सर्वे पुण्यवान् वानराः प्रमोदेन समन्विताः समागताः सुखेन उपविशन्तः तदा हर्षपूर्णः जाम्बवान् स्नेहपूर्वकं महावानरं हनुमन्तं सम्बोधितवान्। स वायुपुत्रं हनुमन्तं कृत्स्नवृत्तान्तं ज्ञातुम् इच्छन् एवम् अपृच्छत् — "कथं त्वया देवी दृष्टा? कथं सा तत्र स्थितवती?" पुनः अपि — "कथं तया तत्र दुष्टः रावणः आचरितः? सर्वमेतत् सत्यम् आख्याहि, महावानर।" "कथं देवी अन्विष्यता, किं प्रत्युवाच सा? यथार्थं शृण्वन्तः पुनः विचिन्तयामः किम् करणीयम्।" "यद्वाक्यं यत्कर्म यः रक्षितव्यः, सर्वं आगतम्, तद् त्वया स्पष्टीकर्तव्यम्।" एवं जाम्बवता उपदिष्टः हनुमान् हर्षात् रोमाञ्चितः, सीतां देवीं प्रणम्य, वक्तुम् आरब्धवान्। स कथयति — "तव साक्षात् पुरतः महेन्द्रशिखरात् उत्प्लुत्य दक्षिणसमुद्रतीरं प्रति गन्तुम् उद्युक्तः अभवम्।" "गच्छन् अहम् एकं भीषणं विघ्नं अदृष्टम्, स सुवर्णमयः अद्भुतः रम्यः पर्वतः आसीत्।" "स पर्वतः मम मार्गे स्थितः विघ्नरूपेण, तं दिव्यं सुवर्णमयं श्रेष्ठं पर्वतं समीपं गत्वा—" "मम मनसि निश्चितवान् — 'एतत् विघ्नं भेदितव्यम्।' तत्र मम पुच्छेन तं पर्वतं अभिघात्य—" "तस्य शिखरं सूर्यसदृशं मम प्रहारात् सहस्रधा भग्नम्। तदा मम दृढसंकल्पं ज्ञात्वा स महापर्वतः उक्तवान्।" "मधुरया वाचा 'पुत्र' इति माम् आह्वयन् हृदयम् आनन्दयन् उक्तवान् — 'वायोः सखा अहम् तव पितुः भ्राता।'" "मैनाकः नाम्ना अहम्, महोदधौ स्थितः। पुरातने काले पर्वतः पंखिनः आसन्।" "ते इच्छया भूमिं सर्वतः विचरन्ति स्म, भूमिं कम्पयन्ति स्म। तेषां कर्माणि श्रुत्वा महेन्द्रः देवाधिपः—" "वज्रेण सहस्रशः तेषां पंखान् छित्त्वा। किंतु तव महात्मना पितृणा मम रक्षणम् अभवत्।" "तदा वायुः माम् वरुणालये स्थापयामास। अद्य राघवस्य सहायः भवितव्यः।" "रामः धर्मनिष्ठेषु श्रेष्ठः, वीर्ये महेन्द्रसमः — मैनाकस्य महात्मनः वचनं श्रुत्वा—" "मम कार्यं पर्वतं निवेद्य, दृढसंकल्पः अभवम्। मैनाकस्य अनुमत्याः अनन्तरम्, गन्तुम् आरब्धवान्।" "स पर्वतः मानवाकारं धृत्वा, सागरं प्रविष्टः।" "ततः परमवेगं समासाद्य, शेषमार्गं प्रस्थितवान्। दीर्घकालं शीघ्रं गत्वा।" "तत्र नागमाता सुरसा देवी मध्यसागरे दृष्टा। सा देवी माम् इदं वचनम् उक्तवती।" "'त्वं मम भक्ष्यः देवैः नियुक्तः, वानरश्रेष्ठ। तस्मात् त्वां भक्षयिष्यामि, देवैः नियुक्तम्।'" "एवं सुरसया उक्तः, अञ्जलिं कृत्वा, शोकवर्णितमुखः, इदं वचनम् उक्तवान्।" "'रामः दशरथपुत्रः, कीर्तिमान् महाबलः, लक्ष्मणेन सह दण्डकारण्यं प्रविष्टः, सीतया सह।'" "'तस्य पत्नी सीता दुष्टेन रावणेन अपहृता। रामस्य आज्ञया दूतः सन्देशार्थं गच्छामि।'" "'त्वया रामस्य सहायः कर्तव्यः। अथवा मैथिल्याः दर्शनं कृत्वा, निर्दोषस्य रामस्य च, यथेष्टं कुरु।'" "'त्वां प्रविश्य पुनः निष्क्रान्तः भविष्यामि। सत्यं प्रतिज्ञाय।' एवं मया उक्ता सुरसा कामरूपिणी प्रत्युवाच।" "'एवं नातिक्रान्तव्यम्, तत्तद् मम वरः।' सुरसा उक्ता, अहम् दशयोजनपरिमाणः अभवम्।" "क्षणात् पूर्वार्धपरिमाणः अभवम्, सा ममात् विस्तीर्णं मुखं व्याप्तवती।" "तस्याः विस्तीर्णं मुखं दृष्ट्वा, अहम् अङ्गुष्ठपरिमाणः अभवम्।" "शीघ्रं तस्या मुखं प्रविश्य पुनः निष्क्रान्तः। तदा सुरसा देवी स्वरूपेण इदं वचनम् उक्तवती।" "'वानरश्रेष्ठ, सौम्य, यथेष्टं कार्यं साधय। वैदेहीं महात्मनः राघवाय प्रापय।'" "'सुखी भव, महाबाहो, तव प्रसन्ना अहम्।' ततः सर्वे प्राणीः 'साधु साधु' इति स्तुतवन्तः।" "ततः अहम् गरुडवत् व्योम्नि उड्डीयमानः, छायाम् उपगृह्य, किंचिद् न अपश्यं।" "ततः गतवेगः, सर्वदिशः निरीक्ष्य, यत्र मम गमनं विघ्नितम्, तत्र किमपि न अपश्यं।" "तदा मम मनसि विचारः उद्भूतः — 'किम् एष विघ्नः? रूपं न दृश्यते।'" "शोकग्रस्तः अधः दृष्ट्वा, तत्र भीषणा राक्षसी जलमध्ये शयाना दृष्टा।" "सा भीमं हास्यं कृत्वा, अहम् अविचलितः, तस्याः कठोरं वचनम् शृणोमि।" "'क्व गच्छसि, महाकाय? त्वं मम भूखाय भक्ष्यः। मम दीर्घकालविहीनं शरीरं तवेन पूरय।'" "अहम् प्रत्युवाच — 'एवम् अस्तु,' तस्याः शरीरं तस्याः मुखात् विस्तीर्णं कृत्वा पूरितवान्।" एवं हनुमान् वानरान् सीतादर्शनस्य, मार्गस्य च, समस्त विघ्नानां यथाक्रमं सत्यं वृत्तान्तं हर्षपूर्णः आख्यात्।