रामः नाम महातेजाः, धर्ममार्गे स्थितः, भ्रात्रा लक्ष्मणेन भार्यया सीतया च सह गतवान्। तस्य भार्या या जनस्थानमध्ये नष्टा, सा सीता इति ख्याता, जनकस्य राजर्षेः विदेहनृपतेः महात्मनः दुहिता। तां राजकन्यां अन्वेषमाणः स रामः सौमित्रिणा सह ऋश्यमूकं प्राप्तः, तत्र सुग्रीवेण सह संगतः। तत्र सुग्रीवः सीतान्वेषणं प्रतिजज्ञौ, रामश्च तस्मै वानरराज्यं पुनः प्राप्तुम् अङ्गीकारम् अकरोत्। ततः रामेण संग्रामे वाली हतः, सुग्रीवः वानरगोलोकस्य ऋक्षगणस्य च ईश्वरः अभवत्। स एव वाली, यस्य त्वं पूर्वं विज्ञानवान्, स रामेण एकेन बाणेन समरे निहतः। ततः सीतान्वेषणाय प्रतिज्ञां धारयन् सुग्रीवः शीघ्रं सर्वदिशः वानरान् प्रेषयामास, स्वामिभावेन। सहस्रशः, लक्षशः वानराः अधः, उपरि, आकाशे च सर्वदिशं विचिन्वन्ति स्म। केचन गरुडसमाः, केचन वातवेगसमाः, शीघ्रगामिनः, विघ्नरहिताः, बलवन्तः वानरवीराः आसन्। अहं तु हनूमान् नाम, वातुसुतः सत्यसम्भवः, सीतार्थं शीघ्रं समुद्रं शतयोजनविस्तीर्णं तीर्त्वा आगतः। समुद्रं तीर्त्वा, त्वां द्रष्टुम् इच्छन् अत्र प्राप्तः, विचरन् च तव गृहे जनकात्मानं अद्राक्षम्। अतः धर्मार्थनिपुणः तपस्वी च त्वम्, पण्डितः, परदारान् न पीडयितुम् अर्हसि। यथा त्वद्विधाः पण्डिताः अधर्म्यं, भयावहं, मूलनाशनं कर्म न कुर्वन्ति। देवाः वा दानवाः वा, कोऽपि न तिष्ठेत लक्ष्मणस्य बाणान्, यः रामक्रोधानुगः। न च त्रिषु लोकेषु कश्चन, राघवस्य अपराध्य सुखम् आप्नोति। अतः सर्वदा हितं धर्म्यं च वचः शृणु—जानकीं नरपतये प्रतिप्रयच्छ। देवीयं सीता मया दृष्टा; यद्यत्र दुर्लभं प्राप्तं, शेषकर्म राघवस्य, यः कारणम् अत्र। मया दुःखार्ता सीता दृष्टा, या त्वया न ज्ञायते, पञ्चमुखसर्पवत्। सा न निग्रहीतुं शक्या, नापि देवैः, न दानवैः; यथा विषस्पृष्टं अन्नं बलवता अपि न पच्यते। तपसा प्राप्तं धर्मलाभं नाशयितुं न अर्हसि, न च आत्मनः प्राणलाभम्। या त्वया अभिमता अभयता तपसा, सा अपि इह महान् अन्तकारणः अस्ति। सुग्रीवः न देवः, न यक्षः, न दानवः; रामः नरः, सुग्रीवः वानराधिपः; कथं तु तव प्राणरक्षा स्यात्, हे राजन्? अधर्मस्य फलं, पापकर्मफलसंयुक्तं, धर्मसिद्धिं न ददाति; धर्म एव अधर्मं नाशयति। धर्मफलम् एव त्वया प्राप्तम्, असंशयं; किंतु शीघ्रं अधर्मस्य अपि फलं प्राप्स्यसि। जनस्थानवधं, वालिहननं, रामसुग्रीवयोः संधिं च चिन्तय—किं स्वहितं इति विचिन्त्य। अहमेव एकाकी लङ्कां, अश्वैः, रथैः, गजैः सहितां, नाशयितुं समर्थः; परं न मे मनसि तत्। रामः तु वानरऋक्षगणस्य साक्षिणः प्रतिज्ञां कृतवान्—यैः सीता अपराधिता, तान् विनाशयितुम्। इन्द्रः अपि यदि रामं हिंस्यात्, स न सुखं लभेत; त्वं तु किम्? या त्वया सीता इति ज्ञायते, या तव गृहे वसति, सा एव प्रलयरात्रिः, या सर्वलङ्कानाशाय उपस्थिताः। तस्मात् कालपाशस्य, सीतावैरीरूपस्य, तव स्कन्धे पतितस्य, पर्याप्तम्—स्वरक्षां पश्य। पश्य लङ्कां, प्राकारद्वारसंयुक्तां, ज्वलन्तीं—सीताशक्त्या, रामक्रोधाग्निना च दीप्ताम्। मित्राणि, मन्त्रिणः, बान्धवान्, भ्रातॄन्, पुत्रान्, धनानि, दारान्, लङ्कां च—मा नाशय। राक्षसराज शृणु मे सत्यवचः—रामदूतस्य विशेषतः वानरस्य च। रामः महायशाः, समस्तलोकान्, चराचराणि, संहरितुम्, पुनः सृष्टुम् अपि समर्थः। स देवेश्वराणां, असुराणां, मनुष्याणां, यक्षराक्षसपन्नगविद्याधरगन्धर्वमृगाणां मध्ये—सिद्धकिन्नरपतिसर्वपक्षिषु च—सर्वत्र, सर्वेषां, सर्वदा—न कोऽपि तादृशः अस्ति। यः रामेण, विष्णुतुल्यवीर्येण, लोकाधिपेन, एवं कृतदोषेण युद्धं कुर्यात्, स जीवितं दुरलभं प्राप्नुयात्। देवा वा दानवा वा, गन्धर्वविद्याधरनागराक्षसाः, त्रैलोक्यनाथस्य रामस्य युद्धे स्थितुं न शक्नुवन्ति। न ब्रह्मा स्वयम्भूः, चतुर्मुखः, न रुद्रः त्रिनेत्रः त्रिपुरान्तकः, न इन्द्रः देवेश्वरः—रामेण समरे स्थितुं शक्नुवन्ति। एवं वानरस्य दृढं कठोरं च वाक्यं श्लक्ष्णं निर्भयम् उक्त्वा, दशग्रीवः क्रोधविस्तीर्णनेत्रः, तस्य वानरस्य वधाय आज्ञां ददौ।