तदा महाकपिः, पर्वतराजं आरोह्य, महान् शब्दः उत्पादितः, शिलाः चूर्णीकृताः च अभवन्। बलवर्धितः स कपिश्रेष्ठः, लवणोदधि दक्षिणतीरात् उत्तरतीरं गन्तुम् इच्छन्, पर्वतम् आरोहति स्म। स वायुसुतः भीमं सर्पसमाकीर्णम् उदधिं दृष्ट्वा, वायुवत् आकाशं निरीक्षते स्म। ततः स कपिसिंहः दक्षिणदिशात् उत्तरदिशं गच्छन्, पर्वतं अत्यन्तं अभिपीडयन्, पर्वतश्च तेन कपिना अधः पीडितः अभवत्। तत्र विविधजीवशब्दैः गर्जन्, पृथिव्याम् प्रविष्टः, शिखराणि कम्पमानानि, वृक्षाः पतन्ति स्म। महाबलस्य तस्य कपेः वेगेन पुष्पितवृक्षाः भूमौ पतिताः, इन्द्रवज्रहताः इव भग्नाः। महान् सिंहानां भीषणनादः, गुहावासिनां, तेन पीडितः, आकाशं विदारयन् श्रूयते स्म। विद्याधर्यः भयात् विक्षिप्तवस्त्राः, विकीर्णाभरणाः, पर्वतं त्वरया त्यक्त्वा आकाशं जग्मुः। विशालाः महाबलिनः सर्पाः, ज्वलज्जिह्वाः विषधराः, तेन पीडिताः, शिरःकण्ठाः विक्षिप्ताः, विक्रान्ताः अभवन्। किंनराः, सर्पाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, विद्याधराः च अपि तं पीडितं पर्वतराजं त्यक्त्वा आकाशं गताः। स बलवन्तः पर्वतः तस्य कपेः बलात्, उच्चशिखरैः सह, अधोलोकं प्रविष्टः। दशयोजनविस्तीर्णः, त्रिंशद्योजनुच्छ्रायः, स पर्वतः पृथिव्या समः अभवत्। ततः कपिश्रेष्ठः तं भीषणं लवणोदधिं सुशोभितं लंघयितुम् इच्छन्, आकाशं लीलया प्रविष्टः, तरङ्गान्तं गच्छन्। इदानीं सप्तपञ्चाशत् सर्गः कथ्यते। स महाकपिः, पर्वतपक्षवत् शीघ्रः, सर्पान् यक्षान् गन्धर्वान् पुष्पितपद्मानि नीलानि च लंघयन् गतः। स चन्द्रम् शशिनम् शतदलम् इव, सूर्यं शुक्लहंसम् इव, तारागणं कदम्बपुष्पाणि इव, मेघान् हरितकाषायम् इव आकाशे अपश्यत्। पुनर्वसू नक्षत्रम् महामीनम् इव, मंगलम् महाग्राहम् इव, ऐरावतम् महाद्वीपम् इव, स्वातिनक्षत्रम् विहारिणं हंसम् इव अपश्यत्। परिश्रान्तः हनुमान् वाततरङ्गसमुद्रं लंघयन्, शीतचन्द्रकिरणजलम् आकाशम् अतीतवान्। स आकाशम् भक्षयन् इव, चन्द्रम् स्पृशन् इव, तारागणं सूर्यवृन्दं च हरणं कृत्वा इव, व्योमं गतः। श्रान्तः अपि हनुमान् अनन्तं मेघसमुद्रं प्रविशन्, मेघसमूहान् आकर्षन् इव गतः। तत्र महाप्रभासम्पन्नाः मेघाः, पीताः रक्ताः नीलाः श्यामा हरिताः काषायाः च, दिव्यवर्णाः अदृश्यन्त। स मेघसमूहान् पुनः पुनः प्रविश्य निष्क्रम्य, कदाचित् प्रकाशमानः, कदाचित् तिरस्कृतः, शशिनम् इव आकाशे दीप्तिमान् अभवत्। विविधघनान् मध्ये गतः, श्वेतः कदाचित् दृश्यः कदाचित् अदृश्यः, स वीरः आकाशे शशिनम् इव शोभते स्म। गरुडवत् आकाशे विहरन्, वायुसुतः मेघसमूहान् विदारयन्, पुनः पुनः प्रकाशमान् अभवत्। स महान् गर्जनम् कृत्वा, महाघननिनादवत्, प्रमुखान् राक्षसान् हत्वा, स्वनाम उद्घोषयन्, नगरं कम्पयन्, रावणं व्यथयन्, महाबलिनः वीरान् हत्वा, वैदेहीं प्रणम्य, हनुमान् पुनः समुद्रमध्ये लंघयन्, बलसम्पन्नः, पर्वतराजसुनाभस्य शिखरम् स्पृशन् अभवत्। बाणः इव शीघ्रगमनः, समीपं गत्वा, महापर्वतम् निरीक्षते स्म। महाकपिः महेन्द्रं मेघसंकाशम् दृष्ट्वा, महान् गर्जनम् कृत्वा, सर्वदिशः पूरयन् अभवत्। महाघननिनादवत् गर्जन्, स मित्रदर्शनात् उत्सुकः तं देशम् अगच्छत्। महतीं गर्जनम् कृत्वा, पुच्छम् कम्पयन्, गरुडमार्गे गर्जन्, तस्य गर्जनात् सूर्यमण्डलयुक्तम् आकाशम् कम्पितम् इव अभवत्। ये महाबलिनः उत्तरतीरे स्थिताः, ते वायुसुतस्य दर्शनम् इच्छन्तः, हनुमतः गर्जनम् महाबलम् मेघनिनादवत् श्रुतवन्तः। सर्वे वनवासिनः कपयः, दुःखितहृदयाः, कपिश्रेष्ठस्य गर्जनम् मेघनिनादवत् श्रुत्वा, हर्षिताः अभवन्। तं महाशब्दम् सर्वतः प्रतिध्वनितम् श्रुत्वा, सर्वे कपयः प्रियं मित्रम् द्रष्टुम् उत्सुकाः अभवन्। तदा जाम्बवान् कपिश्रेष्ठः, हर्षसन्तुष्टहृदयः, सर्वान् कपीन् इदं उवाच—नूनम् हनुमान् कार्यम् सम्पादितवान्; कार्ये असम्पन्ने तादृशः शब्दः न जायेत। तस्य बाहुस्थलनिनादम्, महाबलस्य गर्जनम् च श्रुत्वा, कपयः हर्षिताः, यत्र स्थिताः तत्रोत्प्लुत्य गताः। शिखरे शिखरे, शृंगे शृंगे, हर्षिताः कपयः हनुमन्तम् द्रष्टुम् उत्सुकाः अभवन्। प्रसन्नाः कपयः शाखाग्रेषु स्थित्वा, शाखाः गृहीत्वा, प्रकाशमानानि वस्त्राणि विक्षिप्य, हर्षिताः अभवन्।