राघवस्य दर्शनस्य सम्भावनया तीव्रानन्देन प्रेरितः पवनसुतः सुन्दरशैलशिखराणि पदाभ्यां पीडयामास। तस्य महाकपेरुत्साहात् महाशब्दः समुत्पन्नः, शिलाः चूर्णीकृताः, स तं महाशैलमारोह्य बलवत्तरः अभवत्। लवणोदधेः दक्षिणतटात् उत्तरतीरं प्रति गन्तुमिच्छन् वीरः पवनात्मजः तं गिरिमारोहत्। स तत्र भीषणं सर्पसंघातसंकीर्णं समुद्रं दृष्ट्वा, स्वयम् इव वायुः नभः पश्यन् स्थितवान्। कपिवरः स तदा दक्षिणदिशातः उत्तरदिशं प्रति जगाम; तस्मिन्नेव काले स महाशैलः कपिना पीडितः। तदा स शैलः नानाप्राणिसंघैः सह गर्जन्, कम्पमाने शिखरे, पतितवृक्षे च, भूमावप्रविशत्। पुष्पितवृक्षाः तस्य महाबलस्य वेगेन उन्मूलिताः, इन्द्रायुधेन हतवत् भूमौ भग्नाः पतिताः। गुहासु निवसन्तः महाबलिनः सिंहाः पीडिताः भीमस्वनं व्यनदन्, यः शब्दः आकाशमपि विदारयामास। विद्यार्धर्यः भयत्रस्ताः विकीर्णाभरणाः विक्षिप्तवस्त्राः सहसा शैलात् आकाशं प्रति प्रपेतुः। महाविषधराः ज्वलज्जिह्वाः विशालसर्पाः तस्य कपेः पदाभ्यां शिरःकण्ठयोः पीडिताः तीव्रं विक्षिप्ताः। किन्नराः, सर्पाः, गन्धर्वाः, यक्षाः, विद्यार्धराश्च अपि तेन पीडितं तं महाशैलं विहाय आकाशं प्रति जग्मुः। स महाशैलः कपिबलात् पीडितः, दीर्घशिखरयुक्तः, अधोलोकं प्रविवेश। दशयोजनविस्तीर्णः त्रिंशद्योजनुच्चः स शैलः भूमिसमः अभवत्। ततः स महाकपिः भीषणं लवणसागरं लीलया तरितुमिच्छन्, वेगेन आकाशं प्रति उत्पपात, ऊर्मिमालाकूलस्य सागरस्य तीरे समुपस्थितः। अथ शृणुत पञ्चाशितमं सप्ततितमं च सर्गम्। स उत्पत्य महाबलः पवनसुतः, पक्षिणं शैलमिव शीघ्रगामिन्, सर्पान् यक्षान् गन्धर्वान् पुष्पितपद्मोत्पलानि च अतीत्य जगाम। स चन्द्रमिव शशिपद्मम्, सूर्यं हंसमिव, तारागणान् कदम्बपुष्पाणि इव, मेघान् च हरितशैवालानि इव आकाशे दृष्टवान्। पुनर्वसुनक्षत्रं महामीना इव, मङ्गलं महाग्राहमिव, ऐरावतं महाद्वीपमिव, स्वातिनक्षत्रं क्रीडन्तं हंसमिव अपश्यत्। क्लान्तः स हनुमान् वातराशिमयतरङ्गस्य, शीतशशाङ्ककिरणशीतलस्य, व्योमसागरं अतीत्य जगाम। स नभः भक्षयन्निव, चन्द्रमाकर्षन्निव, तारागणं सूर्यबिम्बं च हरन्निव, आकाशे विचचार। क्लान्तोऽपि हनुमान् अनन्तं मेघसागरं प्रविश्य, मेघसमूहान् आकर्षन्निव गतवान्। तत्र महान्तः मेघाः पीता रक्ताः नीलाः श्यामा हरितरक्तवर्णाश्च विरेजुः। स हनुमान् पुनः पुनः मेघसमूहान् प्रविश्य निर्गम्य च, कदाचित् दीप्तः, कदाचित् तिरस्कृतः, शशिनिव बभौ। विविधेषु घनसमूहेषु सञ्चरन्, शुक्लः कदाचित् दृश्यः, कदाचित् तिरस्कृतः, स वीरः आकाशे शशिनिव बभौ। स पवनसुतः गरुडवद् आकाशे विचरन्, मेघसमूहान् विदारयन्, पुनः पुनः प्रकट्य बभौ। स तदा महाशब्दं कृत्वा, मेघगर्जितोपमं, प्रमुखान् राक्षसान् हत्वा, स्वनाम घोषयन्, लङ्कापुरीं कम्पितवान्, रावणं संतापितवान्, वीरान् निपात्य, वैदेह्याः प्रणामं कृत्वा, हनुमान् पुनः सागरमध्यं अतीत्य, शक्तियुक्तः सूनभशिखरं स्पृष्टवान्। स वेगेन मुक्तबाण इव समीपं गत्वा, तं महाशैलं ददर्श। महेन्द्रं मेघसङ्काशं दृष्ट्वा, महाकपिः गर्जनं कृतवान्, तेन गर्जितेन दश दिशः व्याप्ताः। स महाशब्दं कृत्वा, मेघगर्जितोपमं, सखिभ्यः साक्षात्कारकामः तत्र प्राप्य स्थितवान्। स पुनः महाशब्दं कृत्वा, पुच्छं च कम्पयन्, गरुडमार्गे गर्जन् जगाम। तस्य गर्जितेन सूर्यबिम्बयुक्तं नभः कम्पितमिव बभूव। ये च तदा सागरस्य उत्तरतीरे स्थिताः वीराः कपयः, ते पवनसुतस्य दर्शनकामाः, हनुमतः महाशब्दं मेघगर्जितोपमं श्रुत्वा प्रमोदिताः। सर्वे त एव वनचराः कपयः, शोकसम्पीडितहृदयाः, महाकपेश्च गर्जितं मेघगर्जितनिस्वनमिव श्रुत्वा प्रमोदिताः। तं घोरं निनादं सर्वतः प्रतिश्रुतं श्रुत्वा, सर्वे कपयः प्रियसखस्य दर्शनलालसाः उत्सुकाः अभवन्। जाम्बवान् कपिश्रेष्ठः, हर्षानन्दसमन्वितः, सर्वान् कपीन् इत्युवाच—"नूनम् हनुमता कार्यं सम्पादितम्; तादृशो निनादः तस्य असम्पादिते कार्ये न जायेत।" तस्य बाहुपार्श्वयोः शब्दं, महात्मनः गर्जितं च श्रुत्वा, हृष्टाः कपयः तत्रैव उत्पत्य तस्थुः। शिखरात् शिखरं, शिखरात् शिखरं प्रति, ते प्रमोदिताः कपयः हनुमतः दर्शनलालसाः शीघ्रं प्रचक्रमुः।