स मधुरया वाचा मां “पुत्र” इति सम्बोध्य, हृदयममृतायमानं कृतवान्, एवं प्रोवाच—“त्वं पितुः भ्राता मां विद्धि, वायुदेवस्य सखा च। अहं महोदधौ वसन् मैनाक इति प्रसिद्धः। पूर्वे काले, पुत्र, पर्वतानां श्रेष्ठाः पर्णिनः आसन्। ते स्वेच्छया सर्वतो भूमिं विचरन्तः पृथिवीं कम्पयन्ति स्म। तेषां कर्माणि श्रुत्वा देवानामधिपतिः महेन्द्रः सहस्रशः तेषां पर्णानि वज्रेण छित्त्वा नाशयामास। तत्र मम रक्षां महात्मा तव पिता वायुदेवः अकरोत्। स मां तदा वरुणालये स्थापयामास। अद्य तु राघवस्य शत्रुनिबर्हणस्य सहाय्यं मया कर्तव्यम्। एवं महात्मनः मैनाकस्य वचः श्रुत्वा धर्मस्य रक्षिता रामः, महेन्द्रसमविक्रमः, मम कृत्यमाख्यात्य, मनः स्थिरं कृतवान्। ततोऽहं मैनाकस्य अनुमतेन मार्गं पुनः प्रवृत्तः। स पर्वतः तत्र गूढः मानुषं रूपमास्थाय, सागरमगात्, पुरुषाकारदेहः सन्। ततः परमवेगेन शेषमार्गं प्रवृत्तः, चिरं कालं शीघ्रं यात्वा, महासागरस्य मध्ये सुरसां नाम नागमातरं दृष्टवान्। सा देवी मां इदं वचनमुवाच—“त्वं मम भक्ष्यत्वेन सुरैः नियुक्तः, कपिश्रेष्ठ; तस्मात् त्वां भक्षयिष्यामि, देवैः मम अर्पितः असि।” एवं सुरसायाः वचः श्रुत्वा, अहं कृताञ्जलिः, शोकवर्णः, प्राञ्जलिः, नम्रः, इदं वचनं उक्तवान्—“रामो दशरथात्मजः, कीर्तिमान् महाबलः, भ्रात्रा लक्ष्मणेन सीतया सह दण्डकारण्यं प्रविष्टः। तस्य भार्या सीता दुष्टेन रावणेन हृता; रामस्य आज्ञया अहं दूतः तत्र गच्छामि। त्वं अस्मिन्कृत्ये रामस्य सहाय्यं कुरु। अथवा मैथिलीं रामं च निर्दोषं दृष्ट्वा यथेष्टं कुरु। अहं तव मुखं प्रविश्य पुनः निर्गमिष्यामि, सत्यमेतत्।“ एवं मया उक्ता सुरसा कामरूपी प्रत्युवाच—“एतत् न कश्चित् अतिक्रामितुं शक्नोति; एवं मम वरः।” तदा अहं दशयोजनविस्तीर्णः अभवम्। क्षणेन तु अर्धयोजनमात्रः अभवम्, सा च स्वं मुखं मम आकारात् अपि विस्तीर्णं व्यादधात्। तस्याः मुखं तथा दृष्ट्वा, अहं पुनः अङ्गुष्ठमात्रः कृतवान्। तत्क्षणात् तस्याः मुखं प्रविश्य, क्षिप्रं निर्गतः। तदा सुरसा स्वस्वरूपे स्थित्वा मामुवाच—“कपिश्रेष्ठ, सौम्य, यथेष्टं कार्यं सम्पादय; वैदेहीं महात्मने राघवाय प्रत्यानय। सुखी भव, महाबाहो; अहं तव तुष्टा। ततः सर्वे प्राणिनः ‘साधु साधु’ इति मां प्रशशंसुः।” ततोऽहं गरुडवत् व्योम्नि प्रस्थितः, मम छाया गृहीता, किमपि न पश्यामि। वेगो नष्टः, सर्वदिशः निरीक्ष्य, किमपि न दृष्टम् येन मम गतिः निवार्यते। तदा चिन्ताम् आपन्नः—“किमेतत् यत् मम मार्गे विघ्नः जातः? रूपं न दृश्यते, विघ्नः तु अस्ति।” इत्येवम् शोकाकुलः अधः दृष्ट्वा, तत्र जले भीषणां राक्षसीं शयानां दृष्टवान्। सा भीमस्वना हसित्वा, मम स्थैर्यं नाशयन्ती, कठोरं वचनम् उक्तवती—“क्व गच्छसि, स्थूलशरीरिन्? त्वं मम भूतेच्छितं भोजनम्; दीर्घकालं निराहारं मां तव शरीरेण तर्पय।” अहं प्रत्युवाचं—“एवं भवतु।” ततः तस्याः मुखं तस्याः शरीरात् अपि विस्तीर्णं कृत्वा, तस्या भक्ष्यमानः, तस्याः भीषणं महद् मुखं वर्धमानं दृष्ट्वा, सा न मां न तद्रूपपरिवर्तनं अविद्यत्। ततः क्षणेन, स्वं रूपं संकुच्य, तस्या हृदयं गृहित्वा, व्योम्नि प्रतिप्लुतः। सा भीषणाङ्गी, हस्तौ प्रसार्य, लवणोदधौ पतिता, मया हृदयभिन्ना, पर्वतसमा। तदा दिव्यगत्या महात्मनां मधुरं वचनं श्रुतम्—“भीषणा राक्षसी सिम्हिका हनूमता शीघ्रं निहता।” तां हत्वा, कृत्यं स्मृत्वा, दीर्घं मार्गं गत्वा, पर्वतशोभितां पुरीं दृष्टवान्। दक्षिणे तटे लवणस्य सागरस्य, राक्षसानां वासस्थानं लङ्कां सायं प्राप्तवान्। तत्र अहं राक्षसैः अदृष्टः प्रविष्टः। प्रविश्य, कालान्ते मेघसमप्रभां स्त्रीं दृष्टवान्। सा केचिद् भीमस्वना हसित्वा, ज्वलद्ग्रीवा, मां हन्तुम् उद्धता, पुरतः स्थितवती। तां भीषणां वामेन पाणिना प्रहार्य, प्रविश्य सायं, सा भीता माम् उक्तवती—“वीर, तव वीर्येण लङ्कापुरी जिता; अतः त्वया सर्वे राक्षसाः निःशेषतः विजेष्यन्ते।” तत्र अहं रात्रौ सर्वां जनकात्मजां अन्वेषयन् विचरामि स्म; रावणस्य अन्तःपुराणि प्रविश्य अपि, तां सुकेशिनीं न अद्राक्षम्।