दश वर्षाणि मम तपस्याः अवशिष्टानि, हे बलोत्कृष्ट, ततः पश्चात् त्वं स्वभ्रातरं द्रक्ष्यसि, शुभं ते अस्तु—इति दितिः स्वसुतस्य विषयं वचनम् उक्तवती। अहं यं पुत्रं तव कृते जनयिष्यामि, स विजिगीषुः सन्, त्वया सह, दुःखरहितः, त्रैलोक्यविजयं विभजिष्यति। तव प्रार्थनया, हे सुरश्रेष्ठ, सहस्रवर्षान्ते तव महात्मना पित्रा मम पुत्रार्थं वरः दत्तः। एवं उक्त्वा दितिः, मध्याह्नसमये, निद्रया अभिभूता, शिरसः स्थाने पादौ स्थापयित्वा शयनं चकार। तां तथाविधां, मलिनां, शिरसः स्थाने पादेषु केशान् स्थापयन्तीं दृष्ट्वा, इन्द्रः हसितवान्, प्रमुदितश्च। स इन्द्रः, तस्याः शरीरस्य विवरात् प्रविश्य, परमबलसम्पन्नः, गर्भं सप्तधा विचकर्त। तं गर्भं शतशृङ्गेन्द्रवज्रेण विदार्यमाणं मधुरं क्रन्दन्तं दृष्ट्वा, हे राम, दितिः प्रबुद्धा। इन्द्रः तस्मै गर्भाय उवाच—मा रुद, मा रुद इति, परन्तु तस्य रुदतः एव, बलशालिन् इन्द्रः तं पुनः पुनः विचकर्त। दितिः उवाच—मा हन्याः, मा हन्याः इति; मातुः वचनेन सम्मानं कृत्वा इन्द्रः निवृत्तः। ततः इन्द्रः वज्रधरः, अञ्जलिं कृत्वा, दित्यै उवाच—हे देवि, त्वं मलिना, शिरसः स्थाने पादान् स्थापयित्वा सुप्ता। तस्मिन्नेव क्षणे, हे देवि, अहं तं गर्भं विचकर्त, यो मे युद्धे हन्ता अभविष्यत्; अतः त्वया मम क्षम्यताम्। एवं कथिते, राम, श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः शृणु। तदा सप्तधा विभक्ते गर्भे, दितिः महतीं व्यथां प्राप्य, कोमलवचनैः दुर्जयं सहस्राक्षं इन्द्रं प्राह। सा उवाच—मम दोषात् एषः गर्भः सप्तधा विखण्डितः, हे सुरेश, बलिनां हन्तर्, तव दोषः नास्ति। मम गर्भस्य विषयं तव प्रियं किञ्चिद् करोमि—एते सप्त जनाः सप्त मरुत्गणानां रक्षिणः भवन्तु। एते सप्त, वातेन वाह्यमानाः, हे पुत्र, दिवि विचरन्तु, मरुतः इति प्रसिद्धाः, दिव्यरूपिणः, मम एव पुत्राः स्युः। एकः ब्रह्मलोकं, अन्यः इन्द्रलोकं, तृतीयः दिव्यवायुः इति ख्यातः, चतुर्थः चतुर्दिशं तवाज्ञया विचरन्तु, शुभं ते अस्तु; एते कालान्तरात् मम पुत्राः स्युः। तव कृत्येन, मरुत इति नाम्ना प्रसिद्धाः भविष्यन्ति इति। तस्याः वचनं श्रुत्वा, सहस्राक्षः पुरन्दरः अञ्जलिं कृत्वा उवाच—यथा त्वया उक्तं तत् सर्वं अवश्यमेव भविष्यति। तव पुत्राः दिव्यरूपिणः यथेष्टं विचरिष्यन्ति। एवं सम्यग्विधानं कृत्वा, माता च पुत्रश्च तपोवने स्थित्वा, हे राम, श्रूयते, कृतार्थौ स्वर्गं गतौ। अयं एव देशः, काकुत्स्थ, यत्र महेन्द्रः पूर्वं वसति स्म। अत्रैव सा दितिः तपसा सिद्धिं प्राप्तवती। अत्रैव, नरशार्दूल, इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः धर्मात्मा अलम्बुषायाः पुत्रः विशालः इति प्रसिद्धः अभवत्; तेनैव अत्र विशाला इति नगरी स्थापिता। विशालस्य पुत्रः बभूव बलवान् हेमचन्द्रः; तस्य च प्रसिद्धः पुत्रः सुचन्द्रः। सुचन्द्रस्य धर्मात्मा पुत्रः बभूव धूम्राश्वः; धूम्राश्वस्य पुत्रः सृञ्जयः। सृञ्जयस्य पुत्रः वीर्यवान् सहदेवः, सहदेवस्य पुत्रः धर्मात्मा कुशाश्वः। कुशाश्वस्य पुत्रः महाबलवान् सोमदत्तः; सोमदत्तस्य सुप्रसिद्धः काकुत्स्थः। तस्य पुत्रः तेजस्वी अस्मिन्नेव नगरे वर्तते, प्रसिद्धः दुर्जयः सुमतिः नाम। इक्ष्वाकुवंशस्य प्रसादात् वैशाल्याः सर्वे नृपाः दीर्घायुषः, कुलीनाः, शूराः, धर्मिष्ठाश्च भवन्ति। अत्रैव वयं, एकरात्रं सुखेन विश्रामिष्यामः; प्रातःकाले, नरश्रेष्ठ, जनकं द्रष्टव्यम्। सुमतिः महातेजाः, विश्वामित्रस्य आगमनं श्रुत्वा, महाकीर्तिः, प्रत्यागच्छत्। सः, आचार्यैः बान्धवैः सह, उत्तमान् पूजार्हान् कृत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, कुशलं पृष्ट्वा, विश्वामित्रं प्राह। धन्यः अस्मि, कृती अस्मि, हे मुनिश्रेष्ठ, यस्य मम भूमौ त्वं प्रविष्टः; त्वां दृष्ट्वा मत्समो न कोऽपि भाग्यवान् अस्ति। शृणु, राम, श्रीमद्वाल्मीकीये रामायणे बालकाण्डे अष्टचत्वारिंशः सर्गः। तयोः परस्परं कुशलं पृष्ट्वा, संवादान्ते, सुमतिः महर्षये इदं वचनं उवाच। भवतः कल्याणम् अस्तु—के एते युवान्, देवैः सदृशवीर्यौ, गजसिंहगमौ, वीरौ, व्याघ्रमहिषोपमौ? पद्मपत्रविशालाक्षौ, खड्गबाणधनुष्पाणī, यौवनसम्पन्नौ, अश्विनौ इव सुन्दरौ। आकस्मात् अत्र प्राप्तौ, देवलोकात् इव अमरौ, पादयात्रया किमर्थं आगतौ, कस्य पुत्रौ, हे मुनिवर? इमां भूमिं चन्द्रसूर्याविव दिवं शोभयन्तौ, स्वरूपेण, विहारेण, गत्या च तुल्यौ। एवं स कथा, राम, मन्त्रपूतैः वचोभिः, श्रुत्या च, श्रीरामायणे प्रतिपादिता।