हनुमान्, कोपेन संवर्धितबलपराक्रमः, मन्दरशिखरस्थितसूर्यस्य सदृशः, तदा तेजसा समन्तात् विकीर्णेन अक्षकुमारं सैन्यरथसमेतं च नेत्राग्निरश्मिभिः दग्धवान्। ततः तस्य राक्षसश्रेष्ठस्य, इन्द्रधनुष्मता धनुषा शक्तिशरसमायुक्तेन, युद्धमेघेन सहसा वानराधिपतौ बाणवृष्टिः सृष्टा, यथा महागिरौ वारिदेन वर्षवृष्टिः। हनुमान्, युद्धे भीषणं अक्षकुमारं दृष्ट्वा, यस्य तेजोबलपराक्रमाणि वृद्धानि, शक्तिशरसंयुतं तम्, हर्षनादं ननाद, तस्य शब्दः मेघगर्जितवत् आसीत्। स च बाल एव, युद्धवैर्येण गर्वितः, कोपसंरक्तलोचनः, अतुल्यं वानरं युद्धे समीपमगच्छत्, यथा गच्छन् गृध्रच्छन्नकूपमस्ति हस्ती। तेन बाणैः बलवता ताडितः हनुमान् मेघगर्जितनादं कृतवान्, उत्साहितः शीघ्रं व्योम्नि उत्प्लुत्य, विशालभुजो भीमदर्शनः अभवत्। ततः बलवान् राक्षसकुमारः, महारथः, उत्प्लुतं वानरं वर्षन् बाणवृष्ट्या, शैलमिव शिलावृष्ट्या मेघः, समभ्यधावत्। वानरसत्त्वः, मनोजवेन शीघ्रः, युद्धे भीषणः, वातमार्गे सञ्चरन्, तान् बाणान् वातवत् विवर्ज्य, मध्ये मध्ये व्यचरत्। तदा धनुष्मन्तं क्षिप्तशरं युद्धोत्सुकं, विविधैः उत्तमैः शरैः व्योम आच्छादयन्तं अक्षकुमारं दृष्ट्वा, हनुमान् सादरदृष्ट्या पश्यन् चिन्तामगमत्। ततः तस्य बाहू बाणैः विदारितौ, स महाबाहुः, अद्भुतकर्मविचक्षणः, उच्चैः ननाद, युद्धे तस्य कुमारस्य पराक्रमं विचिन्त्य। “एष महाबलः, बालसूर्यसङ्काशः, क्रीडन् बालक इव महाकर्माणि करोति; सर्वेषु शास्त्रेषु निपुणः अपि, मम हृदि तस्य नाशनाय न निश्चयः। एष महात्मा, महाबलसम्पन्नः, युद्धे स्थिरः, अतीव धैर्यसम्पन्नः; निःसंदेहं, कर्मणा नागयक्षर्षिभिः पूज्यते। वीर्योत्साहसमुपेतः, स मां समीपस्थः, युद्धे स्थिरदृष्टिः; अस्य पराक्रमः सुरासुराणामपि हृदयानि कम्पयेत्। न हि अवज्ञेयः, युद्धपराक्रमवृद्ध्या; अद्य तम् हन्तुम् निश्चितवानस्मि, न हि वर्धमानः अग्निः अवज्ञेयः।” इति शत्रोः वेगं विचिन्त्य, स्वकर्मकौशलम् उपपाद्य, महाबलः तदा तस्य वधाय निश्चयमकरोत्। ततः वायुपुत्रः वीर्यवान् वानरः, वातमार्गेण शीघ्रम्, तस्य रथस्य उत्तमान् सुशिक्षितान् वहनशक्तियुक्तान् अश्वान् पाणिताडनेन निपातितवान्। पाणिताडितः स महारथः, यस्य सारथिः कपिश्रेष्ठेन निगृहीतः, रथः भग्नः, युगं विपरीतम्, व्योम्नः भूमौ पतितः, हताश्वः। रथमुत्सृज्य स महायोधः, धनुष्कड्गधारी, व्योम्न्युत्प्लुत्य, कोपसमन्वितः, यथा महातेजाः मुनिः शरीरं त्यजन्, व्योम्नि समुत्पपात। तदा वानरः, व्योम्नि विहरन्, यत्र गृध्रराजः सिद्धाश्च वायुसंभवाः चरन्ति, वायुवत् शीघ्रगः, तम् उपगम्य, दृढं पादाभ्यां जग्राह। गुरुतरं पन्नगं यथा गरुडः गृह्णाति, तथा वायुपुत्रः श्रेष्ठवानरः, पितुः समपराक्रमः, तम् अक्षं सहस्रवारं परिभ्रम्य, बलात् भूमौ क्षिप्तवान्। तस्य बाहू, ऊरू, श्रोणिः, वक्षः, भग्नानि, अस्थीनि चक्षूंषि च चूर्णितानि, सन्धयः विदलिताः, बन्धनानि भग्नानि, रक्तप्रवाहः, एवं राक्षसः भूमौ वायुपुत्रेण निहतः। महावानरः तम् भूमौ आघ्राय, राक्षसेन्द्रस्य भीतिं जनयन्, महर्षिभिः, चक्रचरैः, भूतैः, यक्षैः, नागैः, सुरैश्च इन्द्रसमेतैः, विस्मयेन दृष्टः, निहतं कुमारं दृष्ट्वा। तम् अक्षकुमारं, रक्तलोचनं, युद्धे वज्रपुत्रसमं, हत्वा, वीरः त्वरितं द्वारमासादयत्, यथा कालः युगान्ते। एवमक्षस्य वधं दृष्ट्वा, राक्षसेन्द्रः महात्मा, क्रोधसंयुक्तचित्तः, इन्द्रजितं देवसमं आज्ञापयत्। शृणु सुन्दरकाण्डे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकिकृते अष्टचत्वारिंशत्तमं सर्गं। देवाः अपि मरुद्गणैः सहिताः, तव अस्त्रशक्तेः समरे न तिष्ठेयुः, यद्यपि देवेश्वरं शरणं ययुः। त्रिषु लोकेषु न कोऽपि, बाहुबलसंरक्षितः, तपसा रक्षितो वा, देशकालप्रधानेषु अपि, युद्धे अक्लान्तः; त्वमेव परमं बुद्धिमान्। युद्धे तव कर्म न किञ्चिदप्राप्यं, मन्त्रयुद्धयोः अपि न किञ्चित् अप्रविचारितम्; त्रिषु सैन्येषु न कोऽपि अस्त्रबलविज्ञानं न जानाति। तव तपोबलं, बलं, वीर्यं, अस्त्रविद्या च युद्धे, मम यथार्हम्; तव च युद्धे स्थितस्य, मम चित्तं न क्लम्यति। समन्तात् परिचारकाः निहताः, जम्बुमालि राक्षसः, मन्त्रिपुत्राः पञ्च वीर्यवन्तः सेनापतयश्च। सम्यक् सुसज्जिताः सेनाः, अश्वगजवाहनयुक्ताः, रथाश्च नष्टाः; तव प्रियः भ्राता अक्षः अपि हतः; एतेषु सर्वेषु, त्वयि एव मम चिन्ता, रिपुघातक। इमां महतीं सेनां नष्टां दृष्ट्वा, वानरस्य बलपराक्रमं च, स्वबलं च विज्ञाय, स्वशक्त्या बलं सृज। त्वयि स्थिते युद्धवेगो निवर्तते, शत्रौ शमिते इव; तस्मात् स्वबलं च शत्रोः च सम्यक् विचिन्त्य, ततः प्रवर्तस्व, शस्त्रधृतां वर। न हि सेनाः वज्रहताः अपि समूहेन पतन्ति; न वायोः वेगस्य मापनं, न च तद्वद् अग्निसमं शत्रुं यत्नेन नाशयेत्। एवं विचिन्त्य, स्वधर्मस्थिरचित्तः, दिव्यधनुषः स्मरणं कृत्वा, अशेषं कार्यं समारभस्व। न हि प्रियत्वात् त्वां प्रेषयामि, एष राजधर्मः क्षत्रियस्य च, मम च निश्चयः। युद्धे नानाशस्त्रविज्ञानं निश्चितं ज्ञेयम्, रिपुघातक, विजयः सर्वदा काम्यः। एवं पितुः वचनं श्रुत्वा, तदा महायशाः शूरः सुतः, शीघ्रं प्रदक्षिणं कृत्वा, युद्धाभिलषिणं पितरं प्रदक्षिणीकृत्य। ततः प्रियैः अनुयातः, इन्द्रजित् युद्धोत्साहसमन्वितः, रणभूमिं प्रविष्टः। स श्रीमान् पद्मलोचनः राक्षसेन्द्रसुतः, तेजसा दीप्तिमान्, पूर्णचन्द्रसमये सागर इव, निर्गतः। स इन्द्रजित्, इन्द्रसमः, सिंहगमनेन गच्छन्, तीक्ष्णदंष्ट्रयुक्तैः, पक्षिराजतुल्यवेगैः, चत्वारः व्याघ्रान् युक्त्वा, रथमारोहत्।