अहं विश्रान्तोऽपि चिन्तयन् मनसा शान्तिं न प्राप्नुवम्, कथं जनकात्मन्या सह संवादं कुर्यामिति विचिन्तयम्। ततः इक्ष्वाकुवंशस्य कीर्तिं कृत्वा तं प्रथमं स्थापयन्, राजर्षिभिः शोभितं वचनं श्रावयन् तस्याः समीपे स्थितवान्। तदा सा भर्तुः स्मरणेन अश्रुपूर्णलोचना माम् अपृच्छत्—"कः त्वं? केन वा कथं वा अत्र आगतः, कपिश्रेष्ठ?" इति। "रामे तव कः स्नेहः? तद् वद," इत्युक्त्वा सा माम् अपृच्छत्। तस्याः वचः श्रुत्वा अहम् अपि प्रत्यवद्यम्—"देवि, तव पतिः रामः वीर्यवान् सुग्रीवः नाम महाकपिकुलपतिः मित्रम् अस्ति।" "तस्य सेवकः हनुमान् अहम्, तव निर्मलपतेः रामस्य प्रेषितः अत्र आगतः," इति सन्देशं दत्वा उक्तवान्। "एषा, शोभने, तव प्रत्यक्षं चिन्हम्—यद् रामः दशरथनन्दनः पुरुषसिंहः स्वयम् तुभ्यं दत्तवान्," इति वदन्। "ततः, देवि, आज्ञापय—किं करवाणि? त्वां रामलक्ष्मणयोः समीपं नयामि वा? किं इच्छसि?" इति पृष्टवान्। तस्याः वचः श्रुत्वा, जनकनन्दिनी सीता, "राघवः रावणं विनाश्य माम् आनयतु," इति अवदत्। अहं तां निष्कल्मषां पुण्यशीलां नमस्कृत्य रामस्य हर्षाय किञ्चित् अभिज्ञानं याचितवान्। तदा सीता "एषा उत्तमा मणिः गृह्य, येन दीर्घबाहुः रामः त्वां सम्मानयति," इति उक्त्वा, तां उत्तममणिं, व्याकुला सती, मम हस्ते दत्तवती, वाक्येन च मम प्रति विश्वासं दत्तवती। ततः अहम्, राजकन्यायाः प्रदक्षिणं कृत्वा, प्रणम्य, मनसि रामस्य समीपं गन्तुं निश्चयम् अकरवम्। तदा सा पुनः मनसि निश्चय्य माम् अवदत्—"हनुमन्, मम वृत्तान्तं राघवाय निवेदय।" "यथा श्रुत्वा रामः लक्ष्मणः सुग्रीवः च शीघ्रं आगच्छेयुः—तथा कुरु।" "यदि अन्यथा स्यात्, द्वौ मासौ जीवितं मे अवशिष्यते; यदि काकुत्स्थः मां न पश्यति, रक्षाहीनवद् म्रियामि," इति। तस्याः दुःखितं वचनं श्रुत्वा मम मनसि कोपः उत्पन्नः। ततः किं कर्तव्यं शेषम् इति विचिन्त्य, मे शरीरं पर्वतसदृशं जातम्, युद्धे इच्छया रावणस्य वनं विध्वंसितवान्। तदा भीममुख्याः राक्षसीः तद् वनं भग्नं विक्षिप्तं च दृष्ट्वा, भयभीताः मृगपक्षिणः च विलोक्य, शीघ्रं समागत्य रावणं सूचितवन्त्यः। "राजन्, तव कष्टसाध्यं सुरक्षितं वनं दुष्टकपिना भग्नं, तव वीर्यं न ज्ञातम्," इति। "तस्य दुष्टस्य, तव अप्रियकर्मणः शीघ्रं मृत्युम् आज्ञापय, यथा पुनः न आगच्छेत्," इति। तद् श्रुत्वा राक्षसराजः किंकरान् नाम भीमकायान् राक्षसान् प्रेषितवान्, ये रावणस्य इच्छानुसारं गतवन्तः। अष्ट्युत्सहस्राणि तेषां शूलमुष्टिपाणिनां वनभागे मम वज्रदण्डेन निहतानि। ये जीवितवन्तः शीघ्रगामिनः रावणं गत्वा, "सेना हनुमता विनष्टा," इति सूचितवन्तः। ततः मम मनसि लङ्कातोरणं भग्नं कर्तुं विचारः उत्पन्नः; तत्र स्थितान् शतं राक्षसान् स्तम्भेन हत्वा, लङ्कायाः भूषणं क्रुद्धः विनाशितवान्। तदा रावणः प्रहस्तपुत्रं जम्बुमालिं प्रेषितवान्। सः भीमरूपैः राक्षसैः सहितः योधः मम सामना प्राप्तः। अहं तं तस्य अनुयायिनः च तीक्ष्णेन वज्रदण्डेन हत्वा, राक्षसराजः मन्त्रिपुत्रान् महाबलान् प्रेषितवान्। तान् मन्त्रिपुत्रान् सशस्त्रसैन्ययुक्तान् अहं वज्रदण्डेन यमलोकं प्रापितवान्। पुनः रावणः श्रुत्वा मन्त्रिपुत्रानां निधनं, पञ्च सेनापतिनः वीरान् प्रेषितवान्। तान् सेनापतिनः सह सैन्येन हत्वा, दशग्रीवः पुनः महाबलिनं पुत्रं अक्षं प्रेषितवान्। सः बहुभिः राक्षसैः सहितः युद्धाय प्रस्थितः; सः मन्दोदरीपुत्रः युद्धकुशलः आकाशे उत्थाय, अहं तं पादाभ्यां गृह्य, शतवारं घूर्णयित्वा, भूमौ क्षिप्तवान्। दशग्रीवः अक्षस्य निधनं श्रुत्वा, कोपितः द्वितीयं पुत्रं इन्द्रजित् नाम प्रेषितवान्। सः क्रुद्धः युद्धे गर्वितः, अहं तं समस्तं सैन्यं च प्रत्यूह्य स्थितवान्। तस्य बलं युद्धे क्षीणम्, तथापि बलवान् गर्वितः अभवत्। रावणेन प्रेषितः, मदोन्मत्तैः योधैः सहितः, सः मम अजेयत्वं सेनायाः च विनाशं ज्ञात्वा, ब्रह्मास्त्रं शीघ्रं यथा वायुः मां बन्धितवान्। ततः राक्षसैः रज्जुभिः बद्धः, रावणस्य समीपं नीतः। तं दृष्ट्वा, दुष्टः रावणः मां सम्बोधितवान्।