हनूमान्, वायुसूनुः, वानरः स्वयम्, श्रीराघवस्य कार्यसिद्ध्यर्थं तव समीपमागतः, प्रभो। अहं रामदूतः, सुग्रीवस्य मन्त्र्यपि वानरः, तव दर्शनेच्छया इह प्राप्तवान्। मम वक्तव्यं शृणु, यन्मया तव समीपे रामस्याज्ञया कथ्यते—राक्षसेन्द्रस्य च वानरेन्द्रस्य च सन्देशोऽयं तवोपरि प्रेषितः। सुग्रीवः धर्मार्थकामसंयुक्तानि हितानि वचांसि तव प्रति प्राह, यानि तव कल्याणाय सन्ति। ऋश्यमूकगिरौ महान् वृक्षान्तराले वसतः मम समीपं रघुवंशश्रीरामः सख्यभावेन आगतः। तेन प्रोक्तं—"राजन्, राक्षसेन मम भार्या अपहृता; सहाय्याय त्वया मया सह संधिः कर्तव्यः।" सुग्रीवस्य राज्यं वालिना हृतं दृष्ट्वा, रामलक्ष्मणाभ्यां साकं वह्निसाक्षिकं सख्यं कृतम्। युद्धे एकबाणेन वालिं हत्वा, रामेण सुग्रीवः वानराणां राजा कृतः। रामस्य आज्ञया सर्वशक्त्या तस्य सहाय्यं कर्तव्यम्; धर्मानुसारं अहम् अत्र त्वत्समीपं प्रेषितः। शीघ्रं सीता राघवाय समर्प्यताम्, अन्यथा बलवन्तः वानराः तव सैन्यं विनाशयिष्यन्ति। वानराणां बलं पूर्वं केनापि न ज्ञातम्; आमन्त्रिताः अपि ते देवतानां समीपं गच्छन्ति। एतद् यथावद् सुग्रीवेण तव प्रति मया निवेदितम्; ततः स राक्षसाधिपः मां क्रुद्धया दृष्ट्या दग्धुमिव निरीक्षते स्म। पापकर्मणा रावणेन, मम बलं न ज्ञात्वा, मां हन्तुं राक्षसाः समादेशिताः। तदा विभीषणो नाम महाबुद्धिः भ्राता तस्य राक्षसाधिपस्य मम पक्षे प्रार्थयामास। स उवाच—"राक्षससिंह, एषा वृत्तिः राजधर्मविरुद्धा न कर्तव्या। दूतवधः राजशास्त्रेषु न विहितः; दूतवाक्येन यत् ज्ञातव्यम्, तत् ज्ञातव्यम्। महानपि दूतः अपराधी चेत्, तस्य केवलं विकृतिः विधीयते, न तु वधः।" विभीषणस्य वचः श्रुत्वा रावणः राक्षसान् आज्ञापयत्—"अस्य पुच्छं दह्यताम् अद्य।