ततः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डस्य नवमः सर्गः श्रूयताम्। अथ तत्र बलवन्तः राक्षसाः—निकुम्भः, रभसः, सूर्यशत्रुः, सुप्तघ्नः, यज्ञकोपः, महापार्श्वः, महोदरश्च—अग्निकेतुः च दुर्धर्षः, रश्मिकेतुः राक्षसः, इन्द्रजित् तेजस्वी बलवान् रावणात्मजः, ततः प्रहस्तः, विरूपाक्षः, वज्रदंष्ट्रः महाबलः, धूम्राक्षः, अतिकायः, दुर्मुखः च—एते सर्वे राक्षसाः लोहदण्डान्, शूलान्, तोमरान्, अश्मकुट्टिम्, तीक्ष्णकुठारान्, धनूंषि सुशराणि, विशालानि खड्गांश्च गृहीत्वा, परमक्रुद्धाः सञ्जग्मुः। ते सर्वे राक्षसाः आयुधानि गृह्य, तेजसा ज्वलन्तं रावणं समुपेत्य, क्रुद्धाः वचनमूचुः—"अद्य वयं रामं सुग्रीवं लक्ष्मणं च, तं च दीनं हनूमन्तं येन लङ्का विप्रलुप्ता, हनिष्यामः।" एवमुक्ते तेषु, विभीषणः तान् सर्वान् शस्त्रगृहीतान् निवार्य, अञ्जलिं कृत्वा, पुनः उपवेश्य, प्रीत्या वाक्यमुवाच—"प्रियः, यदा कार्यं त्रिभिः उपायैः न सिध्यति, तदा, पण्डिताः वदन्ति, प्रयासः वीर्यं च कार्यम्।" "युष्माभिः किम् इच्छ्यते तं समरे समुपेतुम्, यः जाग्रतः, विजयकाङ्क्षिणः, स्थिरबलः, जितक्रोधः, दुर्जयः इति?" "कः वा लोके जानाति, वा चिन्तयितुं शक्नोति, हनूमतः वेगं, येन सागरः, भीषणनद्यधीशः, लङ्घितः?" "रात्रिचराः, शत्रूणां बलं पराक्रमश्च निःसीमः; कदापि न किञ्चित् अवज्ञेयम्।" "रामेण पूर्वं किं पापं कृतं राक्षसराजस्य, यस्य धर्मपत्नी जनस्थानात् नीताऽभूत्?" "यदि खरः, दुष्टाचारः अपि सन्, रामेण युद्धे हतः, सर्वे प्राणिनः स्वजीवनरक्षणे यत्नं कुर्वन्ति।" "एतस्मात् कारणात्, वैदेह्याः विषये अस्माकं भीतिर्महान्; या अत्र आनीता, सा त्यज्यताम्—किं तया विवादः?" "वीरस्य धर्मात्मनः, व्यर्थद्वेषे न युक्तम्; जानक्याः सीता तस्य प्रतिदेयम्।" "यावत् एषा पुरी, गजाश्वरत्नसमृद्धा, तस्य बाणैः न विनाश्यते, तावत् सीता प्रतिदेयम्।" "यावत् एषा वानरसेना, विशालाऽतिभीषणा, अजिता च, लङ्कां न व्याप्नोति, तावत् सीता प्रतिदेयम्।" "नूनं लङ्कापुरी सर्वे च वीर्यवन्तः राक्षसाः नश्यन्ति, यदि रामस्य प्रिया भार्या स्वयमेव न दीयते।" "स्नेहान्मया त्वं याच्यसे—मम वचनं शृणु; हितं सत्यं च वदामि—सीता तस्मै प्रतिदेयम्।" "यावत् दशरथात्मजस्य, शराः शरदंशुमालिनः, नूतनाग्राः, दृढाः, अमोघाः, तव विनाशाय न सृज्यन्ते, तावत् सीता तस्मै दीयताम्।" "त्यज क्रोधं, यः सुखधर्मविनाशकः, धर्मं च आचरे, यः हर्षकीर्तिवर्धकः। प्रसाद्य, पुत्रबान्धवैः सह वसामः। सीता रामाय दशरथात्मजाय प्रतिदेयम्।" एवं विभीषणवचनं श्रुत्वा, रावणः राक्षसराजः, तान् सर्वान् विसर्ज्य, स्वगृहं प्रविवेश। ततः श्रीमद्वाल्मीकि-रामायणे युद्धकाण्डस्य दशमः सर्गः श्रूयताम्। प्रातर्याते, विभीषणः महाकर्मा धर्मनिश्चयवान्, राक्षसाधिपतेः प्रासादं प्रति जगाम। स प्रासादः पर्वतशिखरैः निर्मितशिखरः इव, महाशिखरसमुन्नतः, विस्तीर्णैः सुविभक्तैः प्राङ्गणैः, जनसमूहैः सेव्यमानः, दृश्यते स्म। तत्र प्राज्ञाः निष्ठावन्तः मन्त्रिणः, सर्वतः विश्वस्तराक्षसैः परिवृतः, सुगुप्तश्च स्थितः। मदोन्मत्तगजघोषैः, महाशङ्खनिनादैः, वाद्यरवैः चाकुलितमाकाशम्। स्त्रीभिः समाकीर्णः, राजमार्गाः कोलाहलपूर्णाः, सुवर्णतोरणैः, उत्तमाभरणैः च शोभितः। गन्धर्वनिवासोपमः, मरुद्विभवनिर्मितः, मणिरत्नसमुच्चयैः पूर्णः, नागालयोपमः इव स प्रासादः। स विभीषणः महातेजाः, सूर्य इव मेघमण्डलं प्रविश्य, दीर्घरश्मिः भ्रातुः प्रासादं प्रविवेश। तत्र स शुभश्लोकान्, वेदविद्भिः उच्चार्यमाणान्, जयमन्त्रान् च भ्रातुः श्रुत्वा, प्रवीणैः ब्राह्मणैः दधिघृतपात्रैः, पुष्पवृष्टिभिः सत्कृतान्, मन्त्रवेदविद्भिः सह ददर्श। स यथाविधि सुवर्णमण्डितं राजोपवेशनं समीपमुपेत्य, विधिवदुपचारं चकार। तत्र, एकान्ते तथा मन्त्रिपरिषदि च, विभीषणः महात्मा, हिततमं, युक्तयुक्तं, समीचीनं वाक्यं रावणाय उवाच। स भ्रातरं मृदुना उपगम्य, यथाक्रमं, कालदेशार्थयुक्तया वाचा, लोकयात्राविद्, तं उवाच—"यदा सीता अत्र आगता, शत्रुनिघ्न, तदा प्रभृति, वयं अशुभानि निमित्तानि पश्यामः।" "अग्निः मन्त्रैः प्रज्वलितः, स्फुलिङ्गधूमपलाशश्च, स्फुटं न ज्वलति।" "तव वह्निकुण्डेषु, यज्ञशालासु, ब्रह्मस्थानानि च, सर्पाः दृश्यन्ते, पिण्डेषु पिपीलिकाः च।" "गवां दुग्धं स्रवति, नागाः मदोन्मत्ताः, अश्वाः दुर्बलाः, ह्रादयन्ति, तृणसन्तुष्टाः च।" एवं स विभीषणः भ्रातरं प्रबोधितुम् आरब्धवान्।