हनूमान् महाबलवान् मेघनिनादसन्निभं महान् शब्दं कृत्वा स्वमित्रान् द्रष्टुम् उत्सुकः तत्र प्रदेशे समुपागमत्। सः मार्गे गारुडचर्यायां महतीं गर्जनां कृत्वा पुच्छं च कम्पयामास। तस्य गर्जनया सूर्यमण्डलयुक्तं नभः कम्पितवत् इव बभूव। ये च ते महाबलिनः वानराः सागरस्य उत्तरतीरे स्थिताः आसन्, ते अपि तं महाशब्दं शुश्रुवुः। ते वीर्यवन्तः वानराः, ये पूर्वं तत्र निविष्टाः वातात्मजस्य दर्शनकामाः आसन्, हनूमतः तं मेघनिनादसन्निभं घोरं शब्दं शुश्रुवुः। सर्वे त एव वनचारी वानराः दुःखेन हृदयैः पीडिताः सन्तः, वानरश्रेष्ठस्य तं मेघनादसन्निभं महाशब्दं शुश्रुवुः। तस्य महतो घोषस्य प्रतिध्वनिं सर्वतः शृण्वन्तः सर्वे वानराः प्रियसुहृदं द्रष्टुम् उत्कण्ठिताः अभवन्। तदा वानरश्रेष्ठः जाम्बवान् प्रमोदहर्षपूर्णहृदयः सर्वान् वानरान् इदं वचनम् अब्रवीत्— "नूनं हनूमान् कार्यं सम्यक् समाप्यागतः, अन्यथा तादृशः शब्दः तस्मात् न जायेत।" तस्य बाहुपार्श्वघोषं महाबलिनः तं महाशब्दं च श्रुत्वा वानराः प्रमुदिताः स्वस्थानात् उत्पेतुः। ते प्रमुदिताः वानराः शिखरात् शिखरं, शृङ्गात् शृङ्गं प्रति हनूमन्तं द्रष्टुम् उत्सुकाः विचलिताः। हृष्टाः ते वानराः शाखाग्रेषु स्थित्वा शाखाः गृहीत्वा स्वच्छानि वस्त्राणि च वेवुः। यथा पर्वतगुहायां निलीनः वातः निनदति, तथा बलवान् पवनसुतः हनूमान् अपि घोरं निनदं कृतवान्। तम् अभ्रसमूहसन्निभं महाकायं वानरं पतन्तं दृष्ट्वा, सर्वे वानराः कृताञ्जलयः स्थिताः। सः शीघ्रगामी वीर्यवान् वानरः पर्वतसन्निभः तत्र वृक्षगुच्छमध्ये तस्य पर्वतस्य शिखरे न्यपतत्। सः प्रमुदितः शोभनायां पर्वतान्तःस्रवण्याम् अवतीर्य, छिन्नपक्षः पर्वतः इव आकाशात् पतितः। तदा सर्वे वानरश्रेष्ठाः हृष्टहृदयाः महात्मानं हनूमन्तं परिवृत्योपसस्रुः। तं परिवृत्य सर्वे परमं हर्षं प्राप्ताः, प्रसन्नमुखाः तस्य आगमनं प्रहर्षेण प्रतीयन्त। मूलफलानि आदाय वानराः पवनसुतं वानरश्रेष्ठं हनूमन्तं पूजयामासुः। केचन हृष्टाः गायन्ति स्म, केचन हर्षनिनादं कृतवन्तः, केचन प्रमुदिताः वानरश्रेष्ठाः शाखाः आनयामासुः। तदा महाकायः हनूमान् ज्येष्ठान् जाम्बवदादीन् च, युवराजम् अङ्गदं च, प्रणम्य ताभ्यां पूजितः वानरैः च सत्कृतः, संक्षिप्तेन वचसा अवदत्— "सीता दृष्टा।" ततः वालिसुतं हस्तेन गृहीत्वा हनूमान् रमणीयायां वनभूमौ महेन्द्रशैले सुखे स्थले उपाविशत्। ततो हनूमान् पृष्टः तान् वानरश्रेष्ठान् प्रति उवाच— "अशोकवाटिकायां उपविष्टां जनकात्मजां अहं अद्राक्षम्।" भयङ्करीभिः राक्षसीभिः रक्ष्यमाणां, निष्कलुषां, एकवेण्या, युवतीं, रामदर्शनलोलुपाम्। उपवासक्लिष्टां मलिनां जटिलां कृशां च तां दृष्ट्वा— "दृष्टा सा" इति महार्थं वचनं तेनोक्तं, यथा अमृतं तद्वचनं बभूव। एवं हनूमतः वचः श्रुत्वा सर्वे वानराः प्रमुदिताः अभवन्; केचन शिञ्जितवन्तः, केचन गर्जितवन्तः, केचन महाबलिनः मेघघोषं कृतवन्तः। केचन किलकिलं कृतवन्तः, केचन प्रतिगर्जनं कृतवन्तः, केचन प्रमुदिताः दीर्घपुच्छान् उन्नमितवन्तः। दीर्घवक्रपुच्छाः प्रसार्य, अन्ये हृष्टाः वानरश्रेष्ठं तेजस्विनं हनूमन्तं स्पृष्टवन्तः। पर्वतशिखरं प्रपत्य, प्रमोदेन हनूमन्तं आलिङ्ग्य, ततः अङ्गदः हनूमन्तं इदं वचनं अब्रवीत्। सर्वेषां वानरवीराणां मध्ये अङ्गदः अप्रतिमं वचनं हनूमन्तं प्रति अवदत्— "धैर्ये बले च कोऽपि त्वत्समो वानराणां नास्ति।" "त्वमेव हि विस्तीर्णं सागरं लङ्घ्य पुनरागतः— वानरश्रेष्ठ, त्वमेव अस्माकं जीवनदाताऽसि।" "त्वदीयेन कृपया रामं द्रक्ष्यामः, कृतार्थाः भविष्यामः। अहो स्वामिभक्तिः, अहो बलम्, अहो धृतिः।" "धन्यः त्वं या त्वया रामपत्नी श्रीमती दृष्टा, धन्यः सः काकुत्स्थः, यः सीतावियोगजं शोकं त्यक्ष्यति।" ततः प्रमुदिताः वानराः अङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च परिवृत्य, विस्तीर्णेषु शिलासु उपाविशन्। तेषु पर्वतशिलासु उपविष्टाः वानरश्रेष्ठाः, समुद्रलंघनकथां श्रोतुम् उत्सुकाः आसन्। लङ्कादर्शनस्य, सीतादर्शनस्य, रावणस्य च वृत्तान्तं श्रोतुम् इच्छन्तः, सर्वे कृताञ्जलयः हनूमन्तं प्रत्युपस्थिताः तस्य वचने एकचित्ताः आसन्। तत्र श्रीमान् अङ्गदः बहुभिः वानरैः परिवृतः, स्वर्गे अमरैः परिवृत इन्द्रः इव, पूजितः स्थितः। ततः सः महत् पर्वतशिखरं श्रीमान् हनूमान् च बाहुबलसमन्वितः अङ्गदः च, हर्षात् आसीनौ, शोभायाम् अतिविशिष्टं बभूवतुः। एवं पञ्चाशत्तमेऽध्याये समाप्ते, अष्टपञ्चाशत्तमं शृणुत। ततः महेन्द्रशिखरे तस्मिन्, हनूमत्प्रधानाः महाबलिनः वानराः परमं हर्षं अनुभूतवन्तः।