हनुमान् सीता-वचः शृणु—त्वं स्वस्ति-मम रामलक्ष्मणयोः सिंहसमानयोः, सुग्रीवस्य च मन्त्रिभिः सहितस्य, निवेदय। कथय च राघवस्य महाबाहोः कथं मां दुःखसागरात् बन्धनाच्च उद्धर्तुं शक्यते। यदा रामस्य समीपं गमिष्यसि, तदा मम दुःखात्ययम्, राक्षसीनां च तिरस्कारं, निवेदय; तव यात्रा शुभा भवतु, कपिश्रेष्ठ। एष सन्देशः, आर्येण सीतया दुःखपरायणया, तव प्रति उक्तः; यथावद् सर्वं श्रुत्वा, विश्वासं कुरु—सीता सर्वथा सुरक्षितैव। शृणु सर्गमष्टषष्टितमं श्रीमद्रामायणे सुन्दरसर्गे। ततः सा जनकात्मजा स्नेहात्सौहार्दात् च ते, अनुमत्यापि, पुनः सम्प्रष्टवती—राघवस्य प्रियकारिणी। त्वं रामं दशरथात्मानं नानाप्रकारेण निवेदय, यथा स युद्धे रावणं हत्वा शीघ्रं मम समीपं प्राप्नुयात्। अथवा, वीर, यदि उचितमिच्छसि, एकरात्रं किञ्चिद् रहसि स्थित्वा विश्रान्त्वा श्वः प्रतियास्यसि। मम दुःखफलस्य क्षणमपि परिणामं तव संनिधानेन लभेयं, दुर्भगेऽहम्। त्वं पुनरागमनाय गच्छन्, मम जीवितेऽपि संशयः—अत्र नास्ति संशयः। तव वियोगजन्यं दुःखं पुनः मां संतापयिष्यति, क्लिश्यमानां पतितां दुःखभागिनीं च। अस्ति च मे महद्वै संशयं कपिवर्याणां भल्लूकानां च बलिनां तव सहायिनां विषये, कपिश्रेष्ठ। कथं हि ते कपिभल्लूकसेनाः, वा तौ नरश्रेष्ठात्मजौ, अतिविस्तीर्णमगाधं च समुद्रं तरिष्यन्ति? सर्वेषु भूतिषु केवलं गरुडो वा वायुः वा त्वं वा, निर्लिप्त, एतद् समुद्रं लङ्घयितुं क्षमः। तस्मात्, वीर, अस्मिन् दुष्करे कार्ये किं समाधानं पश्यसि? उक्त्वा, त्वं कार्यविज्ञानाम् उत्तमः। नूनं त्वमेव, रिपुघातिन्, अस्य कार्यस्य सिद्धये पर्याप्तः; तव कीर्तिः बले च समुत्थानं प्रसिद्धम्। यदि रामः सर्वबलैः रावणं युद्धे हत्वा विजयी स्वपुरीं प्रत्येत, स यशस्वी स्यात्। यथा अहं तस्य वीरस्य पत्नी, राक्षसेन भयात् वनात् अपहृता, तथा रामः न कदापि तादृशं दुःखं अर्हति। यदि रामः, रिपुसैन्यविनाशनः, सेनाभिः लङ्कां पूरयित्वा मां नयेत्, तत् तस्य युक्तम्। तस्मात्, यथायोग्यं तस्य महात्मनः, युद्धे वीरस्य, तथा त्वं अपि आचर। एतत् सन्मानपूर्वकं युक्तं च वचनं श्रुत्वा, अहम् इदं प्रत्युवाचम्— देवि, सुग्रीवः धर्मवान् तव कृते निश्चयवान्, कपिभल्लूकसेनानाम् अधिपः, प्लवगश्रेष्ठः। तस्य बलवन्तः पराक्रान्तः कपयः, मनसा अपि शीघ्रगामिनः, आदेशे स्थिताः। तेषां गतिर्न निरुद्धा—ऊर्ध्वे, अधः, पार्श्वे वा; ते महाबलिनः कदापि कर्मणि न विप्रकम्पन्ते। पुनः पुनः ते पुण्यशालिनः बलवन्तः वायुपथगामिनः पृथिवीं परिक्रमितवन्तः। तेषु केचन मत्तुल्याः, केचन मत्समानाः; सुग्रीवस्य समीपे कोऽपि मत्तः हीनः नास्ति। अहमेव अत्र आगतः; किं तु तेषां महाबलिनां? श्रेष्ठाः न दूतकार्ये प्रेष्यन्ते—अन्य एव प्रेष्यन्ते। अतः, पर्याप्तं दुःखं, देवि; क्रोधं मुञ्च। एकप्लवेनैव कपिश्रेष्ठाः त्वत्कृते लङ्कां यास्यन्ति। तौ सिंहसमानौ रामलक्ष्मणौ, शशिसूर्यसमौ, त्वत्समीपं मम पृष्ठतः आगमिष्यतः। त्वं शीघ्रं राघवं रिपुघ्नं सिंहसाम्यवपुषं, धनुष्मन्तं लक्ष्मणं च लङ्काद्वारे समागतम् द्रक्ष्यसि। त्वं क्षिप्रं शूरान् कपीन् नकदंष्ट्रायुधान् सिंहव्याघ्रबलान् गजेन्द्रसदृशान् संनिविष्टान् द्रक्ष्यसि। त्वं शीघ्रं कपिश्रेष्ठानां गिरिमेघनिनादोपमं रवं लङ्कामलयशिखरेषु श्रोष्यसि। त्वं शीघ्रं राघवं शत्रुनिग्राहिणं, वनवासात् विमुक्तं, त्वया सह अयोध्यायाम् अभिषिक्तं द्रक्ष्यसि। ततः मम मधुरं शुभं वचनं श्रुत्वा, दुःखार्तां जनकनन्दिनीं त्वत्कृते सान्त्वयामास, सा च शान्तिम् अवाप। शृणु ध्यानश्लोकान्। शृणु प्रथमोऽध्यायः। श्रीमद्रामायणे युद्धकाण्डे प्रथमोऽयं सर्गः। हनुमता महद् अद्भुतं कर्म कृतम्, यद् अस्मिन्लोके दुर्लभं, मनसापि अन्येन कर्तुं न शक्यते। अहं न पश्यामि कञ्चन, योऽयं महांसमुद्रं लङ्घयेत्, विना गरुडेन, वायुनाऽथवा हनुमता। लङ्का रावणेन सुगुप्ता, न देवैः, न दानवैः, न यक्षगन्धर्वसर्पराक्षसैः, दुर्लङ्घ्या। को वा ताम् आत्मबलं आश्रित्य प्रविश्य, जीवन् बहिर्निष्क्रान्तुं शक्नोति? को वा ताम् दुर्गमाम्, राक्षसैः रक्षिताम्, प्रविश्य जीवन् निष्क्रान्तुं शक्नोति? यः कश्चन बलवीर्यसम्पन्नः, स हनुमतः समो नास्ति; तेन हनुमता सुग्रीवस्य कृते कार्यं सम्पन्नम्; तस्मात् आत्मनः बलवीर्यं तेनैव तुलनीयम्।