सुग्रीवस्तु तव मातुलः प्लवगाधिपतिः वनस्य विक्षोभं श्रुत्वा न कोपं, प्रत्युत हर्षमेव प्रपेदे। दधिमुखस्य सौम्यवचनानि श्रुत्वा राजा त्वरया सर्वान् तत्र आनीयेत्याज्ञापयत्। तदा वाक्यविशारदः प्लवगश्रेष्ठः अंगदः स्वसखीं उवाच—“मम अभिप्रायः अयम् अस्ति यत् एष समाचारः रामस्य कपिसैन्यपतिभ्यः प्राप्तः। अयं च हर्षेण तद् आवेदयति; तस्मात् सर्वेभ्यः कार्यसिद्धौ इह स्थातुं न युक्तम्, हे रिपुसूदनाः। यथेष्टं मधुपानं कृत्वा बलिनः वनवासिनः, किम् अन्यत् अवशिष्यते? यत्र स कपिः सुग्रीवः अस्ति, तत्र गन्तव्यम्। सर्वे कपिसत्तमाः यथावद् समागत्य यद् अवश्यकर्तव्यं तत् मम निवेदयन्तु, अहम् अपि तदनुसारं करिष्यामि, अहम् युष्मासु आश्रितः। अहम् राजपुत्रः अपि, स्वेच्छया आज्ञापयितुं न समर्थः। कार्यसिद्धानां युष्माकं बलात् निग्रहः न उचितः।” अंगदस्य एतानि उत्तमवचनानि श्रुत्वा वनवासिनः प्रमुदितहृदयाः प्रत्युवाचुः—“हे राजन्, को वा एषः सत्येन प्रभुः कपिवृषभः भवेत्? सर्वे हि ऐश्वर्यगर्वेण ‘अहमेव सर्वम्’ इति मन्यन्ते। त्वं यः इदं भाषसे, स एव अर्हसि; तव विनयः भविष्यात् सौभग्यस्य सूचकः। वयं अपि सर्वे तत्र गन्तुं सिद्धाः, यत्र अक्लिष्टकर्मा कपिवीराधिपतिः सुग्रीवः अस्ति। हे कपिश्रेष्ठ, त्वदीयानां विना आज्ञया कपयः किञ्चिदपि पादं न चालयेयुः; एषः सत्यम्।” एवमुक्तेषु, अंगदः प्रत्युवाच—“तर्हि गच्छामः”—इति। ततः वीर्यवन्तः कपयः आकाशं प्रतिपेतुः। सर्वे कपिसत्तमाः एकत्र समुत्पत्य आकाशं शून्यवत् अकुर्वन्, यथा यन्त्रेण शिलाः क्षिप्यन्ते। तत्र अंगदं पुरतः स्थापयित्वा, हनूमन्तं मध्ये कृत्वा, ते शीघ्रगामिनः प्लवंगमाः सहसा आकाशे उत्पेतुः। ते घोरनिनादं कुर्वन्तः, वातचालितमेघवद्, अंगदस्य आगमने सुग्रीवः कपिपतिः रामं पद्मनिभलोचनं शोकसन्तप्तं इत्युवाच—“धैर्यं धारय, सौम्य! देवी दृष्टा नूनम्।” सुग्रीवः पुनः रामं प्रति—“एते समयातिक्रम्य प्रत्यागतुं न शक्युः, सौम्य; अंगदस्य हर्षात् जानामि, देवी शुभलक्षणा दृष्टा। बलवान् अंगदः कपिसत्तमः राजपुत्रः च कार्ये विफले मम समीपं न आगच्छेत्। यदि कार्यं न सिध्येत्, तर्हि एषां आगमनं शोकदीनमुखं, विमूढचित्तं स्यात्। मम पूर्वैः पितृपितामहैः संरक्षितं मधुवनं, जनकात्मजां दृष्ट्वा विना एतेन न नाशितम्। कौसल्यासुत राम, धैर्यं धारय; देवी दृष्टा, न संशयः, स च हनूमता एव। अन्यः कोऽपि कार्यसिद्धेः कारणं न अस्ति; हनूमति एव सिद्धिः, प्रज्ञा चोत्तमा। यत्र जाम्बवान् नायकः, अंगदः कपिसत्तमः, हनूमांश्च मुख्यः, तत्र निश्चयः, धैर्यं, स्थितप्रज्ञता च। यत्र हनूमान् प्रधानः, तत्र अन्यथा न स्यात्; त्वं चिन्तां मा कृथाः, स्थिरव्रत। एते वनवासिनः गर्वोत्सिक्ताः समागम्य, कार्यासिद्धौ न प्रत्यागच्छेयुः। वननाशात् मधुपानाच्च जानामि; ततः शब्दः, घोषोऽपि आकाशे समन्ततः श्रुतः। हनूमत्कर्मणा प्रमोदिताः कपीन्द्राः किष्किन्धां प्रति गर्जन्तः, कार्यसिद्ध्याः घोषमिव कुर्वन्तः। तं कपीनां निनादं श्रुत्वा, कपिश्रेष्ठाः दीर्घोन्नतलाङ्गूलाः हृदि विश्वासं प्रापुः। ते अपि कपयः रामदर्शनकाङ्क्षिणः, अंगदं पुरतः स्थापयित्वा, हनूमन्तं मध्ये कृत्वा, समुपाजग्मुः। अंगदप्रमुखाः ते वीराः प्रमुदिताः हृष्टमनसः कपिपतिं तथा राघवं समीपं अवतीर्य। तत्र महाबाहुः हनूमान् शिरसा वन्द्य रामाय निवेदयामास—“देवी अक्षता धर्मनिष्ठा च” इति। हनूमतः वचः—“देवी दृष्टा”—इति श्रुत्वा, अमृतोपमं तद्वाक्यं, रामः लक्ष्मणेन सह परमं हर्षं प्राप। तदा लक्ष्मणः सत्यनिश्चयः महत् स्नेहमानमः सुग्रीवं हनूमन्तं च सस्नेहम् अवलोकयत्। रामः अपि रिपुसूदनः परमप्रहृष्टः महत्सम्मानं हनूमन्तं प्रति प्रादर्शयत्। इदानीं तव श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीयः सुन्दरत्काण्डे पञ्चषष्टितमः सर्गः शृणु। ततः प्रस्रवणं पर्वतम् रम्यं वनं च गत्वा, ते रामं बलिनं लक्ष्मणं च शिरसा ववन्दिरे। सुग्रीवम् अग्रतः स्थापयित्वा तं च सम्मान्य, सीतायाः समाचारं निवेदयितुं प्रचक्रमुः। रावणान्तःपुरनिग्रहं, राक्षसीभिः भीषणं, रामे प्रतिपत्तिं, व्रतानुष्ठानं च तस्याः, सर्वं तद् रामाय निवेद्य, कपयः वैदेह्याः अक्षतत्वं श्रुत्वा, रामस्य उत्तरवाक्यानि प्रतीक्षन्ते।