ततः दितिः दुःखार्तता कश्यपं महर्षिं प्रणम्य उवाच—"तपः करिष्यामि, त्वं मे गर्भलाभाय अनुमतिं दातुमर्हसि। पुत्रं मे देहि, यो देवराजस्य शत्रुः स्यादिति, भगवन्।" तस्याः वाक्यं श्रुत्वा तेजस्वी मारीचः कश्यपः दुःखशोकाभिभूतां दितिं मधुरया वाचा प्रत्युवाच—"एवं भवतु, शुभं ते अस्तु। तपोधने, शुचिः स्थातुमर्हसि। त्वया युद्धे इन्द्रघ्नः पुत्रः जनिष्यते। यदि सहस्रवर्षपर्यन्तं शुचिः स्थास्यसि, तदा मत्तः त्रैलोक्यविनाशकः पुत्रः जायते।" इति उक्त्वा तेजस्वी स महर्षिः सौम्यया हस्तेन दितिं स्पृष्ट्वा, तां अभ्यनुज्ञाय स्वं तपः कर्तुं जगाम। तस्य गमनानन्तरं, नरश्रेष्ठ, दितिः परमसन्तुष्टा कुशप्लवाख्यं देशं गत्वा घोरं तपः आरब्धवती। तस्यास्तपः कुर्वत्या, नरश्रेष्ठ, इन्द्रः सर्वगुणसम्पन्नः तस्याः सेवकः अभवत्। स इन्द्रः अग्निं, कुशान्, दारूणि, आपः, फलानि, मूलानि, यद् यत् इच्छितं तत् सर्वं उपनिनाय। स एव इन्द्रः स्नानसुखेन, विश्रामेन च सर्वदा दितिं उपचचार। यदा सहस्रवर्षेभ्यः दशवर्षाणि शेषाणि अभवन्, तदा दितिः प्रमुदिता इन्द्रं उवाच—"बलिनां श्रेष्ठ, मम तपसः दशवर्षाणि शेषाणि; ततो भ्रातरं तव द्रक्ष्यसि, शुभं ते अस्तु। त्वदर्थं यं पुत्रं अहं जनयिष्यामि, स विजिगीषुः त्रयाणि लोकानि त्वया सह दुःखरहितः जेष्यति। त्वदीयेन अनुरोधेन, देवश्रेष्ठ, तव पितरौ महात्मनौ मम सहस्रवर्षान्ते पुत्रलाभं वरं अदत्ताम्।" एवं उक्त्वा दितिः, मध्याह्नसमये, निद्राभिभूता, शिरसि पादौ स्थापयित्वा शयानाभवत्। तदा, तस्याः अशौचमवलोक्य, शिरसः स्थाने पादान् च दृष्ट्वा, इन्द्रः हृष्टः सस्मितम् अभवत्। स इन्द्रः तस्याः शरीरद्वारे प्रविश्य, परमबलसंपन्नः, गर्भं सप्तधा चिच्छेद। गर्भं वज्रशतधारेण विदार्यमाणं मधुरं रुरोद, तदा दितिः जागरा अभवत्। तदा इन्द्रः गर्भं उवाच—"मा रुद, मा रुद" इति; तथापि रुदता गर्भं महेन्द्रः पुनः पुनः चिच्छेद। दितिः उवाच—"मा हन्याः, मा हन्याः" इति; मातुः वचनात् इन्द्रः तत्रैव स्थित्वा विरराम। इन्द्रः वज्रं गृहीत्वा, अञ्जलिं कृत्वा, दितिं उवाच—"देवि, त्वं अशुचिः शिरसः स्थाने पादौ स्थापयित्वा सुप्ता। तं क्षणं दृष्ट्वा, हे देवी, अहं गर्भं चिच्छेदम्—यो युद्धे मम हन्ता अभविष्यत्। अतः त्वं मां क्षन्तुमर्हसि।" इत्येतस्मिन्नन्तरे वाल्मीकीय रामायणे बालकाण्डे सप्तचत्वारिंशत्तमः सर्ग आरभ्यते। यदा गर्भः सप्तधा विभक्तः, तदा दितिः दुःखार्ता, सान्त्वनपूर्वकं, अजितं सहस्राक्षं इन्द्रं उवाच—"मम दोषात् एष गर्भः सप्तधा विभक्तः, देवेश, बलघ्न, तव दोषः नास्ति। मम गर्भस्य यथोचितं कल्याणं त्वया कर्तव्यम्—एते सप्त जनाः सप्त मरुद्गणानां अधिपाः भवन्तु। एते सप्त, वातेन नीयमानाः, दिवं विचरन्तु; मरुतः नाम्ना ख्याताः, दिव्यरूपिणः, मम एव पुत्राः। एकः ब्रह्मणो लोके, अन्यः इन्द्रस्य लोके, तृतीयः दिव्यवायुः महायशाः। चत्वारः, देवश्रेष्ठ, तवाज्ञया दिग्विभागेषु विचरन्तु। कालान्तरे एते पुत्राः मम स्युः। तव कृत्येन ते मरुतः इति नाम्ना ख्याताः स्युः।" एवं उक्त्वा, सहस्राक्षः पुरन्दरः अञ्जलिं कृत्वा प्रत्युवाच—"यथा त्वया उक्तं, तथा एव सर्वं भविष्यति, न संशयः। तव पुत्राः दिव्यरूपिणः यथेष्टं विचरिष्यन्ति।" इति मातापुत्रौ तपोवने सन्धिं कृत्वा, स्वकार्यसिद्ध्यर्थं दिवं जग्मतुः। एष एव देशः, काकुत्स्थकुलोत्पन्न, यत्र महेन्द्रः पूर्वं निवसति स्म। अत्रैव तपःसम्पन्ना दितिः विचरत्। अत्र, नरश्रेष्ठ, इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः धर्मात्मा अलम्बुषायां जातः विशालः इति ख्यातः। तेनैव अत्र विशाला नाम नगरी निर्मिता। विशालस्य पुत्रः महाबलः हेमचन्द्रः, तस्मात् प्रसिद्धः सुतः सुचन्द्रः। सुचन्द्रस्य धर्मात्मा धूम्राश्वः, तस्मात् सृञ्जयः। सृञ्जयस्य महातेजाः सहदेवः, तस्य पुत्रः धर्मात्मा कुशाश्वः। कुशाश्वस्य पुत्रः महाबलः सोमदत्तः, तस्य पुत्रः काकुत्स्थः। तस्य पुत्रः महातेजाः अस्मिन्नेव पुरी निवसति, सुमति नाम्ना प्रसिद्धः, अजेयश्च। इक्ष्वाकुवरप्रसादात्, वैशालीनां सर्वे नृपाः दीर्घायुषः, धर्मिष्ठाः, पराक्रान्ताः, महात्मानश्च भवन्ति।