अहं तत्र सर्वां रात्रिं जनकात्मजां विचिन्वन् रावणस्य अन्तःपुराणि प्रविश्यापि तां तन्वङ्गीं न दृष्टवान्। रावणस्य भवनमध्ये सीतां अदृष्ट्वा, दुःखसागरमिव पारं न पश्यन्, अहं शोकसमाविष्टः अभवम्। तत्र शोकाकुलस्य मम एकं श्रेष्ठं गृहवाटिकां पश्यामि, या सुवर्णप्राकारेण परितः परिवृता आसीत्। ततः तस्याः प्राकारस्य उल्लङ्घनं कृत्वा, वृक्षसमूहेषु मध्ये महतीं शिंशपां अशोकवनस्य मध्ये स्थितां अपश्यम्। तत्रारूढः अहं सुवर्णकदलीवनं पश्यामि; न दूरस्थायां शिंशपायाम्, एकां रम्यवर्णां स्त्रीं अपश्यम्। सा कृष्णवर्णा, पद्मपत्रनयना, उपवासकृशानना, एकवासना, रजोधूसरकेशा च आसीत्। सा मांसशोणितभक्ष्याभिः राक्षसीभिः परिवृता, व्याघ्रीणां मध्ये हरिणीव, मम साक्षात् दृष्ट्वा पुनः पुनः भीषयन्तीभिः ताभिः पीडिता आसीत्। एकबन्धकचिता, विषण्णा, पतिसंयुक्तचित्ता, भूमौ शयाना, तनुना शरीरेण, शिशिरे पद्मवन्निस्तेजसा आसीत्। रावणात् सर्वाशाभ्रष्टा, मृत्युनिश्चिता, कथञ्चित् मृगशावनेत्रा, सा शीघ्रमेव मया दृष्टा। तां तादृशीं रामपत्नीं महात्मनीं दृष्ट्वा, अहं तत्रैव शिंशपायां स्थित्वा तां निरीक्षन् अवतिष्ठम्। ततः रावणगृहात् काञ्चीनूपुरनिनादयुतं घोरमेकं शब्दं शृणोमि। तदा अहं महत् सन्देहं प्राप्तः, स्वस्वरूपं संहृत्य, शिंशपायाः घनच्छायायां विहग इव स्थितः। ततो रावणपत्नीभिः परिवृतः महाबलः रावणः तत्र यत्र सीता आसीत्, आगतः। राक्षसराजं दृष्ट्वा, सा सुन्दरी सीता जानुनी संकुच्य, उरः बाहुभ्यां आच्छाद्य, तत्र स्थितवती। भयाविष्टा, संतप्तचित्ता, सर्वतः वीक्ष्य, त्रासिता, तपश्चर्यायाम् अनुवृत्ता, सा उद्दीर्णा आसीत्। दशग्रीवः दुःखसमाविष्टः सीतामिदं उवाच—"नमस्कृत्य ते पादयोः पतामि, मां अनुगृहाण।" "यदि त्वं गर्वात् मां नाभिनन्दसि, ततः द्विमासानन्तरं ते रक्तं पिबामि।" रावणस्य एतद् दुष्टात्मनः वचनं शृत्वा, सीता कोपसमन्विता उत्तमानि वाक्यानि अब्रवीत्—"दुष्ट राक्षस! अहं रामस्य पत्नी, अनन्तवीर्यस्य, दशरथस्य वधूः, इक्ष्वाकुवंशस्य पतिः।" "कथं ते जिह्वा न पतिता, एतान्यशक्यवाच्यवचनानि उक्त्वा? किं ते बलं, येन पतिसन्निधौ मम अपहरणं कृतम्?" "त्वं पृष्ठतः आगतः, दुष्ट, तं महात्मानं अदृष्ट्वा मां हृतवान्; त्वं रामस्य तुल्यः न, नापि तस्य दासस्य योग्यः।" "राघवः अजेयः, सत्यवादी, वीर्यवान्, युद्धे प्रसिद्धः।" एवं जनकात्मजा दशाननं कठोरं वचनं अब्रवीत्। सः तदा कोपेन ज्वलितः, वह्निरिव इन्धनसंयुक्तः, तीक्ष्णदृष्ट्या, दक्षिणहस्तं उत्तोल्य, सीतां हन्तुं प्रवृत्तः। तदा तत्र स्त्रीणां मध्ये रावणपत्नी, मन्दोदरी नाम, उत्तमा स्त्री, तम् उपगम्य, प्रेम्णा मधुरवचनानि अब्रवीत्—"किं त्वया सीतया, या शौर्येन्द्रसमाना? मया सह रमस्व; जानकी मम नातिशयिनी।" "देवगन्धर्वकन्याभिः, यक्षकन्याभिः च रमस्व, किं सीतया कर्तव्यम्?" तदा ताभिः स्त्रीभिः परिवृतः सः महाबलः राक्षसः शीघ्रं स्वगृहं नीतः। दशग्रीवे गते, विकृताननाः राक्षस्यः सीतां कठोरभीषणवचनैः भीषयन्त्यः अभवन्। जानकी तेषां वचनानि तृणसमानि अचिन्तयत्; तेषां गर्जनं च, यत् तस्याः श्रोत्रमुपगतम्, तदपि निरर्थकम्। ताः मांसशोणितभक्ष्याः राक्षस्यः तुच्छधिङ्कारं कृत्वा, सीतायाः दृढनिश्चयं रावणाय निवेदयामासुः। ताः सर्वाः स्त्रियः, निराशाः, श्रान्ताः, क्लेशेन पीडिताः, अन्ते निद्रायाः वशं जग्मुः। तासु सुप्तासु, सीता पतिसंयुक्तचित्ता, शोकसंतप्तमनाः, दुःखार्ता विलपन्ती उपविष्टा। तदा तासां मध्ये उत्तिष्ठन्ती त्रिजटा इति नाम्ना, इदं वचनं अब्रवीत्—"त्वं आत्मानं शीघ्रं खादध्वं, न तु कृष्णलोचनां सीताम्।" "एषा जनककन्या, दशरथस्य वधूः, धर्मिष्ठा; अद्य अहं भीषणं स्वप्नं दृष्टवती।" "सः स्वप्नः राक्षसानां विनाशं, तस्याः पतिं जयश्च दर्शयति; अलम्, राक्षसीनां समूहः राघवात् शरणं प्रार्थयाम।" "वैदेह्याः कृपां याचाम, एष मे रोचते; यदि पीडितायाः तादृशः स्वप्नः दृश्यते—" "सा विविधदुःखात् विमुक्ता, अनुत्तमं सुखं प्राप्नोति; मैथिली जनकदुहिता, प्रणतानां कृपया अनुग्रहं दास्यति।" "सा एव राक्षसीः महाभयात् रक्षितुं समर्था।