गन्धर्वनिवेशस्य सदृशं, मरुतां प्रासादस्य तुल्यं, रत्नसमूहैः पूर्णं, नागनिवासस्य इव दिव्यं रावणस्य महाप्रासादं अस्ति। तत्र महातेजस्वी विभीषणः, सूर्यः मेघमिव प्रविशन्, ज्योतिष्मान् भ्रातृप्रासादं प्रविष्टवान्। स तत्र प्रविश्य, वेदविद्भिः शुभशब्दैः, स्वस्तिवाचनैः, भ्रातृजयार्थं उच्चारितैः मन्त्रैः, श्रुतवान्। स वेदविदां ब्राह्मणान् दधिमण्डपात्रैः, घृतपात्रैः, पुष्पवृष्ट्या सत्कृतान्, मन्त्रवेदविशारदान्, दृष्टवान्। स तत्र राजा योग्यं सुवर्णमण्डितं आसनं उपगम्य, यथोचितं विनयं कृतवान्। तत्र, मन्त्रिणां समक्षे, गोप्यायाम्, महात्मा विभीषणः रावणं प्रति, हितं, युक्तं, कालानुकूलं, सुसंविचारितं वाक्यं उवाच। भ्रातृं विनयेन उपसंहृत्य, यथाकालं, यथास्थानं, यथार्थं भाषमाणः, लोकन्यायविज्ञः, रावणं सम्बोधितवान्। "यदा सीता अत्र आगता, तदा प्रभृति, शत्रुसूदन, नित्यं अशुभानि लक्ष्मयः दृष्टानि। अग्निः मन्त्रैः प्रज्वलितः अपि, धूमस्फुलिङ्गैः, कृष्णार्चिषा, न दीप्यते। तव वेदिमण्डपेषु, ब्रह्मस्थानेषु, सर्पाः दृश्यन्ते, तर्पणे पिपीलिकाः प्रकटन्ते। गवां क्षीरं स्रवति, उत्तमगजाः मदान्विताः, अश्वाः दुर्बलाः, तृणेन हृष्टाः हिन्वन्ति। उष्ट्राः, करभाः, अश्वतराः च, त्वं राजन्, रोमच्छेदाः, स्रवन्ति, यथायोग्यं सेव्यमानाः अपि, स्वभावे न तिष्ठन्ति। क्रूराः काकाः, गणैः, सर्वतः कूजन्ति; प्रासादाग्रेषु समूहेन दृश्यन्ते। गृध्राः, संहताः, नगरस्य उपरि उपविशन्ति; संध्ययोः शुभाः पक्षिणः अशुभं कूजन्ति। नगरद्वारेषु, मांसभक्षिणः पशवः, समूहेन, गर्जन्ति, शब्दं कुर्युः। एवं, कार्यस्य विचार्य, प्रायश्चित्तं उचितं; मम मतं, वीर, वैदेही राघवाय प्रतिपाद्यताम्। यदि मोहात् वा लोभात् वा, मया किमपि उक्तं, तदा अपि, महराजन्, त्वया दोषः न कर्तव्यः। अयं दोषः सर्वेषु दृश्यते—राक्षसेषु, राक्षसीषु, नगरे, अन्तःपुरे च। मन्त्रिणां उपदेशे उक्ते, सर्वे मन्त्रिणः निवृत्ताः; यद् दृष्टं, श्रुतं वा, तत् वक्तव्यम्; यथायोग्यं विचिन्त्य, कर्तव्यम्।" एवं मन्त्रिणां मध्ये, विभीषणः, रावणं प्रति, राक्षसश्रेष्ठं, हितं, युक्तं वाक्यं उवाच। तस्य सौम्यं, सुसंविचारितं, कालानुकूलं, हितं वाक्यं श्रुत्वा, रावणः, तापेन दग्धः, कामेन पूर्णः, प्रत्युत्तरं दत्तवान्— "मम किञ्चन भीः न दृश्यते; राघवः मैथिलीं न प्राप्स्यति। देवैः इन्द्रेण वा युद्धे, लक्ष्मणस्य ज्येष्ठभ्राता मम पुरतः कथं तिष्ठेत्?" एवं उक्त्वा, दशग्रीवः, देवसेनानाशनः, महाबलः, युद्धे क्रूरवीर्यः, सत्यवादिनं भ्रातरं विभीषणं विससर्ज। इदानीं वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डे एकादशसर्गः श्रूयताम्। रावणः मैथिल्याः कामेन कर्शितः, मित्रैः तिरस्कृतः, दुष्कृत्यैः पापं कृतवान्। स कामेन अभिभूतः, वैदेह्याः चिन्तया नित्यं, युद्धे अकाले, मन्त्रिभिः मित्रैः च सह, समयं आगतम् इति मन्यते। स सुवर्णजालयुक्तं, रत्नमणिसंयुतं, उत्तमं रथं उपगम्य, युक्तैः अश्वैः रथं आरोहति। स रथस्थः, मेघनिनादसमः, दशग्रीवः, राक्षसश्रेष्ठः, सभां प्रति जगाम। शस्त्रधारिणः, कवचधारिणः, विविधायुधधारिणः, राज्ञः पुरतः स्थित्वा, तं रक्षन्ति। विचित्रवस्त्रधारिणः, बहुभूषणभूषिताः, सर्वतः तं परिवृत्य, पार्श्वतः, पृष्ठतः च, अग्रे गच्छन्ति। महारथाः, शीघ्रगामिनः, रथैः, मदान्वितैः गजैः, हृष्टैः अश्वैः च, दशग्रीवस्य अनुगमनं कुर्वन्ति। केचित् गदादण्डधारिणः, केचित् शूलतोमरधारिणः, केचित् परशुधारिणः, केचित् त्रिशूलधारिणः; ततः सहस्रवाद्यनिनादः उत्पन्नः। शङ्खध्वनिः, नगारेण सह, रावणस्य सभागमनं सूचयति। महामहारथः, राजमार्गं प्रविश्य, शोभायमानः, निर्मलधवलछत्रं उपरि विराजयति। दक्षिणवामयोः, चामराः व्यजन्ति; भूमिस्थाः सर्वे, अञ्जलिं कृत्वा, रथस्थं रावणं प्रणमन्ति। राक्षसाः, राक्षसश्रेष्ठं, शिरः नमयन्ति; स्तुत्यैः, सूतैः, बन्धिभिः च, शत्रुसूदनः प्रविशति। स बलवान्, तेजस्वी, सभागृहं प्रविशति, सुवर्णरजतविचित्रतलेन, शुद्धस्फटिकेन अलङ्कृतम्। स सुवर्णसोपानवस्त्रधारणः, दिव्यरूपधारिणः, सततं पिशाचशतैः रक्षिते, तस्मिन् उज्ज्वलसभागृहे विराजते। स बलवान्, तेजस्वी, विश्वकर्मणा निर्मितं सभागृहं प्रविश्य, व्याघ्रचर्माच्छादितं, वैदूर्यासनं, प्रियं, उपविशत्। रावणः, तद् उत्तमासनं, महापादपीठं, उपगम्य, स्वामीव, शीघ्रवीर्यदूतान् आज्ञापयत्।