जितुं समर्थः, इन्द्रसमानः अपि स्यात्।