सूर्यस्य नवस्य इव दीप्तिमान्, बालकः क्रीडन् इव महाकर्माणि कुर्वन्, स युद्धकौशलसम्पन्नः अपि, तस्य विनाशाय मम मनसि निश्चयः न विद्यते। स महात्मा, अतिबलवान्, युद्धे दृढः च दीर्घसंधानः च, निश्चयेन तस्य कर्मणा नागैः यक्षैः ऋषिभिः च सम्मानितः। वीर्येन उत्साहेन च धृतमना, स मम पुरतः स्थितः सम्यक् निरीक्षते; तस्य पराक्रमः देवदानवान् अपि कम्पयितुं शक्नोति। स न तिरस्कर्तव्यः, युद्धे तस्य वीर्यं वर्धते; अद्य तं हन्तुं निश्चयं कृत्वा, यथा वर्धमानं अग्निं न तिरस्कर्तुं युक्तम्। इति शत्रोः वेगं चिन्तयन्, स्वयम् कौशलं प्रयोज्य, स महाबलः तं हन्तुं तदा निश्चयम् अकरोत्। तदनन्तरं वातात्मजः हरिः, वीरः, तस्य उत्तमान्, प्रशिक्षितान्, भारवाहान् अश्वान् वातपथे तालप्रहारैः निपातितवान्। तदा तालेन अभिहतः स महारथी—यस्य सारथिः कपिश्रेष्ठेन अभिभूतः—रथः भग्नः, युगं विपरीतम्, अश्वाः हतान्, आकाशात् भूमौ पतितः। रथं परित्यज्य, स महायोधः, धनुषा खड्गेन च युक्तः, क्रोधेन प्रेरितः, तपस्वीव तेजस्वी, शरीरं त्यक्त्वा, आकाशे उत्प्लुतः। तदा हरिः, आकाशे विहरन्—यत्र पक्षिराजः, सिद्धाः च वातजा विचरन्ति—वायुवेगसमः, तं समीपं गत्वा, दृढं पादाभ्याम् गृहीतवान्। गरुडः महोरगं यथा गृणाति, तथा कपिश्रेष्ठः, पितृवीर्यसम्पन्नः, तं सहस्रवारं परिभ्रम्य, युद्धे भूमौ प्रचिक्षेप। तस्य बाहवः, ऊरवः, कटिः, वक्षः भग्नम्, अस्थीनि नेत्राणि च चूर्णितानि, सन्धयः भग्नाः, बन्धनानि विच्छिन्नानि, रक्तं स्रवत्—एवं राक्षसः भूमौ वातात्मजेन हतः। महाकपिः तं भूमौ निपात्य, राक्षसाधिपतिं भयम् उपजनयत्; तं महर्षयः, चक्रवर्तिनः, भूतयक्षनागाः, देवाः इन्द्रसहिताः, अद्भुतं विस्मयं च प्राप्य, हतम् अक्षं दृष्टवन्तः। अक्षं, रक्तनेत्रं, वज्रपुत्रं युद्धे सदृशम्, हत्वा, वीरः त्वरितः द्वारम् अगच्छत्, यथा कालः युगान्ते समुपस्थितः। इदानीं वाल्मीकि-रामायणे, सुन्दरकाण्डे, अष्टचत्वारिंशः सर्गः कथ्यते। ततः राक्षसाधिपतिः, महात्मा, हनुमता अक्षस्य वधं दृष्ट्वा, मनः समाहित्य, क्रोधेन पूर्णः, देवसदृशं इन्द्रजितम् आज्ञापयत्। तव अस्त्रबलं युद्धे देवाः मरुतगणैः सह न स्थातुं शक्नुवन्ति, इन्द्रे शरणं गत्वा अपि। त्रिषु लोकेषु, बाहुबलरक्षितः, तपसा संरक्षितः, स्थानकालश्रेष्ठः अपि, युद्धे श्रान्तः न भवति; त्वमेव परमं बुद्धिमान्। युद्धे तव किमपि कर्म न दुष्करं; मन्त्रयोजनायां किमपि न अप्राप्तम्; त्रिगणेषु कोऽपि तव अस्त्रबलं न जानाति। तपोबलम्, वीर्यं, युद्धकौशलम्, अस्त्रविद्या च, तव मम च यथायोग्यं; युद्धे तव संकल्पे मनः श्रान्तं न भवति। परिचारकाः सर्वे हताः, जम्बुमाली राक्षसः अपि, मन्त्रिपुत्राणां पञ्च वीराः सेनापतयः च। सम्यक् संयुताः सेनाः, अश्वैः, गजैः, रथैः च विनष्टाः; तव प्रियः भ्राता अक्षः अपि हतः। सर्वेषु एषु, मम चिन्ता केवलं तव, शत्रुनिग्रहणकर्तः। महतीं सेनां विनष्टाम्, कपिवीर्यं च दृष्ट्वा, स्वबलं च विचिन्त्य, यथाबलम् बलं प्रापय। तव उपस्थिते युद्धबलं शान्तिम् उपयाति, यथा शत्रुः शमितः; अतः स्वबलं शत्रुबलं च सम्यक् विचिन्त्य, ततः युद्धे प्रवर्तस्व, अस्त्रधारिणां श्रेष्ठ। वीर, सेनाः वज्रेण अपि न समूहे पतन्ति; वायोः वेगस्य मापनं नास्ति; केवलं प्रयत्नेन अग्निसदृशं न विनाशयितुं शक्यते। एवं सम्यक् विचिन्त्य, स्वधर्मे स्थितचित्तः, दिव्यधनुषः स्मरणं कृत्वा, शेषं कार्यं आरभस्व। न तव प्रियं तव प्रेषणं, राज्यधर्मः क्षत्रधर्मः च एषः, मम निश्चयः च। युद्धे विविधास्त्रविद्या अवश्यं ज्ञेयाः, शत्रुनिग्रहः सदा अभिलषितः। ततः पितुः वचनं श्रुत्वा, कौशलिनः पुत्रः, वीरः, शीघ्रं पितरं प्रदक्षिणं कृत्वा, युद्धे मनः समाहितः। तदा प्रियैः अनुयातः, इन्द्रजित् युद्धोत्साहः संप्राप्तः, युद्धभूमिं प्रविष्टः। राक्षसाधिपतेः पुत्रः, पद्मनयनः, तेजसा दीप्तः, पूर्णचन्द्रसमये समुद्रः इव प्रकाशमानः अभवत्। इन्द्रसमः इन्द्रजित्, चारित्रेण, चारित्रेण, पक्षिराजवेगसमैः चारित्रैः युक्तं, तीक्ष्णदंष्ट्रैः भयङ्करैः, रथं आरुरोह। स सारथिः, धनुष्मतां श्रेष्ठः, अस्त्रविद्यायां अग्रणी, शीघ्रं रथेन हनुमत् समीपं गतः। रथनिनादं धनुषः निनादं च श्रुत्वा, वीरः हरिः अधिकं प्रमोदितः। इन्द्रजित्, युद्धकुशलः, धनुः तीक्ष्णबाणैः च गृहीत्वा, हनुमन्तं समीपं गतः। तदा, युद्धोत्सुकः, बाणैः सज्जः, युद्धाय प्रस्थितः, दिशः अशुभाः अभवन्, बहवः भीषणाः पशवः विविधं निनादम् अकुर्वन्। तत्र नागाः, यक्षाः, महर्षयः, आकाशगामिनः सिद्धाः, पक्षिसंघाः च, आकाशं पूरयन्तः, उच्चैः हर्षनिनादं अकुर्वन्। इन्द्रध्वजसदृशं शीघ्रं रथं समीपं आगच्छन्तम् दृष्ट्वा, कपिः महान् निनादं कृत्वा, वेगं वर्धितवान्। इन्द्रजित् दिव्यरथस्थः, रम्यं धनुः गृहीत्वा, धनुषः टंकारं वज्रनिनादसदृशं कृत्वा। तदा तौ, तीक्ष्णवेगौ, महाबलौ, युद्धे निर्भयौ—कपिः राक्षसाधिपतेः पुत्रः च—इन्द्रासुरयोः शत्रुत्वे स्थितयोः इव, प्रतिपक्षं स्थितौ। वातात्मजः, अपरिमेयपराक्रमः, रथस्थवीरस्य बाणवर्षं निपात्य, मार्गे गतः। एवं सुन्दरकाण्डे वाल्मीकि-रामायणे, हनुमान् अक्षं हत्वा, रावणः इन्द्रजितं युद्धाय प्रेषयति, इन्द्रजित् रथेन हनुमन्तं प्रति आगच्छति, तयोः युद्धे सर्वे लोकाः विस्मिताः, हनुमान् बाणवर्षं निपात्य, वीरः मार्गे गच्छति।