श्रीरामायणस्य बालकाण्डे एषा कथा प्रवहति। ये ये विष्णुम् अव्ययम् परमपुरुषम् उपजग्मुः, तान् सर्वान् विष्णुना बलिना रणाङ्गणे निष्पिष्टाः। अदितेः पुत्राः, हे वीराः, घोरायाम् अस्मिन् महायुद्धे दैत्यान् दितेः पुत्रान् निहत्य विजयं प्राप्नुवन्। ततः, दितेः पुत्रेषु हतेषु, सा दिति महतीं शोकव्यथाम् अनुभूय, स्वं पतिं मारीचिपुत्रं कश्यपम् उपगम्य स्नेहेन वाक्यम् अब्रवीत्— "भगवन्, मम पुत्राः तव तेजस्विभिः पुत्रैः हताः। अहम् इच्छामि दीर्घसंपादितेन तपसा लब्धुम् एकं पुत्रम्, यः इन्द्रस्य वधः स्यात्। तस्मात् अहम् तपस्यामि, त्वम् मम गर्भदानम् अनुमन्यस्व। मम पुत्रः इन्द्रजित् भवेत्—एष मे मनोरथः।" तस्याः वचः श्रुत्वा मारीचिपुत्रः कश्यपः महातेजाः ताम् शोकार्तां दितिं प्रहृष्टया वाचा प्रत्युवाच—"एवमस्तु, शुभं भवतु। त्वम् शुद्धा भव, तपस्विनि। सहस्रवर्षपर्यन्तम् यावत् शुद्धा स्थास्यसि, तदा त्वम् मत्तः त्रैलोक्यविनाशकं पुत्रम् जनयिष्यसि।" इति उक्त्वा तेजस्वी स ऋषिः सौम्यया हस्तेन ताम् स्पृष्ट्वा, ताम् अनुगृह्य स्वं तपोवनम् अगच्छत्। कश्यपस्य गच्छति, सा दिति परमसन्तुष्टा कुशप्लवाख्यं देशम् आगत्य घोरं तपः उपचक्रमे। तस्याः तप्यमानायाः, शक्रः परमगुणसम्पन्नः इन्द्रः ताम् उपतस्थे। अग्निं, कुशान्, दारु, जलम्, फलम्, मूलानि, यत् किमपि अपि आवश्यकम्, तत् सर्वम् इन्द्रः दित्यै समर्पयत्। सर्वदा माल्याभ्यञ्जनैः, श्रमपरिहारैः च, स इन्द्रः दितिं सेवमानः आसीत्। यदा सहस्रवर्षस्य केवलं दशवर्षाणि अवशिष्टानि, तदा दिति हृष्टा इन्द्रम् उवाच—"मम तपसः दशवर्षाणि शेषाणि, ततः अनन्तरम् त्वम् स्वभ्रातरम् द्रक्ष्यसि, शुभम् अस्तु ते। यं पुत्रम् अहम् जनयिष्यामि, स त्वया सह त्रैलोक्यविजयं विहरिष्यति। त्वदीयेनैव प्रार्थनया तव पितरौ महात्मनौ मम पुत्रार्थम् वरम् अदत्ताम्।" एवं उक्त्वा, दिवसस्य मध्यभागे, दिति निद्रया पीडिता, शिरसि पादौ स्थापयित्वा, शुद्धिं न पालयन्ती शयिता। तां तथा अशुद्धां दृष्ट्वा, केशान् पादेषु संस्थापितान्, इन्द्रः प्रहसन् हृष्टः अभवत्। ततः इन्द्रः तस्याः शरीरस्य विवरात् प्रविश्य, महाबलः तस्याः गर्भम् सप्तधा विचकर्त। गर्भः शतशृङ्गेन्द्रवज्रेण विदारितः, मधुरं रुरोद, यदा दिति सुप्तायाः जागरणम् अभवत्। इन्द्रः गर्भम् अवदत्—"मा रुद, मा रुद" इति, तथापि रुदति तम् इन्द्रः पुनः पुनः विचकर्त। दिति चोवाच—"मा हन्याः, मा हन्याः" इति; मातुः वचः सम्मान्य, इन्द्रः तस्मात् निविवृते। तदा वज्रपाणिः इन्द्रः कृताञ्जलिः दितिम् उवाच—"देवि, त्वम् अशुद्धा शिरसि पादौ स्थापयित्वा सुप्ता। तम् अवसरम् लब्ध्वा अहम् गर्भम् सप्तधा अकुर्वम्, यः मम रणेषु वधः स्यात्। अतः त्वम् मां क्षन्तुम् अर्हसि।" ततः, सप्तधा विदारिते गर्भे, दिति शोककर्शिता सौम्यया वाचा अजेयम् इन्द्रम् उवाच—"मम दोषात् एष गर्भः सप्तधा अभवत्, त्वया न किञ्चिद् अपराधः कृतः। त्वम् देवेश, बलिनां शत्रुघ्न, मम गर्भस्य हितार्थम् किञ्चिद् मम प्रीतिकरं कुरु। एते सप्त जना मरुतां गणानां सप्तानां रक्षिणः भवन्तु। एते सप्त जना वातवाहनाः, दिव्यरूपिणः, मम एव पुत्रा भवन्तु। एकः ब्रह्मलोकं गच्छतु, अन्यः इन्द्रलोकम्, तृतीयः दिव्यवायुः ख्यातिम् प्राप्नुयात्। चत्वारः त्वदीयाज्ञया दिशः विचरन्तु। त्वया कृतं कर्मणां नाम्ना एते मरुतः प्रसिद्धाः भवन्तु।" तस्याः वचः श्रुत्वा, सहस्राक्षः पुरन्दरः कृताञ्जलिः प्रत्युवाच—"यथा उक्तं भवत्या तथा एव एषां सर्वं भविष्यति, न संशयः। ते पुत्राः दिव्यरूपिणः स्वेच्छया विचरिष्यन्ति।" एवं माता पुत्रश्च तपोवने संनिधाय, स्वकार्यं सम्पाद्य, दिवम् अगच्छताम्। एष एव अयं देशः, हे काकुत्स्थ, यत्र महेन्द्रः पूर्वं निवसति स्म। अत्रैव सा दिति तपोधना विचरत्। अत्रैव, हे पुरुषर्षभ, इक्ष्वाकुवंशसम्भूतः धर्मात्मा अलम्बुषायाः पुत्रः विशालः नाम प्रसिद्धः अभवत्। तेनैव अत्र विशाला नाम पुरी निर्मिता। विशालस्य पुत्रः अभवत् बलवान् हेमचन्द्रः, तस्मात् हेमचन्द्रात् सुप्रसिद्धः सुतः सुचन्द्रः जातः। एवं श्रीवाल्मीकि-रामायणे बालकाण्डे सर्गद्वयं सम्पूर्णम्।