सा तदा मां उवाच—“गच्छ हनुमन्, यत्र तौ राजपुत्रौ, तत्र त्वया गन्तव्यम्,” इति वचनं प्राह। पुनः सा देवी सन्देशदानेन माम् उद्दिश्य व्यवस्थितवती। अथ माम् उक्तवती—“राघवस्य च लक्ष्मणस्य च, सिंहसमानयोः, कुशलं ब्रूयाः, तथा सुग्रीवस्य मन्त्रिभिः सहितस्यापि। राघवविक्रमस्य महात्मनः दुःखस्रोतसः बन्धनस्य च मोचनं कथं स्यात्, इति त्वया विज्ञापयितव्यम्। राघवस्य समीपं प्राप्त्वा, मम दुःखवेगं, राक्षसीनां च निन्दां, त्वं निवेदय; तव मार्गोऽपि शुभोऽस्तु, कपिश्रेष्ठ। एष सन्देशः, आर्याया दुःखार्तायाः सीतायाः, त्वया रामाय निवेदितव्यः; यथावद् उक्तं सर्वं त्वया ज्ञात्वा, सीता सुरक्षितैव, इति विश्वसनीयम्।” इत्येवमुक्त्वा, श्रीमद्रामायणे सुन्दरकाण्डे अष्टषष्टितमः सर्गः आरभ्यते। तदा सा देवी, त्वत्स्नेहात्, त्वदनुज्ञया, माम् पुनः सस्नेहम् अब्रवीत्—“दशरथात्मजं रामं बहुविधं ब्रूयाः, यथा स युद्धे रावणं हत्वा शीघ्रं माम् उपयातु। अथवा यदि त्वया उचितं मन्यते, नक्तं किञ्चिद् रहसि स्थित्वा विश्रान्तः श्वः प्रयातुम् अर्हसि। मम दुःखफलस्य क्षणमपि तव सन्निधिः सुखदं स्यात्। त्वं पुनरागतायै प्रयोजनाय यदा गमिष्यसि, तदा मम जीविते सन्देहः नास्ति। त्वद्वियोगजन्यं दुःखं पुनः मां पीडयिष्यति, दुःखार्तां पतितां दीनां च। अत्र मम महद् सन्देहं जातम्—कथं तव मित्राणि महाकपयो भल्लूकाश्च, वा तौ नरश्रेष्ठसुतौ, एतां दुस्तराम् अपारां च सागरस्रोतांसि तरिष्यन्ति? सर्वेषां प्राणिनां मध्ये केवलं गरुडो वा वायुः वा त्वं वा एषां सागरस्य लङ्घनक्षमः। अतः, महदिदं कार्यं कृत्स्नं कर्तुम् असाध्यं, तत्र किं उपायं पश्यसि? त्वं हि कार्यसिद्धानां श्रेष्ठः; ब्रूहि। त्वमेव एकः, रिपूनां विनाशक, अस्य कार्यस्य सिद्धये पर्याप्तः; तव कीर्तिः तव च विक्रमस्य उत्कर्षः प्रसिद्धः। यदि रामः सर्वबलैः सह रावणं हत्वा विजयी स्वपुरीं प्रत्येत, तदा स्यात् यस्य महत् यशः। यथा अहं तस्य वीरस्य भार्या, भयात् राक्षसेन कपटेन वने हृता, तथा रामः कदापि न तद्विधं दुष्कृतं प्राप्नुयात्। यदि रामः शत्रुसैन्यविनाशकः स्वसैन्यैः लङ्कां पूरयित्वा मां नयेत्, तद् एव तस्य युक्तम्। अतः, यथा तस्य महात्मनः वीरस्य युधि युक्तं, तथा त्वया कार्यमस्तु।” एवमुक्त्वा तस्याः हितं सम्यगुक्तं वचनं श्रुत्वा, अहम् अपि प्रत्युवाचम्—“देवि, सुग्रीवः धर्मात्मा, तव हेतोः दृढनिश्चयः, कपिभल्लूकसेनानां स्वामी, प्लवंगानां श्रेष्ठः। तस्य बलवन्तः पराक्रान्ताः कपयो बलसम्पन्नाः, संकल्पसम्पन्नाः, तस्य आज्ञां शीघ्रं पालयन्ति, मनोजवाः। तेषां गमनं नोपरि नाधः, न तिर्यगपि विघ्नायते; ते महाबलाः कर्मणि न प्रमाद्यन्ति। पुनः पुनः ते पुण्यात्मानः महाबलिनः कपयः वातपथगामिनः पृथिवीं परिक्रम्यन्ति। तेषु केचित् मत्समाः, केचित् मत्पराक्रमवन्तः; सुग्रीवस्य समीपे न कोऽपि मत्तोऽधमः। अहं स्वयम् अत्र प्राप्तः; किं पुनरन्यैः महाबलिभिः? ये श्रेष्ठाः, ते दूतकार्ये न प्रेष्यन्ते, अन्ये एव प्रेष्यन्ते। अतः, पर्याप्तं ते दुःखम्; क्रोधोऽपि त्यज्यः। एकेनैव प्लवंगमश्रेष्ठेन त्वदर्थं लङ्कां प्राप्तुं शक्यते। तौ सिंहसमानौ रामलक्ष्मणौ चन्द्रसूर्यसमप्रभौ त्वां द्रष्टुं सह मया शीघ्रं आगमिष्यतः। त्वं शीघ्रं राघवम्, रिपूनां हन्तारं, सिंहसदृशं, धनुर्धरं लक्ष्मणं च, लङ्काद्वारे प्राप्तौ द्रक्ष्यसि। त्वं शीघ्रं शूरान् कपीन्, नखदंष्ट्रायुधान्, सिंहव्याघ्रविक्रमान्, नागेन्द्रसदृशान्, समागतान् द्रक्ष्यसि। त्वं शीघ्रं कपिश्रेष्ठानां गिरिमेघनिनादान् लङ्कामलयशिखरेषु श्रोतुम् अल्पकालाद् एव शक्ष्यसि। त्वं शीघ्रं राघवम्, रिपुसूदनम्, वनवासविमुक्तम्, अयोध्यायाम् अभिषिक्तं, सह त्वया द्रक्ष्यसि।” इति मिथिलात्मजां त्वदनुरागात् दुःखार्तां मम मधुरैः मंगलैः वाक्यैः समाश्वासयम्, सा च शान्तिम् अवाप्तवती। इत्येवमस्ति श्रीमद्रामायणे युद्धकाण्डे प्रथमोऽध्यायः। हनुमता महद् अद्भुतं कर्म कृतम्, यद् अन्येन कर्तुम् अपि न शक्यम्। अहं पश्यामि—न कोऽपि एतादृशं महासागरं तरितुं समर्थः, विना गरुडेन, वायुणा, वा हनुमता। लङ्का रावणरक्षितपुरं, न देवेभ्यः, न दानवेभ्यः, न यक्षगन्धर्वसर्पराक्षसेभ्यः, दुष्प्राप्या। कः तां पुरीं स्वबलं आश्रित्य प्रविश्य जीवन् निष्क्रान्तुम् अर्हति? कः तां दुष्प्राप्यां राक्षसैः रक्षितां पुरीं प्रविश्य पुनः निर्गन्तुम् अर्हति?