महाबलवान् हरियूथपतिर्निर्मलाकाशं सह ताभ्यां सहसा प्लुतवान्, तदा तयोः गदाभिः उरसि ताडितः। स तु महाबलः तयोः शीघ्रगामिनोः वीरयोः वेगं विजित्य, पुनः भूमौ पतितः, त्वरितगरुड इव। स कपिः शालवृक्षं सम्प्राप्य, तं समूलं निष्कृत्य, ताभ्यां वीर्यशालिभ्यां राक्षसाभ्यां तौ निपातितवान्—स वायुपुत्रः। तत्र त्रीन् तान् बलिनः कपिना निहतान् ज्ञात्वा, प्रघासो नाम महाबलवान् शीघ्रगामी च, हसन् उपजगाम। भासकर्णः क्रुद्धः पराक्रान्तश्च शूलं गृह्य, तौ उभौ महाकपिम् प्रतिप्रतिष्ठेताम्, स तु कपिसिंहम् अभिमुखम्। प्रघासः तीक्ष्णधारया शल्येन कपिगजम् आहतवान्, भासकर्णश्च राक्षसः शूलेन तं ताडितवान्। ताभ्यां विदारिताङ्गः स कपिः रक्तलेपनशरीरः, क्रोधेन दीप्तमान्, नवसूर्य इव बभौ। स हनुमान् कपिगजः, वीरः, पर्वतशिखरं समूलं, पशुभिः, सर्पैः, वृक्षैः सहितम् उत्क्षिप्य, तौ राक्षसौ निपातितवान्; पर्वतशिखरनिपीडितौ तौ तिलसमौ अभवताम्। पंचसु तेषु सेनापतिषु निपातितेषु, स कपिः शेषबलम् अपि विनाशितवान्। अश्वैः अश्वान्, गजैः गजान्, रथैः रथान्, पदातिभिः पदातीन्, कपिः समरे विनाशयामास, इन्द्रः इव असुरान्। अश्वैः, गजैः, तुरगैः, भग्नरथैः, निहतराक्षसैश्च, भूमिः सर्वतः अवरुद्धा अभवत्। स कपिः तान् वीर्यवन्तः सेनापतीन् सह सैन्यरथैः समरे निहत्य, द्वारं जग्राह, स काल इव प्राणिनां संहर्ता तस्मिन् क्षणे स्थितः। अथ सप्तचत्वारिंशः सर्गः श्रोतव्यः। तेषां पञ्चानां सेनापतीनां सह अनुयायिभिः रथैश्च हनूमता निगृहीतान् श्रुत्वा, राजा युद्धकाङ्क्षी, राजपुत्रम् अक्षं सविशेषं निरीक्ष्य। राजदृष्ट्या प्रेरितः स महाबलवान् अक्षः, सुवर्णविचित्रधन्वा, सभायाम् आहूतो हव्यवाहन इव, उत्थितः। ततः स महाबलवान् राक्षसश्रेष्ठः, सुवर्णजालविभूषितं महद्रथम् आरुह्य, नवसूर्यसन्निभः, महाकपिम् प्रति निर्जगाम। स रथः, तपसा संचितेन प्राप्तः, तप्तहेमविभूषितः, पताकाध्वजसमन्वितः, रत्नचिह्नितध्वजः, अश्टाभिः शीघ्रगमिभिः अश्वैः युक्तः। स रथः, देवाद्यैरसाध्यः, स्वच्छन्दगामी, विद्युत्समप्रभः, व्योमचारी, तूणीरैः अश्टभिः खड्गैः, शस्त्रैः शूलैः प्रासैः च सम्यक् विन्यस्तैः, शोभमानः। स रथः, सर्वसज्जोपकरणसमृद्धः, सुवर्णरेष्मन्, चन्द्रार्कसदृशः, सूर्यसदृशः, तेन आरूढः स देवसदृशवीर्यः निर्जगाम। स तु पर्वतैः, अश्वगजमहारथनिनादैः, व्योम पृथिवीं च पूरयन्, द्वारस्थं कपिश्रेष्ठम्, सेनया परिवृतम्, उपजगाम। स अक्षः, सिंहनेत्रं कपिं समीपमुपेत्य, स्थितं, स्थिरं, विस्मयकृतं, कम्पनं च जनयन्तम्, कल्पान्ताग्निमिव, संहाराभिप्रवृत्तं, सन्मानदृष्ट्या निरीक्ष्य। स महाबलवान् रावणात्मजः, महात्मनः कपेः वेगं पराक्रमं च चिन्तयन्, आत्मबलं च विचिन्त्य, तेजसा संवृद्धः, कल्पान्तार्क इव बभौ। तदा कपेरद्भुतविक्रमं, स्थिरमप्रतिकम्प्यं युद्धे, दुष्प्रतिघातम्, निरीक्ष्य, स स्थिरधीः, क्रुद्धः, त्रिभिः तीक्ष्णबाणैः हनूमन्तम् अभ्यर्दयत्। तदा अक्षः, तं गर्वितं कपिं, अप्रम्लानं रिपून् जयितुम् अर्हन्तम्, मनसा प्रमथ्य, धनुःशरसम्पन्नः, सविशेषं दृष्ट्वा स्थितः। स सुवर्णकङ्कणकुण्डलधारी, अद्भुतपराक्रमः, कपिं समीपमुपेत्य, तयोः संग्रामः, देवान् दानवान् च पीडयन्, अप्रतिमः बभूव। पृथिव्यां निनदः, सूर्यः नातपति, वायुः न वाति, पर्वतानि न कम्पन्ते; कपिपुत्रयोः बाहुबलयुद्धे आरभ्य, दिवि निनादः, सागरः च व्याकुलः। स वीरः, त्रिभिः सुपर्णपक्षैः, सुवर्णमुष्टिभिः, सर्पविषसदृशैः बाणैः, धैर्येण सन्धानेन च, कपेः शिरसि ताडितवान्। तैः शिरसि सुप्रयुक्तैः बाणैः आहतः, रक्तलोचनः, स्रवद्रक्तः, हनुमान् नवोत्थितसूर्य इव बभौ, बाणरश्मिसंवृतः, सूर्यः इव किरणमण्डलसम्पन्नः। तदा कपिसैन्यस्य मन्त्रिप्रवरः, तं राजपुत्रं युद्धे, दिव्यास्त्रधनुर्धरं, दृष्ट्वा, प्रमोदितः, युद्धोत्साहसमन्वितः। स, मन्दरशिखरस्थितः सूर्य इव, क्रोधवृद्ध्या, बलवीर्यसमावृतः, तेजसा अक्षं राजपुत्रं, सैन्यरथैः सहितम्, नेत्ररश्मिभिः दग्धवान्। तदा राक्षसश्रेष्ठः, धनुःशरसम्पन्नः, इन्द्रायुधसदृशः, युद्धघनः, शीघ्रं बाणवृष्टिं कपिस्वामिनि मुमोच, मेघः इव पर्वते शिलावृष्टिम्। कपिः, तं राजपुत्रं अक्षं, युद्धे विक्रान्तम्, तेजसा, बलवीर्येण च संवृद्धम्, महाबलशरसम्पन्नम्, दृष्ट्वा, हर्षनिनादं निनाद, मेघगर्जितम् इव। स, यद्यपि बालः, युद्धगर्वितः, क्रोधवृद्धः, रक्तलोचनः, अप्रतिमं कपिं समरे समीपमुपेत्य, गूढतृणावरणमहाकूपमिव गजोऽभ्यगच्छत्। तैः बाणैः सम्यक् आहतः, गर्जितम् अकरोत्, उत्सुकः, शीघ्रं व्योमावप्लुत, विशालबाहुः, विकटदर्शनः। स शक्तिमान् राक्षसपुत्रः, महारथः, प्लुतं तम् अभिपत्य, बाणवर्षं मुमोच, मेघः इव पर्वते शिलावर्षम्। स वीरः कपिः, मनोजवः, युद्धे भयानकः, वातमार्गे गतिमान्, तैः बाणैः मध्ये स्रंसन्, वायुवत् अपलायित। स अक्षं धनुःशरसम्पन्नं, युद्धे उत्सुकम्, विविधैः उत्तमैर् बाणैः व्योम आच्छादयन्तम्, हनुमान् सन्मानदृष्ट्या निरीक्ष्य, चिन्तां जगाम। तदा कपिः, बाणैः विदारितबाहुः, उच्चैः निनदन्, महाबाहुः, अद्भुतकर्मविद्, युद्धे तस्य राजपुत्रस्य विक्रमं चिन्तयन्। अयं महाबलवान्, नवसूर्यसदृशः, बालक्रीडया महाकर्माणि करोति; युद्धशास्त्रेषु निपुणः अपि, मम न हृदि तस्य वधाय संकल्पः जायते। अयं महात्मा, महाबलः, युद्धे स्थिरः, महातपस्वी; निःसंशयं, कर्मणा, नागयक्षर्षिभिः पूज्यते।