श्रीरामायणस्य युद्धकाण्डे, बलवन् बाहुशाली रावणः पातालं प्रति गत्वा सर्पान् विजिग्ये—वासुकिं, तक्षकं, शङ्खं, जटीं च स्ववशे कृतवान्। दानवानपि, ये अनिर्वाण्यबलपराक्रमवरदानवः, स्वशक्त्या संवत्सरपर्यन्तं युद्धं कृत्वा पराजितवान्, हे राक्षसाधिप! तत्रैव त्वं बहूनि मायाविद्यानि समुपार्जितवान्। वरुणपुत्रान् च वीर्यवन्तः, चतुरङ्गबलसंयुतान्, रणभूमौ जितवान्, हे महाभाग! तदनन्तरं यमस्य विषये स्थितं महान्तं समुद्रं, शाल्मलीद्रुमेण शोभितं, मृत्युदण्डमहाकल्पेन कालपाशेन च युक्तं, यमसर्पसहितं च, प्रविष्टवान्। तत्र यमस्य महाबलयुक्तं, महातापदुष्प्रतिकारं समुद्रं त्वं, राजन्, समाविशत्। तत्र त्वया महाविजयो लब्धः, मृत्युमपि निरस्तवान्; तव उत्तमयुद्धेन सर्वे लोकाः तत्रातिशयं तुष्टाः। पूर्वं भूमिः शूरकशत्रियैः, येन्द्रसमानपराक्रमैः, महान्द्रुमैः इव, पूर्णा आसीत्। तेषां युद्धे राघवः न समः, बलधर्मतेजसि; ये युद्धे दुर्जयाः आसन्, तान् त्वं बलात् हत्वा विजितवान्, राजन्। अतः त्वं स्थातुं वा विश्रान्तुं वा शक्नोषि; अयं महाबाहुः इन्द्रजित् एव वानरान् नाशयिष्यति। सः, महेश्वरं यज्ञेन पूज्य, दुर्लभं वरं प्राप्य, शूलशक्त्यादिभिः रणभूमिं, यत्र गजकच्छपैः समुद्रः इव, अश्वबकैर्युतं, कृत्वा, वानराणां नाशं कर्तुं समर्थः। तेन रुद्रादित्यगजेन्द्रैः, मरुद्वसुभुजगैः, रथाश्वगजतरङ्गैः, पदातिशोभिततीरयुक्तं महाबलं समुद्रं कृतम्। सः देवसेनासमुद्रं प्राप्त्वा, देवेश्वरं बन्धनं कृत्वा, लङ्कां नीतवान्। पितामहाज्ञया विमुक्तः सः शम्बरवृत्रहन्ता स्वर्गं गतवान्, सर्वैः देवैः पूजितः। तस्मात्, राजन्, स्वपुत्रम् इन्द्रजितम् एव प्रेषय, यावत् सः वानरसेनां रामेण सह विनाशयति। एषा विपत्तिः मानुषैः जाताऽस्ति; त्वां न संतापयतु; त्वं राघवं हन्तासि। इदानीं श्रीमद्वाल्मीकीयुद्धकाण्डस्य अष्टमः सर्गः शृणु। ततः प्रहस्तः नाम राक्षसः, घनमेघसन्निभः, वीरः सेनापतिः, अञ्जलिं कृत्वा वाक्यम् अब्रवीत्—“देवा, दानवा, गन्धर्वाः, पिशाचाः, खगाः, सर्पाश्च—सर्वे विजेयुः; किं पुनः द्वौ नरौ युद्धे?” सर्वे प्रमत्ताः विश्वस्ताश्च हनूमता विभ्रमिताः; यावत् अहम् जीवामि, तावत् सः वानरः जीवन् न मोक्ष्यते। अहं समग्रां पृथिवीं, समुद्रपर्यन्तां, पर्वतवनोपवनयुतां, वानररहितां करिष्यामि—आज्ञापय माम्। वानराणां प्रतिकारं च विधास्यामि, निशाचर; तव स्वदोषकृतं दुःखं न भविष्यति। ततः क्रुद्धः दुर्मुखो नाम राक्षसः अवदत्—“एषा अवमानना अस्माभिः कस्यापि न सह्या।” पुनः, एषा नगरे अन्तःपुरे च, कीर्तिमन्तः राक्षसराजस्य वानरेण कृतः अवमानः, महद् अपमानम्। तदा महाक्रुद्धः वज्रदंष्ट्रः, रक्तमांसलिप्तलोहमुसलम् आदाय, वाक्यम् अब्रवीत्—“किं हनूमता, तेन तपस्विना, कार्यम्? यावत् अद्यापि रामः सुग्रीवश्च लक्ष्मणश्च तिष्ठन्ति। अहं एकः एव अद्य गत्वा, लोहमुसलेन रामं, सुग्रीवं, लक्ष्मणं च हत्वा, वानरसेनां विक्षिप्य यास्यामि। शृणु चान्यद् उपायं मम, यदि इच्छसि; यः युक्तिमान्, अक्षयः, सः शत्रून् जयति। सहस्राणि राक्षसानां, निशाचराधिप, यः शूराः, विकटा, भीमदर्शनाः, कामरूपिणः, सिद्धाः। ते सर्वे मानुषरूपं धृत्वा ककुत्स्थं प्रति गत्वा, विमूढाः न सन्तः, रघुवंशश्रेष्ठं प्रति वदन्तु। भरतेन प्रेषितः, तव अनुजेन, सः शीघ्रं सैन्यं संयोज्य आगमिष्यति। ततः वयं शूलशक्तिमुसलधनुर्बाणखड्गैः सन्नद्धाः, तत्र शीघ्रं यास्यामः। गगने समूहैः स्थित्वा, वानरसेनां शिलास्त्रवृष्ट्या नाशयिष्यामः, यमसदनं प्रापयिष्यामश्च। यदि रामः लक्ष्मणश्च एवं आगच्छेताम्, तदा तौ नूनं जीवितात् वियुक्तौ भविष्यतः।” ततः निकुम्भो नाम महाबलः, कुम्भकर्णवंशसम्भवः, क्रुद्धः रावणं जगाद—“यूयं सर्वे महराजेन सह अत्रैव स्थीयताम्; अहमेव राघवं लक्ष्मणं च हनिष्यामि। सुग्रीवः हनूमत्सहितः सर्वे वानराश्चात्र—ततः वज्रहनुर् नाम राक्षसः पर्वतसन्निभः—क्रुद्धः, जिह्वया ओष्ठं चाटयन्, वाक्यम् अब्रवीत्—‘यूयं सर्वे निर्भयाः स्वेच्छया कुरुत, अहमेव समग्रां वानरसेनां भक्षयिष्यामि; यूयं विश्रान्ताः, क्रीडन्तः, मधुमदिरां पिबन्तु।