रावणस्य कामेन अभिभूतस्य विलापम् श्रुत्वा कुम्भकर्णः क्रोधेन ताम् वाचम् अभ्याहृत्। सः उवाच—यदा सीता लक्ष्मणसमेता रामात् बलात् आनयिता, तदा ताम् एकवारम् दृष्ट्वा मनः नूनम् तस्याः आकर्ष्यते, यथा यमुनानदी यमुनाम् प्रति प्रवहति। सर्वम् एतत्, महराज, त्वया अद्भुतरूपेण साधितम्; आरम्भात् एव अस्माभिः अपि अस्मिन् कार्ये प्रवर्तितव्यम्। दशग्रीव, यः राजा धर्मेन कार्याणि करोति, सः पश्चात् न शोचति; तस्य मनः निश्चिते स्थिरम् भवति। यः कार्यम् साधनविहीनम् वा विपरीतम् वा करोति, तस्य कर्म भ्रष्टम् भवति, यथा यज्ञे अयुक्ता आहुति दूष्यते। यः यथाक्रमम् न जानाति—यत् कर्तव्यं पूर्वं तत् पश्चात् करोति, अथवा यत् कर्तव्यं पश्चात् तत् पूर्वं करोति, सः धर्माधर्मयोः मार्गम् न वेत्ति। यदा कश्चित् चपलः जनः बलवत्तरस्य विचारम् विना कर्म आरभते, तदा अन्ये तस्य दुर्बलताम् पश्यन्ति, यथा पक्षिणः बकस्य आकाशे प्रविशन्ति। त्वया एतत् महत् कार्यम् अविचार्य आरब्धम्; सौभाग्येन रामः त्वाम् न हन्यत्, यथा विषयुक्तं मांसम् रक्षितम्। अतः, त्वया आरब्धम् अद्वितीयम् कार्यम् शत्रोः प्रति, अहम् समापयिष्यामि, दोषरहित, ते शत्रून् हत्वा। अहम् ते शत्रून् विनेष्यामि, निशाचर, यदि ते इन्द्रः विवस्वान् अग्निः वा वायुः वा भवन्ति; अहम् कुबेरं वरुणं च समरे युध्ये। पर्वतसमानशरीरः, महायष्टिकधारः, गर्जनशीलः, तीक्ष्णदंष्ट्रः—एवं यः भवति, तस्य भीतः इन्द्रः अपि स्यात्। सः पुनः माम् द्वितीयेन बाणेन आघातयिष्यति; तदा अहम् तस्य रक्तम् यथेष्टम् पिबामि, अतः त्वम् शान्तः भव। दशरथस्य पुत्रम् हत्वा, अहम् तव जयम् सुखदायकम् साधयिष्यामि; रामं लक्ष्मणं च हत्वा, सर्वान् वानरसेनापतीन् खादिष्यामि। यथेष्टम् रमस्व, उत्तमं मद्यं पिब, हितानि कार्याणि च कुरु; यदा रामम् यमलोकम् प्रेषयिष्यामि, तदा सीता दीर्घकालम् तव वशे भविष्यति। एवं त्रयोदशसर्गः समाप्तः। रावणम् क्रुद्धम् ज्ञात्वा, महापार्श्वः बलवान् क्षणम् विचार्य, अञ्जलिम् कृत्वा उवाच। यः मनुष्यः मृगपशुभिः वने आगत्य, लब्धं मधु न पिबति, सः मूढः। शत्रून् जित्वा, वैदेह्या सह रमस्व, शत्रुशिरसि पादम् स्थाप्य। बलात् कार्यम् कुरु, महाबल, यथा कुक्कुटः स्त्रीषु; पुनः पुनः सीताम् गृह्य, रमस्व, सुखम् आनन्दम् च लभस्व। यदा तव कामः पूरितः, तदा किं भयम्? यत् किम् अपि आगच्छेत्, यथा काले अथवा अकाले, तद् सर्वम् त्वया साध्यते। कुम्भकर्णः अस्माभिः सह, महाबलः इन्द्रजित् च, वज्रधारिणम् इन्द्रम् अपि प्रतिरोधयितुं समर्थः। दानम्, साम, भेदः—एतान् सर्वान् उपायान् अतिक्रम्य, इदानीम् दण्डस्य उपयोगम् इच्छामि। ये सर्वे शत्रवः अत्र आगच्छन्ति, महाबल, तान् सर्वान् शस्त्रबलात् वशं करिष्यामः—न संशयः। एवं उक्तः, राजा रावणः महापार्श्वस्य वचनम् सम्मान्य, प्रत्युवाच। महापार्श्व, शृणु, मम गूढम् एकम् रहस्यम्, यत् पुरातनम्, यत् मया लब्धम्। एकदा अहम् पुञ्जिकस्थलाम् अपश्यम्, सा ब्रह्मगृहं गच्छन्ती, दिवि ज्वालारूपा, पक्षैः कम्पमाना। ताम् अहम् बलात् उपगृह्य, वस्त्राणि अपहरम्; ततः सा कमलमिव कम्पमाना, स्वयम्भूगृहं अगच्छत्। अद्य प्रभृति, यदि अन्यया स्त्रिया बलात् रमसे, तव शिरः शतधा विदीर्यते—न संशयः। तस्य शापात् भयात्, अहम् कदापि सीताम्, वैदेहकन्याम्, मम शय्यायाम् बलात् न आरोपयामि। मम वेगः समुद्रस्य इव, शीघ्रता वायोः इव; दशरथस्य पुत्रः एतत् न जानाति, न च तं प्राप्नोतुं शक्नोति। कः शैलगुहायाम् शयानम् सिंहम् जागारयेत्, वा क्रोधविष्टम् मृत्युम् उत्तेजयेत्? रामः मम युद्धे निर्गताः बाणान् न पश्यति, यथा द्विसंमुखाः विषसर्पणः; अतः सः माम् समीपम् आगच्छति। शीघ्रम्, वज्रसमानैः बाणैः, धनुषः निष्कृष्टैः, अहम् रामम् दहिष्यामि, यथा उल्काः गजम् दहन्ति। मम महाबलसमवृतः, तस्य तेजः अहम् हरीष्यामि, यथा उदितः सूर्यः तारागणस्य प्रभाम् हरति। न इन्द्रः शताक्षः, न वरुणः, माम् युद्धे जयेत्; पुरा अहम् एताम् नगरीम्, यत् पूर्वम् वैश्रवणस्य आसीत्, बाहुबलेन जितवान्। एवं चतुर्दशसर्गः आरभ्यते। निशाचराधिपतेः वचनम् श्रुत्वा, कुम्भकर्णस्य गर्जनम् च, विभीषणः, राक्षसश्रेष्ठः, हितम् अर्थपूर्णम् वचनम् उवाच। बाहुसर्पपरिवृतः, चिन्ताविषपूरितः, तीक्ष्णदंष्ट्रः स्मितान्वितः, पञ्चाङ्गुलः, पञ्चमुखः, महाकायः—कस्य, राजन्, तव महान् सर्पः सीता ग्रहीता? यदा पर्वतसमानाः वीराः, दंष्ट्रनखायुधाः, लङ्काम् अभिगमिष्यन्ति, तदा मैथिलीं दशरथपुत्राय दातव्यम्। यदा रामस्य बाणाः, वातवेगसमाः, वज्रसमानदृढाः, राक्षसश्रेष्ठानाम् शिरांसि गृह्णन्ति, तदा मैथिलीं दशरथपुत्राय दातव्यम्। एवं कथा अनुवादितम्।