रावणः महासुराधिपः स्वयमेव समग्रं वानरसैन्यं ग्रसिष्यामीति गर्जनं कृत्वा, अन्ये सर्वे मम वशे सुप्रसन्नाः सन्तु, क्रीडन्तु, मधुयुतं सुरां पिबन्तु चेति आज्ञापयत्। अहमेव सुग्रीवं लक्ष्मणं चाङ्गदं च हनूमन्तं च अत्र स्थितान् सर्वान् वानरांश्च हनिष्यामीति सः पुनः प्रतिजज्ञे। एवमुक्त्वा, श्रीमद्रामायणे युद्धकाण्डस्य नवमः सर्गः श्रोतव्यः। तत्र निकुम्भः रभसः सूर्यशत्रुर्महाबलः सुप्तघ्नः यज्ञकोपः महापार्श्वः महोदरश्च, तथा अग्निकेतुरद्भुतवीर्यः रश्मिकेतुर्राक्षसः इन्द्रजित् च दीप्ततेजाः रावणात्मजः, ततः प्रहस्तः विरूपाक्षः वज्रदंष्ट्रो महाबलः धूम्राक्षः अतिकायश्च राक्षसः दुर्मुखः च, इत्येते सर्वे राक्षसाः लोहदण्डान् शूलानि तोमरान् भिन्दिपालान् तीक्ष्णपरश्वधान् धनूंषि सुशराणि च विशालपट्टिशांश्च गृह्य, परमक्रुद्धाः सन्तः समुत्पत्य, रावणं प्रज्वलन्निव तेजसा, समुपेत्य ऊचुः—"अद्य वयं रामं सुग्रीवं लक्ष्मणं च दीनं च हनूमन्तं येन लङ्का विप्रलुप्ता, हनिष्यामः।" तदा विभीषणः सर्वान् आयुधगृहीतान् निगृह्य, सम्यक् प्रणम्य, पुनः उपवेशयन्, तान् इदं उवाच—"प्रियः यदि कार्यं त्रीभिः उपायैः न साध्यते, तर्हि प्रयत्नवीर्ययोः समयः इति विद्वांसः वदन्ति।" "युष्माभिः कथं सः समरे जेतव्यः, यः जाग्रतः, विजयकाङ्क्षिणः, स्थिरबले, जितक्रोधस्य, दुर्बोधस्य च?" "कः वा लोके वेद वा चिन्तयितुं शक्नोति हनूमतः वेगं, येन सागरः भीमनदीपतिः लङ्घितः?" "राक्षसाः, शत्रूणां बलं पराक्रमश्च अपरिमेयः; कदापि, कस्यापि कारणस्य, तेषां अवज्ञा न कर्तव्या।" "रामेण पूर्वं किमपि पापं राक्षसराजस्य कृतम्? यस्य धर्मपत्नी जनस्थानात् नीताऽसि। यदि खरः दुष्टाचारः अपि युद्धे रामेण हतः, तथापि प्रत्येकः प्राणी स्वजीवनं यथाशक्ति रक्षेत।" "अतो अस्माकं वैदेह्याः विषये महद्भयं स्यात्; या अत्र आनीता, सा परित्यज्या—किं तया विवादाय?" "वीरस्य धर्मात्मनः च व्यर्थद्वेषः न शोभते; सीता जनकात्मजा तस्य प्रतिदेया।" "यावत् रामेण शरैः गजाश्वरत्नसमृद्धां पुरीं न विनाशयति, तावत् सीता तस्य दीयताम्।" "यावत् वानराणां महती भीमप्रकर्षिणी च अजय्या सेना लङ्कां न व्याप्नोति, तावत् सीता प्रतिदेया।" "नूनं लङ्कापुरी सर्वे च बलवन्तः राक्षसाः नश्यन्ति यदि रामस्य प्रियतमा स्वयमेव न प्रतिदीयते।" "स्नेहात् त्वां याचे—मम वाक्यं शृणु; हितं सत्यं च वदामि—सीता तस्य प्रतिदेया।" "यावत् दशरथात्मजस्य शराः शरदर्कांशुसदृशाः, नूतनाग्राः, दृढाः, अमोघाश्च, तव विनाशाय न सृज्यन्ते, तावत् सीता तस्मै दीयताम्।" "क्रोधं त्यज शीघ्रं, यः सुखधर्मनाशकः; धर्मं समाश्रय, यः प्रीति-यशः-वर्धकः। अनुग्रहं कुरु—पुत्रैः बन्धुभिः सह वयं जीवेम। सीता रामाय दशरथात्मजाय प्रतिदेया।" एवं विभीषणवचः श्रुत्वा, राक्षसेश्वरः रावणः सर्वान् विसर्ज्य, स्वं राजप्रासादं प्रविवेश। श्रीमद्रामायणे युद्धकाण्डस्य दशमः सर्गः श्रोतव्यः। तत्र, प्रातःकाले, महाकर्मा विभीषणः धर्मनिश्चयसम्पन्नः, राक्षसाधिपतेः प्रासादं प्रति जगाम। स प्रासादः पर्वतशिखरैः कृतशिखरः इव, महान्, सुविभक्तमण्डपः, जनसमूहैः समाकीर्णः, प्रतीयमानः। तत्र बुद्धिमन्तः निष्ठावन्तः मन्त्रिणः निवसन्तः, सर्वतः विश्वस्तैः पर्याप्तैः राक्षसैः परिवृतः, सुगुप्तश्च आसीत्। मदोन्मत्तगजस्य घोषेण व्याकुलः, महाशङ्खनिनादेन प्रतिध्वनितः, वाद्यघोषेण च पूरितः। तत्र स्त्रीभिः समाकीर्णः, राजमार्गः कलकलयुतः, सुवर्णद्वारैः उत्तमाभरणैश्च भूषितः। गन्धर्वनिकेतनमिव, मरुदां प्रासादमिव, रत्नसमूहैः पूरितः, नागनिकेतनमिव च स प्रासादः आसीत्। स विभीषणः महातेजाः, सवितेव महद्भिः मेघैः संप्रविष्टः, दीर्घरश्मिः भ्रातुः प्रासादं प्रविवेश। स तत्र शुभमङ्गलस्वनं वेदविद्भिः उच्यमानं, जयमन्त्रपूजितं भ्रातुः श्रुत्वा, प्रविश्य सन्दृष्टवान्। स तत्र वेदविदः ब्राह्मणान् दधिघृतपूर्णपात्रैः पूजितान्, पुष्पवर्षैः सत्कृतान्, मन्त्रविदः वेदविदश्च दृष्ट्वा, राजोपवेशने सुवर्णमण्डिते समुपविष्टः, यथोचितं प्रणिपत्य उपचकार। तत्र, रहसि मन्त्रिभिः च समक्षं, महात्मा विभीषणः रावणं हिततमं, युक्तयुक्तं च वाक्यं उवाच। भ्रातरं सान्त्वयित्वा, यथाकालं यथावयस्कं च, लोकाचारज्ञः सः, समयानुरूपं मधुरं वचनं अब्रवीत्—"यदा सीता अत्र आगता, तदा प्रभृति, हे रिपुसूदन, वयं सर्वे अमङ्गलानि लक्ष्मयामः।" "होमाग्निः मन्त्रैः प्रज्वलितः अपि, स्फुलिङ्गधूमार्चिष्मान्, न सम्यक् प्रदीप्यते।