रावणस्य प्रासादे सीताम् न दृष्ट्वा, अहम् दुःखसागरम् प्रविष्टः, तस्य पारम् अपश्यन्, शोकसम्बाधः अभवम्। शोकग्रस्तः सन्, अहम् सुवर्णपरिखायाः आवृतम् एकम् उत्तमम् गृहवाटिकाम् अपश्यम्। तस्य सुवर्णपरिखायाः उपरि उत्पत्य, अहम् अशोकवनस्य मध्ये बहुषु वृक्षेषु स्थितम् महान् शिंशपावृक्षम् अपश्यम्। तत्र आरोह्य, अहम् सुवर्णमयं कदलीवनम् अपश्यम्; शिंशपावृक्षस्य समीपे, अहम् एकाम् स्त्रीं, दीप्तवर्णाम्, अपश्यम्। सा कृष्णवर्णा, पद्मपत्रनयनाः, उपवासेन कृशमुखा, एकवासना, जटिलकेशा, धूलिपिङ्गलकेशा च। मांसरुधिरभक्षिकाभिः राक्षसीभिः परिवृता, हरिणीव व्याघ्रीषु, तासाम् मध्ये सा पुनः पुनः भीषयिता दृष्टा। एकबन्धकेशा, शोकार्ता, पतिस्मरणे स्थिरचित्ता, भूमौ शयाना, मलिनाङ्गा, शिशिरारम्भे पद्मवत्। रावणात् सर्वम् आशां हित्वा, मृत्युनिश्चिता, मृगनयना, सा शीघ्रम् मया दृष्टा। एवं ताम् रामपत्नीम् दीप्तकीर्तिम् दृष्ट्वा, अहम् शिंशपावृक्षे स्थितः, ताम् निरीक्षन् अवस्थितः। ततः रावणप्रासादात् काञ्चीकिङ्किणीनादयुतः घोषः, गंभीरः, मया श्रुतः। तदा अहम् अतिव्यग्रः, स्वम् स्वरूपम् गुप्त्वा, शिंशपावृक्षस्य घने पत्रे पक्षिणिव स्थितः। ततो रावणस्य पत्न्यः, बलवान् रावणः च, यत्र सीता स्थितास्ति तत्र आगच्छन्। राक्षसाधिपतिम् दृष्ट्वा, सुन्दरी सीता, ऊरू संकुच्य, बाहुभिः स्तनौ आवृत्य, भीता अभवत्। सा भयाकुला, दुःखिता, चतुर्दिशम् निरीक्ष्य, रक्षकम् न पश्यन्ती, कम्पमाना, तपस्विन्याः वृत्त्या स्थिता। दशग्रीवः दुःखग्रस्तः सीताम् उवाच—‘नम्रशिरा त्वाम् प्रपद्ये, कृपया माम् अवलोकय।’ ‘यद्यहंकारात् त्वम् माम् न अभिगच्छसि, गर्विता, तदा द्विमासात्, सीते, तव रुधिरम् पिबामि।’ रावणस्य तानि वाक्यानि श्रुत्वा, दुष्टात्मनः, सीता क्रोधात् उत्तमानि वाक्यानि उवाच। ‘दुष्ट राक्षस! अहम् रामस्य पत्नी, अनन्ततेजाः, दशरथस्य स्नुषा, इक्ष्वाकुवंशस्य नृपस्य।’ ‘कथम् तव जिह्वा न पतिता, एतानि अश्राव्यवचनानि वदन्? किं तव बलम्, हे कुत्सित, यः पतिसन्निधौ विना माम् आहरसि?’ ‘त्वम् अत्र आगतः, दुष्ट, रामम् अप्राप्य, मया गुप्तः अपहृत्य; त्वम् रामस्य तुल्यः न, दास्यपि न अर्हसि।’ ‘राघवः अजितः, सत्यः, वीरः, युद्धे प्रसिद्धः।’ एवं जनकात्मजा दशाननम् कठोरवचनैः अभाषत्। रावणः तदा क्रोधात् दह्यमानः, अग्निवत्, विकृतनेत्रः, दक्षिणम् मुष्टिम् उद्यम्य, ताम् मैथिलीम् मारयितुम् आरभत्; तदा रावणपत्न्यः मध्ये स्थित्वा, तस्य भार्या, मंदोदरी नाम, श्रेष्ठा स्त्री, तं अवरोधयत्। प्रेम्णा तं सान्त्वयन्ती, मधुराणि वचनानि उवाच। ‘किम् सीतया तव कार्यम्, या शौर्ये इन्द्रसमाः? मया सह रमस्व; जानकी मया श्रेयसी न।’ ‘देवकन्याभिः, गन्धर्वकन्याभिः, यक्षकन्याभिः च रमस्व; सीतया किं तव?’ तदा ताभिः स्त्रीभिः परिवृतः, बलवान् राक्षसः शीघ्रम् उत्थाप्य, स्वप्रासादम् नीतः। दशग्रीवे निर्गते, विकृतमुख्याः राक्षस्यः सीताम् भीषयन्ति, कठोराणि घोराणि च वचनानि वदन्त्यः। जानकी तासाम् वचनानि तृणवत् अवमन्य, तासाम् गर्जनम् अपि तृणवत् अपश्यत्। राक्षस्यः, मांसभक्षिकाः, व्यर्थम् भीषयन्ति, तासाम् आक्रोशः रावणम् प्रति सीतायाः दृढनिश्चयम् निवेदयन्। ताः सर्वाः स्त्रियः, आशाभङ्गात्, प्रयासः क्षीणः, तपी, अन्ते निद्रायाम् पतिताः। तासु सुप्तासु, सीता, पतिसंरक्षणनिष्ठा, दुःखिता, विषण्णा, शोकात् विलपन्ती अभवत्। तासाम् मध्ये, तृजटा उत्थाय, वचनम् उवाच—‘शीघ्रम् आत्मानः खादत, न सीताम् श्यामनयनाम्।’ ‘एषा धर्मज्ञा जनककन्या, दशरथस्नुषा; अद्य अहम् भीषणम् रोमाञ्चकरम् स्वप्नम् दृष्टवान्।’ ‘सः राक्षसविनाशम्, पतिस्य विजयम् सूचयति; पर्याप्तम्—राघवात् राक्षस्यः शरणम् वयम् याचामः।’ ‘वैदेह्याः कृपाम् वयम् याचामः; एषा मे रोचते। यदि दुःखितस्य स्वप्नः एवं दृश्यते—’ ‘सा, विविधदुःखात् मुक्त्वा, अतुलम् सुखम् प्राप्नोति; मैथिली, जनककन्या, नम्राणाम् कृपया वर्तते।’ ‘सा एव राक्षस्यः महद् भयात् रक्षितुम् समर्था।’ तदा या लज्जिता युवती, पतिस्य विजयेन हृष्टा, उवाच—‘यदि सत्यम्, अहम् वस्तुतः शरणम् भवामि; एवं सीताम् दुःखार्ताम् दृष्ट्वा—’ अहम् विश्रान्तः चिन्तयन्, मनः शान्तिम् न अलभम्; कथम् जनकात्मजया सह संवादः स्यात् इति विचारम् अकरवम्।