हनुमान् तदा शुभैः शकुनैः, दृष्टलक्षणैः, युक्तयुक्तैः कारणैः, तथा ऋषिवचनैः च, हर्षितहृदयः अभवत्। स वानरः, यदा जानाति यथैव राजपुत्री सीता अनवाप्तदुःखा अस्ति, तस्य च प्रियं कार्यं सम्पादितम्, पुनः प्रत्यक्षं ताम् दृष्ट्वा, स्वगमनाय निश्चितवान्। सुप्रसिद्धे वाल्मीकि-रामायणे सुन्दरकाण्डस्य षट्चत्वारिंशदधिकषड्विंशतितमः सर्गः आरभ्यते। तदा शिंशपावृक्षस्य मूलस्थां सीतां समीपं गत्वा, हनुमान् ताम् अभिवाद्य उवाच— "सौभाग्येन अहम् त्वाम् अत्र अनवाप्तदुःखां पश्यामि।" सीता पुनः पुनः तं निर्गमनाय उद्युक्तं दृष्ट्वा, रामस्नेहपूर्णं वचनं हनुमन्तम् उवाच— "यदि ते उचितं मन्यसे, हे धर्मात्मन्, एकं रात्रिं अत्र वस; किञ्चित् गोपितस्थाने विश्रान्त्वा, श्वः गन्तुम् अर्हसि।" "मम, दुःखसंतप्तायाः, तव सन्निधिः, हे वानर, अल्पमपि क्षणं असीमदुःखस्य शमं दास्यति।" "यदा त्वं, वानरश्रेष्ठ, गतः भविष्यसि, तदा त्वदागमनपर्यन्तं मम जीवने विश्वासः न भविष्यति।" "तव अभावः, हे वीर, पुनः पुनः दुःखसंतप्तायाः मम दुःखात् अपि अधिकं दुःखं जनयिष्यति।" "मम एकः संशयः अस्ति— वानरभल्लूकराज्ञः इत्यादीनां महाबलानां सन्निधौ अपि, कथं ते विशालं समुद्रं तरिष्यन्ति?" "कथं वानरभल्लूकसेनाः, तौ नरश्रेष्ठपुत्रौ च, पारगमनदुर्लभं समुद्रं तरिष्यन्ति?" "सर्वेषु प्राणिषु केवलम् त्रयः एव समुद्रं लङ्घयितुं शक्ताः— गरुडः, त्वं, वा मारुतः।" "इदानीं कार्यसिद्धौ महान् विघ्नः उत्पन्नः; तव दृष्ट्या किम् उपायं पश्यसि? त्वं उपायज्ञः हि।" "सत्यं, त्वमेव कार्यसिद्धये पर्याप्तः, शत्रुसैन्यविनाशकः; तव यशः सफलतया प्रतिष्ठितम्।" "यदि रामः, शत्रुसैन्यविनाशकः, लङ्कां सेनाभिः पूर्णां कृत्वा, माम् नेतुम् आगच्छेत्, तस्य उचितं स्यात्।" "तस्मात्, यथा तस्य महात्मनः, युद्धविशारदस्य, उचितं, तथा त्वं व्यवस्थितुम् अर्हसि।" एवं युक्तयुक्तं, समुचितं, सम्मानपूर्वकं वचनं श्रुत्वा, हनुमान् वीरः प्रत्युत्तरं दत्तवान्— "देवि, सुग्रीवः, वानरभल्लूकसेनापतिः, उत्तमः प्लवगः, धर्मसम्पन्नः, तव कार्यसिद्धौ दृढनिश्चयः।" "स सागरपर्यन्तं वानरकोटिभिः परिवृतः, शीघ्रं अत्र आगमिष्यति, हे वैदेहि।" "तौ नरश्रेष्ठौ रामः लक्ष्मणः च, सह मिलित्वा, लङ्कानगरं आगमिष्यतः, तत्र तस्याः बाणैः प्रहारं करिष्यतः।" "राक्षसं सपरिवारं हत्वा, रघुवंशविभूषणः, त्वां, सुमध्यम्, स्वनगरे प्रत्यागमिष्यति।" "धैर्यं धारय; सौभाग्यं ते अस्तु; मृत्युम् इच्छां मा कुरु। शीघ्रं रामेण रावणः युद्धे हतः दृष्टः भविष्यति।" "राक्षसराजः सपरिवारः, पुत्रैः मन्त्रिभिः बान्धवैः च, हतः सति, त्वं रामेण पुनः संगमिष्यसि, यथा रोहिणी चन्द्रेण।" "अत्यन्तं शीघ्रं काकुत्स्थः, वानरभल्लूकश्रेष्ठैः परिवृतः, आगमिष्यति; स युद्धे शत्रून् जित्वा, तव दुःखं अपाकरोति।" एवं वैदेहीं सान्त्वयन्, हनुमान् मारुतात्मजः, गमनाय निश्चय्य, वैदेहीं अभ्यनुज्ञाय। "राक्षसश्रेष्ठान् हत्वा, स्वनाम उद्घोष्य, वैदेहीं सान्त्वयित्वा, महाबलम् प्रदर्श्य," "नगरं समाकुलं कृत्वा, रावणं मोहयित्वा, भीष्मं वीर्यम् दर्शयित्वा, वैदेहीं प्रणम्य," "मध्यसागरतरणाय मनः संस्थाप्य, स वानरवीरः, स्वमित्रं द्रष्टुम् उत्सुकः," "शत्रुनिषूदकः, अरिष्टगिरिं, उत्तमं पर्वतम्, नीलवनश्रेण्या शोभितं, पद्मसमूहैः पुष्पितं, आरोहितवान्।" "शिखरयोः मध्ये मेघैः वस्त्रैः इव लम्बमानैः, सूर्यरश्मिभिः प्रमोदितः पर्वतः इव जागृतः।" "मणिभिः प्रस्फुरद्भिः नेत्रैः इव, प्रमोदितः पर्वतः इव, निर्झरध्वनिभिः गम्भीरः, मन्त्रजपः इव।" "नदीकुलध्वनिभिः स्पष्टगीतः इव, वायुसंचालितदेवदारुशाखाभिः उत्तोलितबाहुः इव स्थितः।" "सरस्वत्स्रोतसां गर्जितैः सर्वतः उच्चैः आह्वानितः इव, शरद्वातेन कम्पितकृष्णवनैः कम्पितः इव।" "वायुसंवाहितवेतसध्वनिभिः गीतः इव, विषधरश्रेष्ठानां भीषणश्वसितैः क्रुद्धः इव श्वसन्।" "गम्भीरगुहाभिः तिमिरसमावृतः, ध्यानस्थः इव, मेघपादाभिः सर्वतः प्रसारितः इव।" "शिखराणि मेघावृतानि आकाशे जृम्भमाणानि इव, अनेकशिलासु शोभितः, गुहायाः बहुल्या शोभितः।" "सालतालकर्णवेतसैः वृक्षैः आवृतः, पुष्पितलतापरिसरणैः शोभितः।" "विविधपशुसमूहैः पूर्णः, रत्नप्रवाहैः शोभितः, अनेकस्रोतसां समृद्धः, शिलासमूहैः समाकुलः।" "महर्षियक्षगन्धर्वकिन्नरनागैः सेवितः, लता-वृक्षैः घनः, सिंहगुहाभिः आवृतः।" "व्याघ्रैः अन्यैः पशुभिः समाकुलः, स्वादुरूपफलवृक्षैः पूर्णः, स वानरश्रेष्ठः, मारुतात्मजः, तं पर्वतं आरोहति।