श्रूयताम् एकया कथा, या हनुमता रावणस्य समीपे कथिता। काकुत्स्थवंशस्य राजा दशरथः, तस्य ज्येष्ठः पुत्रः रामः, महाबलशाली, प्रियः, शक्तिमान्, पितुः आज्ञया दण्डकारण्यं प्रविष्टः। तेन सह भ्राता लक्ष्मणः तथा पत्नी सीता, दीप्तिमन्तः रामः धर्ममार्गं अनुवर्तते स्म। तस्य पत्नी, जनस्थानमध्ये नष्टा, प्रसिद्धा सीता नाम्ना, जनकस्य कन्या, महात्मा विदेहाधिपस्य पुत्रीति विख्याता। तां राजकन्यां अन्वेष्टुं तु रामः, अनुजेन सह, ऋश्यमूकं प्राप्तः, तत्र सुग्रीवेण संगतः। सीतान्वेषणाय प्रतिज्ञा कृतवती सुग्रीवः, रामोऽपि प्रतिज्ञां कृतवान् यत् सुग्रीवं वानरराज्ये पुनः स्थापयिष्यति। ततः रामः युद्धे वालिनं हत्वा, सुग्रीवः वानरभल्लूकानां नाथः राज्ये प्रतिष्ठितः। वालिः, यं त्वं पूर्वं जानासि वानरश्रेष्ठम्, स एकेन बाणेन तेन युद्धे हतः। सीतान्वेषणाय सुग्रीवः, प्रतिज्ञायाम् स्थिरः, शीघ्रं सर्वदिशः वानरान् प्रेषितवान्, स्वामी सन्। सहस्राणि, लक्षाणि वानराणां सर्वदिशः, अधः, ऊर्ध्वं, आकाशे च अन्वेषणं कृतवन्तः। केचन गरुडसमाः, केचन वायुसमाः, शीघ्रगामिनः, निर्बाधाः, महाबलिनः वानरवीराः। अहं तु हनुमान् नाम्ना, वायुपुत्रः, सीतायाः अर्थे शीघ्रं समुद्रं, शतयोजनविस्तीर्णं, लङ्घितवान्। समुद्रं लङ्घित्वा, त्वां द्रष्टुम् इच्छन्, अत्र आगतः; विचरन् जनकात्मजां तव गृहे दृष्टवान्। अतः धर्मार्थविद् तपस्विन्, विद्वन्, त्वं परस्त्रीं न बाधितुम् अर्हसि। यथा त्वद्विदः, पण्डिताः, न अधर्म्यं, अनिष्टं, मूलनाशकं कर्म कुर्वन्ति। देवाः वा दानवाः वा, लक्ष्मणस्य कोपानुगतः रामस्य बाणानां पुरः स्थातुं न शक्नुयुः। न च त्रिषु लोकेषु, राघवम् कृतवैरः, सुखम् प्राप्तुं कश्चन अस्ति। अतः सर्वकाल्यं हितं, धर्म्यं, अर्थयुक्तं वचनं चिन्तय—जानकीं नरपतये प्रत्यपादय। एषा देवी मया दृष्टा; यदि दुर्लभं किमपि प्राप्तम्, शेषं कार्यं राघवस्य, यस्य कारणं अत्र। सीतां शोकसंकल्पितां मया दृष्टा, या तव गृहे न ज्ञायते, पञ्चमुखसर्पवद्। सा न निग्रहणीयाः, न देवैः न दानवैः, यथा विषस्पृष्टं अन्नं न पच्यते, बलिनापि। तपसा प्राप्तं धर्मं, तं न नाशयितुम् अर्हसि, न च स्वजीवनस्य सम्पदं। यद् अभेद्यत्वं तपसा आत्मन्य् उपलक्षयसि, तस्य अन्तः अत्र महत् कारणं। सुग्रीवः न देवः, न यक्षः, न दानवः; राघवः नरः, सुग्रीवः वानराणां नृपः; तस्मात् कथं जीवितं रक्षिष्यसि? अधर्मस्य फलम्, यत् पापकर्मफलसम्बद्धम्, धर्मसिद्धिं न जनयति; धर्मः हि अधर्मं विनाशयति। धर्मस्य फलम् प्राप्तम्, न संशयः; परंतु अधर्मस्य फलम् शीघ्रं प्राप्स्यसि। जनस्थानवधं, वालिहननम्, रामसुग्रीवयोः मैत्रीम्, हितं आत्मनः चिन्तय। अहम् एव लङ्कां, अश्वैः, रथैः, गजैः सह, विनाशयितुं समर्थः; परंतु तत्र मम निश्चयः न अस्ति। रामः वानरभल्लूकगणस्य साक्षात् प्रतिज्ञां कृतवान्, येन सीता आपदिताः, तान् शत्रून् नाशयिष्यति। इन्द्रः अपि यदि रामं हिंसति, सुखं न प्राप्नुयात्—किम् पुनः त्वम्। या सीता इति ज्ञायते, या तव गृहे वसति, सा लङ्काविनाशाय कालरात्रिरूपा। अतः पर्याप्तम् अस्य कालपाशस्य, यः सीतावैररूपः, तव स्कन्धे स्थितः—स्वरक्षणं चिन्तय। पश्य लङ्कापुरम्, प्राकारद्वारसमेतम्, दग्धम्, सीताबलात् रामकोपात् च प्रज्वलितम्। मित्राणि, मन्त्रिणः, बान्धवः, भ्रातृपुत्राणि, धनानि, पत्न्यः, लङ्कां च, नाशं मा कुरु। राक्षसराज, सत्यं वचनं शृणु—रामस्य दूतः, वानरः च अहम्। रामः, महायशः, सर्वलोकान्, चराचरान्, संहरितुं, पुनः सृजितुं च समर्थः। देवाधिपेषु, असुरेषु, मनुषेषु, यक्षेषु, राक्षसेषु, सर्पेषु, विद्याधरेषु, नागेषु, गन्धर्वेषु, पशुषु, किन्नरराजेषु, सिद्धेषु, पक्षिषु च, सर्वत्र, सर्वेभ्यः, सर्वदा, तादृशः कोऽपि न अस्ति। यः रामं, विष्णुसमवीर्यं, लोकनाथं, तादृशं कृतपापं, युद्धे योजयेत्, स जीवितं दुरलभं प्राप्नुयात्। न देवाः, न दानवाः, राक्षसनाथ, न गन्धर्वविद्याधरनागयक्षाः, रामः त्रिलोकनाथः सन्, युद्धे तस्य पुरः स्थातुं न शक्नुवन्ति। न ब्रह्मा स्वयम्भूः चतुर्मुखः, न रुद्रः त्रिनेत्रः त्रिपुरघ्नः, न इन्द्रः देवेश्वरः, राघवस्य युद्धे पुरः स्थातुं समर्थः। एवं हनुमता रावणाय धर्मयुक्तं, हितं, सत्यं वचनं उक्तम्।