तस्य शिखरं सूर्यसङ्काशं मम प्रहारेण सहस्रधा भग्नम्। ततः मम निश्चयं विज्ञाय स महाशैलः मया सह संवादं आरब्धवान्। स मां मधुरया गिरा, हृदयमुद्यानयन्त्या, "पुत्र" इति सम्बोध्य उवाच— "त्वं वातात्मनः पुत्रस्य भ्राता, वायुदेवस्य सखा, पितुः सखा च माम् अवगच्छ। अहं महोदधौ निवसन् मैनाक इति प्रसिद्धः। पुरा, हे पुत्र, पर्वतश्रेष्ठाः पक्षिणः आसन्।" "ते पर्वता इच्छया पृथिवीं सर्वतः सञ्चरन्ति स्म, तेन भूमिं विह्वलयन्ति स्म। तेषां पर्वतानां कर्माणि श्रुत्वा देवानां प्रभुः महेन्द्रः—" "भगवता तेन सहस्रशः वज्रेण तेषां पक्षाः छिन्नाः। अहं तु तव महात्मनः पितुः प्रसादेन रक्षितः। तस्मिन्नपि काले, वायुदेवेन अहं वरुणालये स्थापितः। अद्य तु राघवस्य शत्रुघ्नस्य साहाय्यं कर्तव्यमस्ति।" एवं महात्मना मैनाकेन उक्तं श्रुत्वा रामो धर्मसंहितां महेन्द्रसमवीर्यं स्मरामि। तस्मै पर्वताय मम कार्यं निवेद्य, दृढनिश्चयः अहं तस्य अनुमतिं प्राप्य गच्छामि स्म। स पर्वतः तु तत्रान्तर्धाय मानुषं रूपं धारयन्, सागरं प्रविष्टः पुरुषाकारः महाशैलः। ततः परमवेगेन शेषमार्गं प्रति प्रस्थितः, चिरकालं शीघ्रं गत्वा मार्गं ययौ। तदा अहं सागरमध्ये सुरसां नागमातरं दृष्टवान्; सा देवी माम् इदं वचनम् उवाच— "त्वं मम भोजनार्थं देवैः नियोजितः, कपिश्रेष्ठ; अतः त्वां खादिष्यामि, देवैः मम अर्पितः त्वम्।" एवं सुरसायाः उक्तः अहं अञ्जलिं कृत्वा, विवर्णमुखः, प्रणम्य इदं वचनं उवाचम्— "रामः दशरथात्मजः तेजस्वी महाबलः भ्रात्रा लक्ष्मणेन सह सीतया च दण्डकारण्यं प्रविष्टः।" "तस्य धर्मपत्नी सीता पापेन रावणेन हृता; रामस्य आज्ञया अहं दूतः तत्र गच्छामि।" "त्वं रामस्य अस्मिन्कर्मणि साहाय्यम् अर्हसि; अथवा मैथिलीं च निर्दोषं रामं च दृष्ट्वा यथेष्टं कर्तुमर्हसि।" "अहं तव मुखं प्रविश्य पुनः निष्क्रान्तः भविष्यामि; एष सत्यं प्रतिजाने।" मया एवं उक्ता सुरसा कामरूपिणी प्रत्युवाच— "एतत् मत्प्रसादात् कोऽपि नातिक्रामेत्; एष मे वरः।" एवं सुरसायाः उक्तः अहं दशयोजनपरिमाणः अभवम्। ततः क्षणेन पूर्वादर्धविस्तृतः अभवम्; सा च स्वमुखं मम आकारात् विस्तीर्णतरं चकार। तस्याः मुखं तथा प्रसारितं दृष्ट्वा अहं पुनः अङ्गुष्ठमात्रः अभवम्। क्षणेनैव तस्याः मुखं प्रविश्य पुनः निष्क्रान्तः। ततः सुरसा स्वेन रूपे मम प्रति इदं वचनम् उवाच— "कपिश्रेष्ठ, गच्छ सौम्य, यथेष्टं कार्यं साधय; वैदेहीं महात्मने राघवाय आनय।" "सुखी भव, महाबाहो; अहं त्वया तुष्टा, कपे।" ततः सर्वे प्राणी माम् अभिनन्द्य "साधु साधु" इति शंसन्ति स्म। ततः अहं गरुडवत् महाकाशे प्लुतः; मम छाया गृहीता, न तु किञ्चिद् अपश्यं। गतवेगः सन् सर्वदिक् निरीक्ष्य किञ्चिदपि न दृष्टवान् येन मम गतिः निवारिता। तदा मम मनसि चिन्ता समुत्पन्ना—"किं एतत् मम मार्गस्य विघ्नं? अदृष्टरूपं किञ्चिद् आविर्भूतम्।" इति शोकाकुलस्य मे दृष्टिः अधः पतिता; तत्र भीषणां राक्षसीं सलिलमध्ये शयानां अपश्यम्। सा घोरं हासं कृत्वा, अहं निर्भयः तस्याः कठोरं वचनं श्रुतवान्— "क्व गच्छसि, महाकाय? त्वं मम भूतेच्छितं भोजनं। दीर्घकालं निराहाराय मे तव देहेन तृप्तिं कुरु।" अहं प्रत्युवाचं—"एवं भवतु" इति; ततः तस्या मुखात् अधिकं महाकायं धारयन् तस्या देहं पूरयामि। मां भक्षयन्त्याः तस्या घोरं विशालं च मुखं वर्धते स्म, न तु सा मां न वेत्ति, न च मे रूपपरिवर्तनं जानाति। क्षणेनैव अहं स्वमहद्रूपं संक्षिप्य तस्या हृदयं गृहीत्वा आकाशे प्लुतः। सा भीषणा, प्रसारितबाहुका, हृतहृदया, पर्वतसमाना, लवणोदधिं पतिता। तदा अहं दिव्यगतानां महात्मनाम् "हत्वा त्वरया सिंहिकां हनुमता" इति मधुरं वचनं श्रुतवान्। तां निहत्य मम शीघ्रकार्यम् अनुस्मरन्, दीर्घमार्गं गत्वा पर्वतैः भूषितां पुरीं दृष्टवान्। दक्षिणे सागरतीरे राक्षसानां निवासं लङ्कां सायं सूर्यास्तसमये प्राप्तवान्। तत्र अहं राक्षसैः अप्रत्यभिज्ञातः प्रविश्य, प्रविशन् सन्ध्यायाम्, मेघसमप्रभां स्त्रीं दृष्टवान्। सा काचित् स्त्री, दीप्तजटिला, हास्यं कृत्वा, मां हन्तुम् उद्यता, मम पुरतः स्थितवती। तस्याः भयङ्करायाः अहं वामभुजप्रहारेण निपातितवान्; सा च संध्याकाले प्रविशन्तं मां भीता वचः अब्रवीत्— "वीर, तव वीर्येण लङ्कापुरी जितासि; अतः त्वं निःसंशयं सर्वान् राक्षसान् विजेष्यसि।