यदा सा दिति तपस्यां प्रवृत्ता बभूव, तदा, नरश्रेष्ठ, इन्द्रः परमगुणसम्पन्नः तस्याः सेवाṃ कृतवान्। स इन्द्रः अग्निं, कुशान्, दारूणि, जलम्, फलानि, मूलानि, यद् यद् इच्छितं तस्याः, सर्वं समुपपादयत्। सदा दितिं श्रमपरिहारार्थं अभ्यङ्गेन च, विश्रामेन च, इन्द्रः सेवां चकार। एवमस्ति सहस्रवर्षस्य समाप्त्याः दशवर्षेषु शेषेषु, रघुनन्दन, दिति प्रमुदिता इन्द्रं प्रहर्षयन्ती अब्रवीत्— "दशवर्षाणि तु शेषाणि मम तपसः, वीर्यशालिन्; ततः परं त्वं भ्रातृदर्शनं कुर्वीथा यशस्यम्। यं पुत्रं अहं तव हिताय जनयिष्यामि, स विजिगीषुः त्वया सह त्रिलोकविजयं दुःखरहितं करिष्यति। तव वाक्येन, देवश्रेष्ठ, तव महात्मना पित्रा मम पुत्रविषये वरः सहस्रवर्षान्ते दत्तः।" एवं कथयित्वा दितिः, मध्यान्हे सम्प्राप्ते, निद्रया आक्रान्ता बभूव, स्वशिरसि पादौ स्थापयन्ती। तां तु तस्यां अशुचिं दृष्ट्वा, यत्र शिरः तत्र पादाः, इन्द्रः हसितवान्, प्रहृष्टश्च। ततः इन्द्रः तस्याः शरीरद्वारेण प्रविश्य, राम, दिव्यबलसम्पन्नः, गर्भं सप्तधा चकार। तं गर्भं शतशृङ्गेण वज्रेण विदलयन्तं, सः मधुरं रुरोद, राम, तदा दितिः सुप्तनाशिन्युत्थिता। इन्द्रः तं गर्भं उवाच— "मा रुद," इति, पुनः पुनः रुदन्तं तं इन्द्रः बलवान् विदलयामास। दितिः उवाच— "मा हन," इति, तदा मातृवाक्यगौरवात् इन्द्रः निवृत्तः। वज्रपाणिः इन्द्रः, अञ्जलिं कृत्वा, दितिं उवाच— "देवि, त्वं अशुचिः शिरसि पादौ स्थापयित्वा सुप्ता। तं कालं दृष्ट्वा, हे देवि, गर्भं विदलितवान्, यः युद्धे मम हन्ता अभवत्; अतः त्वया मम क्षन्तव्यम्।" इति श्रीवाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशः सर्गः। ततः गर्भं सप्तधा विदलिते, दितिः दुःखिता सौम्यया वाचा दुर्जयाय सहस्राक्षाय इन्द्राय उवाच— "मम दोषात् एषः गर्भः सप्तधा विदलितः, सुरेश, बलिनां हन्तर्, तव दोषः नास्ति। त्वया मम गर्भस्य भविष्यति हितं किञ्चिद् कर्तव्यम्; एते सप्त जनाः सप्त मरुद्गणाधिपाः भवन्तु। एते सप्त वातवाहनाः, पुत्र, दिव्यरूपिणः स्वर्गे विचरन्तु; मरुतः इति प्रसिद्धिं यान्तु, मम एव पुत्राः। एकः ब्रह्मलोकं गच्छतु, अन्यः इन्द्रलोकं, तृतीयः दिव्यवायुरिति ख्यातः। चत्वारः तव आज्ञया दिशः विचरन्तु; शुभं ते अस्तु, कालान्तरे एते मम पुत्राः स्युः। त्वया कृतं कर्मणि, मरुतो नाम यान्तु।" एवं दित्याः वचनं श्रुत्वा, सहस्राक्षः पुरन्दरः अञ्जलिं कृत्वा उवाच— "सर्वं यथोक्तं भविष्यति न संशयः। तव पुत्राः दिव्यरूपिणः यथेष्टं विचरिष्यन्ति।" एवं सन्धाय, मातृपुत्रौ तस्मिन् तपोवने, राम, स्वकार्यसिद्धये स्वर्गं गतवन्तौ इति श्रूयते। एष एव देशः, ककुत्स्थ, यत्र महेन्द्रः पूर्वं वसति स्म। अत्रैव सा तपस्विनी दिति विचरन्ती दृष्टा। इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः धर्मात्मा अलम्बुषायाः पुत्रः विशालः अत्र जातः, तेनैव विशाला नाम पुरी निर्मिता। विशालस्य पुत्रः वीर्यवान् हेमचन्द्रः; हेमचन्द्रस्य सुतः सुकथितः सुचन्द्रः। सुचन्द्रस्य धर्मात्मा धूम्राश्वः; तस्य पुत्रः श्रीमान् सृञ्जयः। सृञ्जयस्य पुत्रः वीर्यशीलः सहदेवः; सहदेवस्य पुत्रः धर्मात्मा कुशाश्वः। कुशाश्वस्य पुत्रः महाबलः सोमदत्तः; सोमदत्तस्य पुत्रः काकुत्स्थः प्रसिद्धः। तस्य पुत्रः महातेजाः अस्मिन्पुरी वर्तते, सुमतिः नाम, दुर्जयः, कीर्तिमान्। इक्ष्वाकुवंशस्य कृपया, वैशालीराजानः दीर्घायुषः, आर्याः, शूराः, धर्मिष्ठाश्च भवन्ति। अत्र वयम् अद्य रात्रौ सुखेन वासं करिष्यामः; प्रातर्, नरश्रेष्ठ, जनकं द्रष्टव्यम्। तदा सुमतिः महातेजाः विश्वामित्रस्य आगमनं श्रुत्वा, महात्मा, कीर्तिमान्, प्रत्यागच्छत्। आचार्यैः बान्धवैः सह सर्वमान्यं कृत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, कुशलप्रश्नं कृत्वा, विश्वामित्रं वाक्यम् उवाच— "धन्योऽहं, भगवन्, पुण्यभाग्यवान् च, यन्मम भूमिं त्वं प्रविष्टः; त्वां दृष्ट्वा मत्समो भाग्यवान् नास्ति।" इति श्रीवाल्मीकि रामायणे बालकाण्डे अष्टचत्वारिंशः सर्गः।