सुनु, सुन्दरकाण्डे वाल्मीकि-रामायणे षष्टितमं सर्गं। तत्र श्रुत्वा तान् वचनानि, वालिनः पुत्रः आङ्गदः उवाच — "अश्विनोः द्वौ पुत्रौ, शीघ्रगामिनौ महाबलिनौ, वानराः अतिबलिनौ। पितामहस्य वरात्, अश्विनां गौरवाय, सर्वलोकपितामहः तयोः अतिमानं दत्तवान्। पुरा तयोः अभेद्यत्वं दत्तम्, यत् अन्यैः अप्राप्यं; तेन वरमदेन, तौ विशालं सैन्यं विनष्टवन्तौ। तौ वीरौ सुरामृतं पितवन्तौ; कोपितौ तौ एव लङ्कां अश्वरथगजसहितां विनाशयितुं समर्थौ। सर्वे वानराः अपसर्पन्तु; अहं एकः एव लङ्कां राक्षससैन्यसहितां विनाशयितुं पर्याप्तः। शीघ्रं लङ्कां च रावणं च विनाशयितुं समर्थः अस्मि; किं तु यदि दृढनिश्चयानां वीराणां सहायतया। भवद्भिः, शस्त्रकुशलैः, बलिष्ठैः, विजयलुब्धैः सह, वायुसुतस्य बलात् एव, लङ्कां दग्धा इति श्रुतम्। 'देवी दृष्टा न नीताऽस्मि' इति वचनं, यस्य तेजः प्रसिद्धम्, तस्य अनुकूलं न भवति। ह्यस्मिन् उच्छ्रये वा शौर्ये वा, देवदानवेषु कोऽपि तव तुल्यः न अस्ति। लङ्कां जित्वा राक्षससैन्यं हत्वा, युद्धे रावणं निहत्य, सीतां गृहीत्वा गच्छामः, सफलं कार्यं कृतम्, हर्षितहृदयाः। राक्षसाः हनुमता निहताः सन्ति, ततः किं कर्तव्यम्? जानकीं गृहीत्वा गच्छामः। जनककन्यां रामलक्ष्मणयोः मध्ये स्थापयेम; किमर्थं सर्वे वानराः, वा वानरश्रेष्ठः, कर्तुम् अनुचितं? एषः एव गच्छामः, राक्षसश्रेष्ठान् हत्वा, राघवम्, सुग्रीवम्, लक्ष्मणम् साक्षात् द्रष्टुं योग्याः।" तस्य दृढनिश्चयस्य वचनं श्रुत्वा, तदा वानरश्रेष्ठः जाम्बवान्, प्रीतः, अर्थविद्, अर्थवद् वचनम् उवाच — "महामते! यद् वक्तुम् इच्छसि, तद् अस्माकं न अभिप्रेतम्; दक्षिणदिशि अन्वेष्टुं आदेशः दत्तः। सीता यदि कपीन्द्रेण वा रामेण वा केनापि आनयिता, तदा न तुष्टिः। राघवः राजसिंहः, स्ववंशं उद्घोष्य, स्वयम् प्रतिज्ञां कृतवान् — सीतां सर्वेषां पुरतः पुनः प्राप्तुं। कपीन्द्रः सर्वेषां पुरतः मिथ्या न कर्तुं शक्यः; तद् कार्यं निष्फलं स्यात्, तस्य न तुष्टिः। वानरश्रेष्ठानां तेजः व्यर्थं स्यात्; अतः सर्वे रामं, लक्ष्मणं, सुग्रीवं च गत्वा, कार्यं निवेदयेम। अस्माकं मतिः तव दृढा न अस्ति; यथा रामस्य मनः निश्चलम्, तथा कार्यसिद्धिम् विचिन्तय।" ततः सुन्दरकाण्डे वाल्मीकि-रामायणे एकषष्टितमं सर्गं शृणु। तत्र, आङ्गदेन हनुमता च नेतृकृत्य, वानराः जाम्बवत्-वचनं स्वीकृतवन्तः। मेरुमन्दरसदृशाः, मदोन्मत्तमहागजसदृशाः, विशालाङ्गाः महाबलिनः, व्योम आच्छादयन्तः इव अभवन्। सर्वे प्राणी हनुमन्तं, आत्मसंयमिनं महाबलिनं, दृष्ट्या वहन्तः इव पूजितवन्तः। राघवस्य कार्यसिद्ध्यर्थं, परमकीर्तिसम्पादनाय, कार्यसिद्धौ सर्वे उत्साहिताः अभवन्। शुभवृत्तान्तस्य घोषणाय सर्वे उत्सुकाः, युद्धे हर्षिताः, रामस्य कार्ये दृढनिश्चयाः अभवन्। आकाशं उत्पत्य, वानराः विहायसा नन्दनसदृशं वनं, शतसहस्रवृक्षसंयुक्तं, प्राप्तवन्तः। तद् मधुवनं नाम, सुग्रीवेण रक्षितम्, सर्वप्राणिनां अगम्यम्, सर्वेषां प्रियं च। तत्र दधिमुखः नाम महावीर्यवान्, सुग्रीवस्य मातुलः, तं वनं नित्यं रक्षितवान्। तद् वनं प्राप्त्वा, वानराः अतीव उत्साहिताः अभवन्, यः महाकपिनृपस्य प्रियं मधुवनम्। मधुवनं दृष्ट्वा, मधुवर्णाः वानराः, हर्षपूर्णाः, आङ्गदं अभ्यगच्छन् मधुयाच्ञया। तदा आङ्गदः, जाम्बवत्प्रमुखान् वृद्धान् विचिन्त्य, सर्वेभ्यः मधुसेवनस्य अनुमतिं दत्तवान्। अनुमत्याः प्राप्ते, वानराः द्रुतं मधुवृक्षान् अभ्यधावन्। सुगन्धितमूलफलानि भक्षयन्तः, सर्वे हृष्टाः, अतीव मदोन्मत्ताः अभवन्। अनुमत्याः प्राप्ते, वनवासिनः हर्षिताः, पुनः पुनः नृत्यन्तः अभवन्। केचित् गायन्ति, केचित् हासन्ति, केचित् नृत्यन्ति, केचित् प्रणमन्ति; केचित् पतन्ति, केचित् विचरन्ति, केचित् उत्पत्य, केचित् वदन्ति। केचित् अन्योन्यं आश्रित्य तिष्ठन्ति, केचित् अधिकं वदन्ति; केचित् वृक्षान् अभ्यधावन्ति, केचित् वृक्षाग्रात् भूमौ पतन्ति। केचित् शीघ्रं भूम्यां उत्पत्य, वृक्षाग्रं गच्छन्ति; अन्यः गायन् हसन् आगच्छति, अन्यः हासन् रुदन् आगच्छति। अन्यः ताडयन् गर्जन् आगच्छति; वानरसैन्यं कोलाहलमयम् अभवत्। तत्र कोऽपि न मदोन्मत्तः नास्ति, कोऽपि न गर्वितः नास्ति। एवं सुन्दरकाण्डस्य एते सर्गौ, वानराणां कार्यसिद्ध्युत्साहः, हर्षः, मधुवनमदः च, रमणीयं कथा रूपेण संप्रस्तुते।