अत्र किल, अहल्यया सह महर्षिः गौतमः बहूनि सहस्राणि वर्षाणि तपस्यां स्थित्वा धर्मे स्थितः। तस्मिन्नेव काले, गौतमस्य अनुपस्थितिं ज्ञात्वा, शचीपतिः इन्द्रः मुनिवेषधारी भूत्वा अहल्याम् इदं वचनं उवाच—“यः संसर्गेच्छया युक्तः सन्, सुकेशि, यथाकालं धैर्येण प्रतीक्षते; अहं तु त्वया सह सन्दर्शनम् इदानीं इच्छामि।” अहल्या, रघुनन्दन, मुनिवेषेण इन्द्रं विज्ञाय, देवेशस्य कौतूहलात्, विवेकहीना तं संसर्गाय अनुमम्यत्। ततः, स्वकार्यं सम्पाद्य, अहल्या तं देवश्रेष्ठं उवाच—“सन्तुष्टा अस्मि, देवेश, शीघ्रं गच्छ, प्रभो।” “देवेश, तव मम च गौतमात् रक्षां कुरु,” इति च अहल्या उवाच। इन्द्रः हास्यं कृत्वा अहल्यां प्रत्युवाच—“सुश्रोणि, सन्तुष्टः अहं यथागतम् गच्छामि।” ततः संसर्गानन्तरं, इन्द्रः त्वरितं आश्रमात् निर्गतः। गौतमस्य भीत्या शीघ्रं निर्गच्छन् इन्द्रः, महर्षिं गौतमं प्रविशन्तं अपश्यत्। स देवदानवैरपि दुर्लभः, तपसः शक्त्या युक्तः, स्नानं कृत्वा अग्निवत् दीप्तिमान् अभवत्। तत्र, दर्भसमिधां धारयन्तं महर्षिं दृष्ट्वा, देवेशः भयभीतः श्वेतवदनः अभवत्। ततः, इन्द्रं मुनिवेषधारिणं दृष्ट्वा, धर्मात्मा गौतमः, क्रोधात् तं दुष्टं इदं वचनं उवाच—“मम रूपं धृत्वा, पापकर्म कृतवान् असि; अतः फलहीनः भविष्यसि।” गौतमस्य महाक्रोधेन तद्वचनं उक्तं, शताक्षस्य वृषणौ भूमौ पतितौ। ततः, इन्द्रं शापयित्वा, पत्नीं अपि शप्तवान्—“बहूनि सहस्राणि वर्षाणि अत्र वासं करिष्यसि।” वायुभक्ष्या, उपवासिनी, तपसा दग्धा, भस्मशय्या, सर्वभूतैः अदृश्यत्वेन, आश्रमस्थायिनी भविष्यसि। यदा दशरथसुतः रामः अयं घोरवनं आगच्छति, तदा शुद्धा भविष्यसि। अतिथित्वेन तं गृहीत्वा, लोभमोहवर्जिता, हर्षेण स्वं रूपं प्राप्य मम समीपं आगमिष्यसि। एवं पापिनीं उक्त्वा, महातपस्वी गौतमः सिद्धचरनसेवितात् आश्रमात् निर्गत्य, हिमालयशिखरे तपः आस्थाय स्थितः। शृणु अधुना वाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे एकोनचत्वारिंशः सर्गः। तदनन्तरं, फलहीनः इन्द्रः, भयभीतोऽग्निप्रमुखैः देवैः सिद्धगन्धर्वचरनैः सह, इदं वचनं उवाच—“महात्मनः गौतमस्य तपसः विघ्नं कृत्वा, देवकार्याय क्रोधं उत्पाद्य, मया एष कर्म कृतः। तस्य महाशापेन अहं फलहीनः जातः, सा च त्यक्ता; तस्य तपः अपहृतम्। अतः, हे देवश्रेष्ठाः, सर्वे ऋषिचरणैः सह, देवकार्याय मम कर्म फलदं कुरुत।” शतक्रतुवचनं श्रुत्वा, अग्निप्रमुखाः देवाः पितॄन् उपगम्य, मरुद्भिः सह, इदं वचनं उचुः—“एष मेषः अखण्डः, इन्द्रो वृषणहीनः; मेषस्य वृषणौ गृहीत्वा शीघ्रं इन्द्राय दत्त।” मेषः फलहीनः कृतः, सर्वेषां तुष्ट्यर्थं, यज्ञे मेषदानेन अनन्तफलम् लभ्यते, पितॄभ्यः च बहुफलम् दास्यन्ति। अग्निवचनं श्रुत्वा, पितरः मेषस्य वृषणौ गृहीत्वा शताक्षे स्थापयामासुः। तस्माद् आरभ्य, काकुत्स्थ, पितरः फलहीनं मेषं भक्षयन्ति, फलं तेषां निर्दिष्टम्। तस्माद् आरभ्य, राघव, इन्द्रः गौतमस्य तपःप्रभावात् मेषवृषणधारी अभवत्। ततः, महातेजस्विन्, गौतमाश्रमं गच्छ; अहल्यां दिव्यरूपां मोचय। विश्वामित्रवचनं श्रुत्वा, राघवः लक्ष्मणेन सह, विश्वामित्रं पुरस्कृत्य आश्रमं प्रविष्टः। तत्र, तपसा दीप्तिमतीं, देवदानवैरपि दुर्दर्शां, पुण्यशीलां अहल्यां अपश्यत्। सृष्टिकर्तृणा यत्नेन सृष्टा, मायया युक्ता, धूमेन संवृता, ज्वलन्ती अग्निशिखेव आसीत्। शीतघनैः आच्छन्नचन्द्रप्रभेव, जलमध्ये तिष्ठन्ती, दुर्दर्शा सूर्यप्रभेव आसीत्। गौतमवचनात्, त्रैलोक्ये दुर्दर्शा, रामदर्शनात् शापान्तं प्राप्तवती, सर्वैः दृश्यत्वं प्राप्तवती। ततः रघुवंशजौ हर्षेण तस्याः पादौ स्पृशतुः; गौतमवचनं स्मृत्वा, अहल्या तौ पादौ स्पृशतुः। सम्यक् संयता, पाद्यं अर्घ्यं आतिथ्यं च दत्वा, काकुत्स्थः विधिवत् तानि स्वीकृतवान्। दिव्यपुष्पवृष्टिः अभवत्, दिव्यदुन्दुभिनादः च, गन्धर्वाप्सरसां महोत्सवः अभवत्। देवाः अहल्यां प्रशंसन्ति—“साधु, साधु!”—तपसा शुद्धा, गौतमवचनानुगता। गौतमः महातेजाः अहल्यया सह हृष्टः अभवत्; रामं सम्यक् पूज्य, महातपस्वी पुनः तपस्यां प्रवृत्तः।