सः गतः सति, नरश्रेष्ठ, दितिः परमसन्तुष्टा कुशप्लवाख्यं देशं समुपेत्य तीव्रं तपः समारब्धवती। सा तपस्यन्ती तिष्ठन्ती, नरश्रेष्ठ, इन्द्रः परमगुणसम्पन्नः तस्याः सेवाṃ कृतवान्। अग्निं कुशान् दारूणि जलं फलमूलानि यानि यद्वाञ्छितं तानि सर्वाणि इन्द्रः समुपपादयत्। सः सर्वदा दितिं मर्दनैः क्लेशपरिहारैश्च सम्यक् उपचचार। एवं सहस्रवर्षेभ्यः दशवर्षाणि शेषाणि सन्ति इति, रघुनन्दन, दितिः परमहृष्टा इन्द्रं प्रहृष्टवदना उवाच— “दशवर्षाणि शेषाणि मम तपसः, बलश्रेष्ठ; ततः अनन्तरं त्वं स्वभ्रातरं द्रक्ष्यसि, शुभमस्तु ते। यं पुत्रं त्वदर्थं जनयिष्यामि, स विजिगीषुः त्वया सह निरामयः त्रिलोकविजयं भागं करिष्यति। तव प्रार्थनया, देवश्रेष्ठ, तव महात्मना पित्रा सहस्रवर्षान्ते मम पुत्रार्थं वरः दत्तः।” एवं उक्त्वा, दितिः मध्याह्नसमये निद्रया आक्रान्ता, शिरसि पादौ स्थापयित्वा शयानाभवत्। तस्याः तादृशामशुद्धिं दृष्ट्वा, यत्र शिरः तत्र पादौ, इन्द्रः हसितवान् प्रमुदितश्च। सः इन्द्रः तस्याः शरीरस्य विवरात् प्रविश्य, राम, परमबलसम्पन्नः, गर्भं सप्तधा चकर्त। गर्भं शतशृङ्गेन्द्रवज्रेण विदार्यमाणं मधुरं रुरोद, राम, तदा दितिः प्रमुदिता जागरामास। इन्द्रः गर्भं प्रति उवाच— “मा रुद, मा रुद,” इति; तथापि रुदन्तं गर्भं महाबलः इन्द्रः पुनः पुनः चकर्त। दितिः उवाच— “मा हन्याः, मा हन्याः,” इति; मातुः वचनात् इन्द्रः तत्रैव निवृत्तः। इन्द्रः वज्रपाणिः अञ्जलिं कृत्वा दितिं उवाच— “देवि, त्वं अशुचिः शिरसि पादौ स्थापयित्वा सुप्तवती। तस्मिन्काले अहं गर्भं चकर्तं, यः युद्धे मम हन्ता अभवत्; अतः त्वया मम क्षन्तव्यम्।” शृणु, राम, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशत्तमः सर्गः। गर्भे सप्तधा कर्ते, दितिः दुःखिता, सौम्यवाक्यैः दुर्जयं सहस्राक्षं इन्द्रं उवाच— “मम दोषात् एष गर्भः सप्तधा कृतः; सुरेश, बलघ्न, तव दोषो नास्ति। मम गर्भस्य हितार्थं त्वया यत् प्रीयते तत् कर्तव्यम्—एते सप्त जना मारुतगणानां सप्तानां रक्षिणः भवन्तु। एते सप्त जना वातवाहनाः दिवि विचरन्तु, पुत्र, मारुतनामानो दिव्यरूपिणः मम एव सन्तु। एकः ब्रह्मलोकं गच्छतु, अन्यः इन्द्रलोकं; तृतीयः दिव्यवायुः नाम्ना प्रसिद्धः। चत्वारः, देवश्रेष्ठ, तवाज्ञया दिशः विचरन्तु। शुभमस्तु ते, एते कालान्तरे मम पुत्राः। तव कृत्येन एते मारुतनामानो भविष्यन्ति।” एवं उक्त्वा, सहस्राक्षः पुरन्दरः अञ्जलिं कृत्वा उवाच— “यथा त्वया उक्तं तथा एव सर्वं भविष्यति, न संशयः। तव पुत्राः दिव्यरूपिणः यथेष्टं विचरिष्यन्ति।” एवं संमते माता पुत्रश्च तपोवने, राम, श्रूयते, स्वकार्यं सम्पाद्य स्वर्गं जग्मतुः। एष एव देशः, काकुत्स्थ, यत्र महेन्द्रः पूर्वं निवसत्। अत्रैव सा दितिः सिद्धतपसा विचरन्ती आसीत्। पुरुषसिंह, इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः धर्मात्मा अलम्बुषायाः पुत्रः विशालः नाम्ना प्रसिद्धः, तेनैवात्र विशाला नगरी निर्मिता। विशालस्य पुत्रः बली हेमचन्द्रः, हेमचन्द्रस्य सुतः सुप्रसिद्धः सुचन्द्रः। सुचन्द्रस्य धूम्राश्वः नाम राजा, तस्य पुत्रः सृञ्जयः। सृञ्जयस्य पुत्रः वीर्यशाली सहदेवः, सहदेवस्य पुत्रः धर्मात्मा कुशाश्वः। कुशाश्वस्य पुत्रः महाबलः सोमदत्तः, सोमदत्तस्य काकुत्स्थः नाम्ना प्रसिद्धः। तस्य पुत्रः महातेजाः अस्मिन्नेव नगरे वसति, यस्य नाम सुमतिः, यो जयेतरः प्रसिद्धः। इक्ष्वाकुवंशस्य प्रसादेन वैसाल्यराजानः दीर्घायुषः, आर्याः, शूराः, धर्मिष्ठाश्च भवन्ति। अत्र वयं रात्रौ एकं रात्रिं सुखेन वत्स्यामः; श्वः प्रातः, नरश्रेष्ठ, जनकं द्रष्टुमर्हसि। सुमतिः महातेजाः, विश्वामित्रस्य आगमनं श्रुत्वा, नरश्रेष्ठ, महायशाः, प्रत्यागच्छत्। सः स्वगुरुसम्बन्धिभिः सह श्रेष्ठमानमुपादाय, अञ्जलिं कृत्वा, कुशलं पृष्ट्वा, विश्वामित्रं वाक्यमुवाच— “धन्यः अहं, भाग्यशाली च, मुनिवर, यस्य भूमिमिमां त्वं प्रविष्टः; त्वां दृष्ट्वा मत्समो भाग्यवान् नास्ति।” शृणु, राम, श्रीमद्वाल्मीकिरामायणे बालकाण्डे अष्टचत्वारिंशत्तमः सर्गः।