रामः स सैन्यः दक्षिणदिशं प्रति प्रस्थितवान्। तदा सः महाबलवान् सुग्रीवः कपिसत्तमः रामस्य वचः श्रुत्वा वानराणां मध्ये आदेशं दत्तवान्। "अवनिषु, काननदुर्गेषु, वनेषु च वानराः सर्वतः प्लवन्तु, यत्र शत्रोः सैन्यं निहितं तत्र निरीक्षन्तु। यदि किञ्चित् दुर्बलं सैन्यं दृश्येत, तत्रैव तद्विनाश्यताम्; एष भीषणः कार्यः वीर्येण साधनीयः। सिंहसमानाः महाबलिनः वानराः शतशः सहस्रशः च, सागरसमूहवत् भीषणाः, अग्रे गच्छन्तु। गजः पर्वतसन्निभः, महाबलः गवयः, गवाक्षः च—ते गोवृषभाः इव गौरवयुक्ताः अग्रतः यान्तु। ऋषभः प्लवगश्रेष्ठः दक्षिणपार्श्वे सैन्यस्य रक्षां कुर्यात्। गन्धमादनः रणकुञ्जरसमः शीघ्रगामी च वामपार्श्वे स्थित्वा रक्षां कुर्यात्। अहं स्वयम् हनूमन्तं आरुह्य, ऐरावतारूढ इन्द्र इव, सैन्यमध्ये प्रजाः प्रेरयन् गमिष्यामि। लक्ष्मणः कालाग्निसमः अङ्गदेन सह यथाभूताधिपतिना सह प्रजापतिरिव अग्रे यायात्। जाम्बवान्, सुषेणः, वेगदर्शी इति कपिकुञ्जरः एते त्रयः पृष्ठतः तव रक्षा कुर्वन्तु।" इति। सुग्रीवः रामस्य वचः श्रुत्वा, महाबलवान् सेनापतिः सन्, वानराणां मध्ये आदेशान् दत्तवान्। ततः सर्वे बलिनः वानराः शीघ्रं गुहाभ्यः शिखरश्च चोत्पत्य प्रजग्मुः। वानरराजेन लक्ष्मणेन च सम्मानितः धर्मात्मा रामः स्वसैन्येन सह दक्षिणदिशं प्रति प्रस्थितः। तदा सः शतशः सहस्रशः कोटिशः अर्बुदशः गजराजसमानाः वानरैः परिवृतः अभवत्। स महद् वानरसैन्यं हृष्टं प्रमुदितं च रामं अनुगम्य, सुग्रीवेण च संरक्षितम्, ययौ। वानराः प्लवन्तः, कूर्दन्तः, नादयन्तः, गर्जन्तः च दक्षिणदिशं प्रति प्रस्थिताः। ते सुरभिमधु फलानि च भक्षयन्तः, पुष्पसमूहयुक्तान् महावृक्षान् वहन्तः ययुः। गर्विताः सन्तः परस्परं गृहीत्वा क्षिपन्ति स्म; केचन पतन्ति, केचन उत्पत्य अन्यान् क्षिपन्ति स्म। रामसमीपे वानराः नादन्तः घोषयन्ति स्म—"रावणः सर्वे च निशाचराः अस्माभिः हन्तव्याः" इति। अग्रे नीलः कुमुदः च बहुभिः वानरैः सह मार्गं विशोधयन्ति स्म। मध्ये राजा सुग्रीवः रामः लक्ष्मणः च महाबलिभिः भीमकर्मभिः वीरैः परिवृताः ययुः। शतबलिः दशकोटिभिः वानरैः परिवृतः एकः सर्वं सैन्यं रक्षति स्म। शतकोटिसैन्येन केशरी, पनसः, गजः, अर्कः च अन्यैः सह पार्श्वे रक्षां कुर्वन्ति स्म। सुषेणः जाम्बवान् च बहुभिः ऋक्षैः परिवृतौ पृष्ठतः रक्षां कुर्वन्ति स्म, अग्रे सुग्रीवम् स्थापयन्तौ। सैन्यस्य सेनापतिः नीलः वानरश्रेष्ठः शीघ्रं तद् सैन्यं परिवृत्य स्थितवान्। दरीमुखः प्रजङ्घः जम्भः रभसः च अन्ये च वीराः सर्वतः वानरान् प्रेरयन्तः अग्रे ययुः। एवं तेषां वानराणां सिंहानां बलगर्वितानां प्रस्थितानां सह्यपर्वतं शतशिखरं शोभितं दृष्टवन्तः। तत्र सरांसि पूर्णानि शोभनानि च सरोवराणि दृष्ट्वा, रामस्य आज्ञां जानन्तः, तस्य क्रोधं स्मृत्वा, भीतवत् ययुः। नगराणां समीपं, ग्रामाणां च प्रदेशान् वर्जयित्वा, सा महती वानरसेना सागरतरङ्गसमूहवत् अग्रे ययौ। सा भीमबलिनी सेना भीषणरूपा सागरनादसमाः गर्जन्ती प्रस्थितवती; तत्र वीर्यशालिनः वानरनायकाः दशरथात्मजस्य पार्श्वे स्थिताः। सर्वे शीघ्रं प्रजग्मुः, सुप्रशिक्षिताश्वा इव प्रेषिताः; तत्र द्वौ नरश्रेष्ठौ वानरैः परिवृतौ शोभेते स्म। तेषां स्पर्शेन चन्द्रसूर्याविव ग्रहैः स्पृष्टौ, तदा रामः लक्ष्मणेन वानरराजेन च सम्मानितः प्रस्थितवान्। धर्मात्मा रामः स्वसैन्येन सह दक्षिणदिशं प्रति ययौ; लक्ष्मणः रामसमीपं अङ्गदेन सह गत्वा शुभानि वचांसि अब्रवीत्—"शीघ्रं रावणं हत्वा सीतां च पुनः प्राप्य, त्वं कृतकृत्यः अयोध्यां प्रतियास्यसि।" "कृतार्थः सम्प्राप्तलक्ष्यः अयोध्यां प्रतियास्यसि; राघव, दिव्याः शुभलक्षणानि दिवि भूमौ च दृश्यन्ते। सर्वे शुभा निमित्तानि तव सिद्ध्यर्थं दृश्यन्ते; स्निग्धः अनुकूलवातः सैन्ये सुखदः वाति। पशवः पक्षिणश्च मधुरस्वरेण कूजन्ति; सर्वे दिशः प्रकाशन्ते, सूर्यः निर्मलः विराजते।" "उशना भार्गवः तेजसा पूर्वं गतः; ब्रह्मनक्षत्रं निर्मलं महर्षयः च दीप्तिमन्तः सर्वे त्वां परिवर्तन्ते। त्रिशङ्कुः राजर्षिः पवित्रः पुरोहितेन सह प्रकाशते; अस्माकं पूर्वजः महात्मा इक्ष्वाकुवंशप्रवर्तकः अग्रे दृश्यते।" "विषाखा निर्मला व्योम्नि प्रकाशते; सा तारेषु श्रेष्ठा अस्माकं, महात्मनाम् इक्ष्वाकूनाम्। नैरृतनक्षत्रं नैरृतैः सह पीड्यते; मूलं मूलवता स्पृष्टं, धूमकेतुना धूमायते।" एवं तेषां वानराणां महाबलिनां रामलक्ष्मणयोः च अग्रे प्रस्थितानां शुभानि निमित्तानि दृष्ट्वा, सर्वे उत्साहयुताः दक्षिणदिशं प्रति प्रस्थिताः।