मनो मम निश्चयं कृत्वा "एतत् मे भेदनं कर्तव्यम्" इति निश्चितवान्। ततो महता पुच्छेन तं महागिरिं ताडयामास। तस्य शिखरं, सूर्यसमप्रभं, मम प्रहारात् सहस्रधा भग्नम्। तदा मम धैर्यं विज्ञाय स महान् पर्वतः मया सह समभाषत। सः मधुरया वाचा मां "पुत्र" इति सम्बोधितवान्, यया मम हृदयं हृष्टम्। सः अवदत्—"त्वं वातात्मजस्य पुत्रः, मम भ्रातुः सुतः, वायोः सखा च। अहं मैनाकः नाम्ना, महोदधौ स्थितः। प्राचीनकाले, पुत्र, पर्वतश्रेष्ठानां पक्षिणः आसन्। ते इच्छया भूमिं सर्वतः विचरन्ति स्म, सर्वतः पृथिवीं विकोचयन्तः। तेषां कर्माणि श्रुत्वा, देवानां ईश्वरः महेन्द्रः, स्वेन वज्रेण सहस्रशः तेषां पक्षान् छित्त्वा नाशयामास। तदा तव पितरं महात्मानं कृपया अहं तस्मात् त्रातः। स कालः यदा वायुः मां वरुणालये स्थापयामास। अद्य तु राघवस्य सहाय्यं मया कर्तव्यम्, यः रिपून् जेतुं समर्थः।" एवं महात्मनः मैनाकस्य वचः श्रुत्वा, रामः धर्मात्मा, महेन्द्रसमविक्रमः, तस्य कार्यस्य निवेदनं पर्वते कृत्वा, अहं दृढनिश्चयः स्थितवान्। ततो मैनाकस्य अनुमतिं लब्ध्वा, मार्गे पुनः प्रवृत्तः। सः पर्वतः, आत्मानं गुह्यं कृत्वा, मानुषरूपं धारयामास; स महापर्वतः उदधिं प्रविष्टः, मानुषसदृशं शरीरं धारयन्। ततः परमवेगेन अवशिष्टमार्गे गतवान्। दीर्घकालात् शीघ्रं गत्वा, सागरमध्यभागे सुरसां नाम नागमातरं दृष्टवान्। सा देवी माम् एवं वचनं अब्रवीत्—"त्वं मम आहारः देवैः नियोजितः, कपिश्रेष्ठ; तस्मात् त्वां भोक्ष्ये, देवैः निर्दिष्टः।" एवं सुरसया उक्तः अहं कृताञ्जलिः, नम्रः, विवर्णमुखः, इदं वचनम् अवदं—"रामः दशरथात्मजः, यशस्वी बलवान्, भ्राता लक्ष्मणेन सह, भार्यया सीतया च दण्डकारण्यं प्रविष्टः। तस्य भार्या सीता दुष्टेन रावणेन हृता; रामस्य आज्ञया अहं दूतः तत्र गच्छामि। त्वं अस्मिन्कर्मणि रामस्य साहाय्यं कर्तुम् अर्हसि; अथवा मैथिलीं रामं च दृष्ट्वा यथेष्टं कुरु। तव वदनं प्रविश्य पुनः निष्क्रान्तुम् अहम् इत्येतत् सत्यं प्रतिजाने।" मया एवमुक्ता सुरसा, कामरूपिणी, प्रत्युवाच—"न कोऽपि एतदतिक्रमितुम् अर्हति; एष मे वरः।" एवं सुरसायाः वचः श्रुत्वा, अहं दशयोजनपरिमाणः अभवं। ततः क्षणेन अर्धं विस्तीर्णः अभवं; सा च ममापि विस्तीर्णतरं वदनं प्रसारयामास। तस्याः वदनं तथा विस्तारितं दृष्ट्वा, अहं पुनः अङ्गुष्ठमात्रः अभवं। तत्क्षणादेव तस्याः वदनं प्रविश्य निर्गतः। तदा सुरसा स्वस्वरूपे स्थित्वा माम् अब्रवीत्—"कपिश्रेष्ठ, सौम्य, यथेष्टं कार्यं कुरु; वैदेहीं महात्मने राघवाय आनय। सुखी भव, महाबाहो; अहं त्वया तुष्टा।" ततः सर्वैः भूतैः "साधु साधु" इति प्रशंसितः। ततः अहं गरुडवत् व्योम्नि प्लुतः; मम छाया गृहीता, किंचिदपि न दृष्टम्। वेगं नष्टं दृष्ट्वा, सर्वदिशः निरीक्ष्य, न किञ्चिद् अवलोकितम् येन मम गतिः निवारिता। तदा मम मनसि विचारः उत्पन्नः—"किं एतद् यत् मम मार्गे विघ्नः जातः? किंचिद् अत्र दृश्यते न, परन्तु विघ्नः सञ्जातः।" एवं चिन्तयन्, दुःखितः भूत्वा, अधः पश्यन्, जले भीषणा राक्षसी दृष्टा। सा भीमस्वना हसन्ती, माम् उद्यम्य, कठोरं वचनम् उक्तवती—"क्व गच्छसि, महाकाय? त्वं मे प्रियः आहारः, दीर्घकालात् क्षुधार्तस्य। स्वशरीरेण मां तर्पय।" अहं प्रत्युवाचं—"एवं भवतु" इति। तदा अहम् अपि तस्याः वदनात् अपि महत्तरं शरीरं कृत्वा प्रविष्टः। सा मम रूपपरिवर्तनं न बुबुधे, केवलं विशालं वदनं प्रसारयन्ती माम् अपि निगलयन्ती स्थितवती। ततः क्षणेन मम रूपं संहत्य, तस्याः हृदयं गृहीत्वा, व्योम्नि प्लुतः। सा भीषणा, प्रसारितबाहुः, सागरे पतिता, मया हृदयहरणेन पर्वतसमा। तदा दिव्याः महात्मानः स्वरेण उक्तवन्तः—"भीमां राक्षसीं सिंहिकां हनूता शीघ्रं हता।" तां हत्वा, मम शीघ्रकार्यम् अनुस्मृत्य, दीर्घमार्गं गत्वा, पर्वतैः भूषितां पुरीं दृष्टवान्। सागरदक्षिणे तीरे, राक्षसानां निवासं लङ्कां प्राप्तवान्, सूर्यास्तसमये। तत्र अहं अप्रत्यक्षितः, भीमराक्षसैः अदृष्टः प्रविष्टः। प्रविश्य, काञ्चन एकां स्त्रीं दृष्टवान्, या सन्ध्याकालान्ते घनमेघसमा विराजमाना। सा स्त्री, हास्यं कृत्वा, मम पुरतः स्थितवती, ज्वलद्गुच्छा, मां हन्तुं समुत्सुकाऽभवत्। तस्याः भीमायाः, वामेन पाणिना प्रहारेण, अहं जयं प्राप्तवान्। सायंकाले प्रविश्य, सा भीता, मां प्रति वचनम् उक्तवती।